Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev’in 2 Ekim’de iktidardaki Yeni Azerbaycan Partisi’nin 8. Kurultayı’nda yaptığı konuşma Türkiye’de gündem olmuştu.
Aliyev, ülkesine yönelik dış müdahalelerden söz ederken, “Herkes yerini bilsin, bizim işlerimize karışmasın, yaşam tarzımıza burnunu sokmasın ve bize yol göstermesin” ifadelerini kullanmıştı.
Azerbaycan lideri konuşmasının devamında ülkesinin “bağımsız dış politika” izlemesi gerektiğini belirterek, herhangi bir devletin yardımına ya da himayesine ihtiyaç duymadıklarını söyledi. Aliyev, Karabağ Savaşı dönemine atıfla da “Ne elde ettiysek paramızla satın aldık” dedi ve silahlar dahil bütün ihtiyaçlarını kendi paralarıyla karşıladıklarını savundu.
Aliyev konuşmasında herhangi bir ülkenin adını vermedi. Ancak sözleri Türkiye’de farklı biçimlerde yorumlandı. Özellikle “silahlarımızı kendi paramızla aldık” ifadesi, AKP’li Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın geçmişte Karabağ savaşındaki Türkiye rolüne ilişkin açıklamalarını; “yaşam tarzımıza burnunuzu sokmayın” sözleri ise Azerbaycan’daki son okul kıyafeti düzenlemesine Türkiye’den gelen eleştirileri anımsattı.
Aliyev’in “bağımsız dış politika” vurgusu ise Türkiye’de Azerbaycan’ın İsrail’le ilişkileri üzerinden yürütülen tartışmalarla birlikte ele alındı.
soL’a yönelik iktidar saldırısına karşı gerçeğin sesini yükseltmek, yapılan bu haberlere destek vermek için tüm okurlarımızı abone olmaya çağırıyoruz.
Devlet ajansından Türkiye-İsrail ticareti araştırması
Bu tartışmalar sürerken, Azerbaycan’ın devlet ajansı APA 6 Ekim’de Türkiye’nin İsrail’le ticaretine ilişkin kapsamlı bir araştırma yayımladı.
“Türkiye’den İsrail’e 456 gemi seferi: ‘Sıfır ticaret’in görünmeyen tarafı” başlıklı araştırmada, Ankara’nın İsrail’le ticaretin “sıfır” seviyesinde olduğu yönündeki açıklamalarına karşın Türkiye limanları ile İsrail limanları arasındaki gemi trafiği incelendi.
APA TV’nin AIS, yani gemilerin konum ve hareketlerini izleyen Otomatik Tanımlama Sistemi verileri üzerinden yaptığı incelemeye göre, 17-30 Eylül 2026 tarihleri arasında Türkiye bağlantılı altı yabancı bayraklı gemi İsrail’in Aşdod ve Hayfa limanlarına toplam 11 kez uğradı.
Söz konusu gemiler MEDKON LTF, MEDKON CANAKKALE, MEDKON MERSIN, ADMIRAL MARS, ADMIRAL STAR ve ANITA A olarak sıralandı. Bu seferlerin sekizi Aşdod’a, üçü Hayfa’ya gerçekleşti. APA, gemilerin Panama ve Liberya bayrakları taşıdığını, ancak çeşitli denizcilik veri tabanlarında Türkiye’deki şirket ve işletmecilerle bağlantılarının görüldüğünü aktardı.
APA’nın verdiği örneklerden birine göre MEDKON LTF 27 Eylül’de İstanbul Ambarlı Limanı’ndan ayrıldı ve 30 Eylül’de Aşdod’a doğru seyrediyordu. MEDKON MERSIN’in de aynı tarihlerde Hayfa ve Aşdod yönünde hareket ettiği belirtildi.
Araştırmada ayrıca Ocak-Eylül 2025 döneminde Türkiye limanlarından İsrail’e 456 doğrudan gemi seferi yapıldığı söylendi. Bu seferlerin 302’sinin Hayfa’ya, 154’ünün ise Aşdod’a olduğu belirtildi.
‘Ticaret sıfır’ açıklamasına soru
APA araştırması, Türkiye’nin İsrail’le ticaretin durdurulduğu yönündeki resmi açıklamalarını doğrudan sorgulayan bir çerçeveyle hazırlandı.
Ajans, araştırmanın sonunda Türkiye limanlarından İsrail’e giden gemilerin ne taşıdığının, yüklerin resmi varış noktasının ve ticari tarafların kimler olduğunun açıklığa kavuşturulması gerektiğini savundu.
Araştırmanın siyasi çerçevesi de dikkat çekiciydi. APA, Türkiye’de Azerbaycan’ın İsrail’le ilişkileri üzerinden yürütülen eleştirileri “kara propaganda” olarak nitelendirirken, Türkiye’nin İsrail’le ekonomik ilişkilerinin de sorgulanması gerektiğini savundu.
Haber birkaç saat sonra kaldırıldı
APA’nın araştırması 6 Ekim sabahı yayımlandı. Ancak aynı gün içerisinde haberin Azerice, İngilizce ve Rusça versiyonlarının ajansın internet sitesinden kaldırıldığı bildirildi. Haber bağlantıları APA’nın ana sayfasına yönlendirilirken herhangi bir düzeltme veya kaldırma açıklaması yapılmadı.
Haberin tam metni ise Azerbaycan merkezli Icma.az tarafından APA kaynak gösterilerek korunmuş durumda. Araştırmanın kaldırılması, Türkiye’deki tartışmayı da yeniden gündeme getirdi.
Dikkat çekici olan, APA’nın araştırmasının Aliyev’in Türkiye’de tartışma yaratan konuşmasından dört gün sonra yayımlanmış olması.
Aliyev’in sözlerinin Türkiye’yi mi, İran’ı mı, başka bir ülkeyi mi ya da genel olarak dış müdahaleyi mi hedef aldığı konusunda kesin bir açıklama bulunmuyor. Nitekim Azerbaycan’daki haber kuruluşlarının ilk aktarımlarında da belirli bir ülke adı verilmedi.
Ancak Aliyev’in konuşmasının ardından Türkiye’de Azerbaycan’ın İsrail’le ilişkileri, Karabağ Savaşı ve Bakü’nün Türkiye’den gelen eleştirilere yaklaşımı tartışılırken, Azerbaycan devlet ajansının Türkiye’nin İsrail’le ticaretine ilişkin böyle bir araştırma yayımlaması ve ardından bu araştırmanın kaldırılması dikkat çekti.
