ABD ordusu, İran’ın Ürdün’de konuşlu Amerikan güçlerine yönelik balistik füze saldırısına karşılık olarak İran’daki hedeflere yeni bir operasyon başlattı.
Saldırılar Türkiye saatiyle 30 Temmuz 03.00’te başladı.ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı, operasyonun bir gün önce Amerikan güçlerine yönelen saldırıya güçlü bir karşılık olduğunu açıkladı.
Hangi noktaların vurulduğu ve oluşan hasarın boyutu henüz paylaşılmadı.Saldırılar TSİ 03.00’te başladıYeni saldırı dalgası, ABD ile İran arasındaki çatışmalarda yaklaşık dört gün süren askerî sessizliği sona erdirdi.
Washington, bu süre boyunca Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasına yönelik diplomatik girişimlere alan tanımıştı.ABD Başkanı Donald Trump, operasyon başlamadan önce İran’ın Amerikan güçlerini hedef almasının karşılıksız kalmayacağını söyledi.
Trump, İran yönetiminin saldırının geleceğini bildiğini belirtirken ilerleyen dönemde anlaşmaya varılması ihtimalini de tamamen dışlamadı.ABD ordusu, operasyonda kullanılan uçaklar, mühimmat ve hedef sayısı hakkında bilgi vermedi. İran’ın hava savunma sistemleri, füze tesisleri veya askerî lojistik merkezlerinin hedef alınıp alınmadığı da henüz açıklanmadı.Beş füze havada vurulduİran Devrim Muhafızları Ordusu, Ürdün’deki Muwaffaq Salti Hava Üssü ile ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığına ait olduğunu ileri sürdüğü bir komuta noktasına balistik füzeler fırlattığını duyurdu.ABD ordusuna göre saldırıda kullanılan beş balistik füzenin tamamı hava savunma sistemleri tarafından etkisiz hale getirildi. İlk açıklamalarda can kaybı veya maddi hasar bildirilmedi.Tahran yönetimi saldırının ABD’nin İran’a yönelik askerî faaliyetlerine ve Washington’dan gelen tehditlere karşılık düzenlendiğini savundu.
ABD ise saldırıyı Amerikan askerlerine yönelik sürpriz bir girişim olarak nitelendirdi.Irak’taki operasyon gerilimi büyüttüİran’ın füze saldırısından kısa süre önce ABD ile Suudi Arabistan, Irak’ın doğusunda İran bağlantılı gruplara ait olduğu belirtilen silah ve lojistik tesislerini ortak hava harekâtıyla vurdu.Washington ve Riyad, söz konusu grupların son 72 saat içinde ABD güçleri ile Suudi Arabistan’ın enerji altyapısına 30’dan fazla insansız hava aracı yönlendirdiğini bildirdi.Suudi Arabistan, saldırıların Irak topraklarından gerçekleştirildiğini ve enerji tesislerinin hedef alındığını savundu.
Irak’taki silahlı gruplar ise suçlamaları reddetti.Irak yönetimi, ABD ve Suudi Arabistan’ın saldırılarını ülkenin egemenliğinin ihlali olarak değerlendirdi.
Bağdat’ın tepkisi, İran ile ABD arasındaki çatışmanın Irak topraklarına daha fazla yayılabileceği endişesini artırdı.Diplomasi dört günde dağıldıABD ile İran arasındaki karşılıklı saldırılara verilen kısa ara, Hürmüz Boğazı’ndaki gemi trafiğinin yeniden düzenlenmesine yönelik görüşmeler için fırsat oluşturmuştu.İran ile Umman arasında yürütülen temaslarda boğazdaki giriş ve çıkış güzergâhlarının kontrolü konusunda anlaşma sağlanamadı.
Tahran, giriş hattının tamamında ve çıkış güzergâhının bir bölümünde daha geniş denetim talep ediyor.Yeni saldırılar, Hürmüz Boğazı’nın tamamen açılması ve tanker trafiğinin normale dönmesi ihtimalini yeniden zayıflattı. İsrail’in ABD’nin son saldırı dalgasına katıldığına ilişkin herhangi bir resmî açıklama yapılmadı.Petrol 90 doları test ettiÇatışmaların yeniden başlaması, enerji piyasalarında risk primini hızla yükseltti.
Brent petrolün varil fiyatı 29 Temmuz’da yüzde 8’e varan yükselişle 90 doların üzerine çıktı.Fiyatlar 30 Temmuz’ın ilk saatlerinde kısmen gerileyerek 89,5 dolar çevresine indi.
ABD tipi ham petrolün varil fiyatı da yaklaşık 84 dolar seviyesinde işlem gördü.Geri çekilmede Orta Doğu’daki tanker trafiğinin tamamen durmaması etkili oldu.
Hürmüz Boğazı ve Babülmendep hattındaki geçişlerin yeniden aksaması halinde petrol fiyatlarındaki yükseliş baskısının güçlenebileceği değerlendiriliyor.Bundan sonraki süreçte ABD’nin hedef aldığı İran tesisleri, Tahran’ın vereceği karşılık ve Hürmüz Boğazı’ndaki tanker geçişleri izlenecek.
Karşılıklı saldırıların sürmesi, kısa süreli diplomasi döneminin tamamen sona ermesine yol açabilir.
