Sevan Nişanyan, 1956'da İstanbul'da doğan Türk-Ermeni yazar, dilbilimci ve araştırmacı. Şirince köyünde restorasyona başlayan Nişanyan, 2017'de cezaevinden firar ederek Yunanistan'a iltica etti.
Etimoloji sözlüğü, kitapları ve yaşamı hakkında tüm merak edilenler.
Türkiye'nin en tartışmalı ve ilginç figürlerinden biri olan Sevan Nişanyan, 21 Aralık 1956 tarihinde İstanbul'da dünyaya gelmiş bir Türk-Ermeni yazar, dilbilimci ve araştırmacıdır.
Nişanyan'ın adı, yalnızca akademik çalışmalarıyla değil, Şirince köyündeki restorasyon projesi, cezaevi süreçleri ve 2017 yılındaki firarıyla kamuoyunun gündemine yerleşmiş durumdadır.
Eğitimi Türkiye'de başlayan ancak Amerika Birleşik Devletleri'nde devam eden Nişanyan, Yale Üniversitesi'nde felsefe, Columbia Üniversitesi'nde ise siyaset bilimi alanında ileri eğitim almıştır.
Kariyer yolculuğu boyunca etimoloji, turizm, dil, tasarım ve tarih gibi farklı disiplinlerde eserler kaleme almış, böylece Türk entelektüel hayatında sıra dışı bir profil oluşturmuştur.
Sevan Nişanyan'ın bilim ve kültür dünyasındaki en tanınan katkısı, şüphesiz "Sözlerin Soyağacı: Çağdaş Türkçenin Etimolojik Sözlüğü" adlı eseridir. 2002 yılında ilk kez yayımlanan bu sözlük, Türkçenin tarihsel köklerini ve kelimelerin etimolojik yapısını sistemli bir şekilde açığa koyan ilk kapsamlı çalışmadır.
Nişanyan'ın bu sözlüğü hapishanede kaldığı dönemde tamamladığı, kendisinin cezaevi deneyiminin üretken bir çalışmaya dönüştüğünü göstermektedir.
Ayrıca "Elifin Öküzü ya da Sürprizler Kitabı" adlı popüler bir özeti de yayımlanmış olup, bu çalışmalar dil ve etimoloji alanında referans kaynak olarak kabul görmüştür.
Nişanyan, 2004 yılında İnsan Hakları Derneği tarafından Ayşenur Zarakolu Özgür Düşünce Ödülüne layık görülmüş ve bu ödülü aldığı senenin ardından "Yanlış Cumhuriyet: Atatürk ve Kemalizm Üzerine 51 Soru" adlı eleştirel çalışmasını kamuoyuyla paylaşmıştır. Şirince Restorasyonu: Mimarı Korumak Pahasına Hapis CezasıSevan Nişanyan'ın yaşamında en dikkat çeken ve çeşitli hukuki sorunlara neden olan olay, İzmir'in Selçuk ilçesine bağlı Şirince köyündeki restorasyon çalışmalarıdır. 1995 yılında eşi Müjde Nişanyan ile Şirince'ye yerleşen Nişanyan, geleneksel mimariyi korumak ve canlandırmak adına eski köy evlerini geleneksel tarzda restore etmiştir.
Bu çalışmalar sonucunda "Nişanyan Evleri" adını taşıyan, ünü geniş çevrelere yayılan bir otel işletmesi kurmuştur.
Ancak Nişanyan, resmi izin olmadan yapılan bu restorasyonlar nedeniyle 2001 yılında 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu'na muhalefet ettiği gerekçesiyle 10 ay hapis cezasına çarptırılmıştır.
Bu olay, yalnızca ilk ceza olmamıştır.
Daha sonra yaptığı ek yapılaşma konusundaki davalar sonucunda ek cezalar eklenerek, Nişanyan'ın toplam hapis cezası 11 yıl 5 aya çıkmıştır.
Söke ve Foça Açık Cezaevlerinde cezasını çeken Nişanyan, bu zor dönemde bile üretken kalmış, hapishanede bulunduğu sırada önemli akademik çalışmalarını tamamlamıştır. 2017 Firarı ve Yunanistan'a Siyasi İlticaSevan Nişanyan'ın yaşamında en dramatik dönüm noktası, 25 Temmuz 2017 tarihinde cezaevinden firarıdır.
Tutulduğu Foça Açık Cezaevi'nden kaçan Nişanyan, sosyal medya hesabından "Kuş uçtu" mesajını paylaşarak firarını duyurmuştur.
Ardından Yunanistan'a giderek siyasi iltica başvurusunda bulunmuş ve resmi olarak Yunan devletinden ikamet kartı almıştır.
Nişanyan, bu kararını bir "özgürlük eylemi" olarak nitelemiş, Türkiye'nin kendisine sunduğu koşullardan kaçış olarak sunmuştur.
Firar sonrasında Nişanyan, Yunanistan'ın Samos adasında ikamet etmeye başlamış, ardından farklı dönemlerde Karadağ ve Ermenistan'da da yaşamıştır. İnternet üzerinden yaşamaya devam eden Nişanyan, YouTube programları ve sosyal medya aracılığıyla yayınlarını sürdürmüştür.
Kitapları ve Akademik ÇalışmalarıSevan Nişanyan'ın bibliyografisi, çeşitliliği ve derinliğiyle dikkat çekiyor. "Küçük Oteller Kitabı" (1998), "Ankara'nın Doğusundaki Türkiye" (2006), "Adını Unutan Ülke: Türkiye'de Adı Değiştirilen Yerler Sözlüğü" (2010) ve sayısız köşe yazısı yoluyla Nişanyan, dil, turizm, tarih ve siyaset alanlarında katkı sağlamıştır.
Aile Hayatı ve Sosyal Medya TartışmalarıSon dönemlerde Nişanyan, oğlu Arsen Nişanyan ile yaşadığı aile içi anlaşmazlıklar nedeniyle gündeme gelmiştir.
Birlikte yaptığı YouTube programını sonlandıran Nişanyan, ailesinin Şirince'deki mülkiyet ve miras konularında yaşadığı gerilimi kamuoyuyla paylaşmıştır.
