Avrupa'da insan hakları, tıp etiği ve din ekseninde yıllardır en çok tartışılan konuların başında gelen "destekli ölüm" (ötenazi/yardımlı intihar) konusunda Fransa tarihi bir eşiği geride bıraktı.
Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron'un en önemli seçim vaatlerinden biri olan ve Fransız kamuoyunu uzun süredir ikiye bölen yasa tasarısı, parlamentonun alt kanadı olan Ulusal Meclis'te kabul edildi.Ancak meclis onayına rağmen yasanın yürürlüğe girmesi için aşması gereken son bir hukuki engel bulunuyor.
Başbakan Sebastien Lecornu, tasarının anayasal açıdan herhangi bir ihlal barındırıp barındırmadığının incelenmesi amacıyla dosyayı resmen Anayasa Konseyi'ne taşıdı.Fransa’da yasama sürecinde büyük bir krize neden olan tasarı, daha önce Ulusal Meclis’te kabul edilmesine rağmen muhafazakarların çoğunlukta olduğu üst kanat Senato tarafından kesin bir dille reddedilmişti.
Yaşanan bu tıkanıklık üzerine hükümet, Fransa Anayasası’nın kendisine tanıdığı özel yetkiyi devreye sokarak nihai oylama hakkını yeniden alt kanat olan Ulusal Meclis’e devretti ve tasarının yasalaşmasını sağladı.Şimdi gözler, vereceği karar tamamen bağlayıcı olan Anayasa Konseyi’nde.
Konsey, yapacağı inceleme sonucunda yasanın tamamını iptal etme, bazı maddelerini anayasaya aykırı bularak yürütmeyi durdurma veya doğrudan onaylama gücüne sahip.Yasa tasarısı, suistimalleri ve etik tartışmaları önlemek amacıyla oldukça katı ve sınırlandırılmış şartlar içeriyor.
Yasaya göre destekli ölüm hakkından yalnızca belirli koşulları sağlayan yetişkin (reşit) hastalar yararlanabilecek.
Bu hakkı talep edecek hastanın:Süreç, hastanın başvurusuyla başlayacak. İlk olarak hastanın uygunluğu bağımsız bir doktor tarafından değerlendirilecek, ardından farklı uzmanlardan oluşan tıbbi bir kurul görüş bildirecek.
Tüm bu aşamalardan sonra nihai kararı yine doktor verecek.
Ayrıca hasta, süreç boyunca fikrini değiştirirse istediği an kararından vazgeçebilecek.Tasarının en çok tartışılan detaylarından biri de ölümcül dozun nasıl uygulanacağı yönünde oldu.
Yasaya göre, hayatına son vermek isteyen hastanın ölümcül ilacı kural olarak kendi elleriyle uygulaması öngörülüyor.
Sadece hastanın felç gibi fiziksel olarak ilacı kendi başına alamayacak durumda olması halinde, bir sağlık personelinin veya hastanın belirlediği bir yakınının gözetiminde yardım edilmesine izin verilecek.Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, 2022 yılında ikinci kez cumhurbaşkanı seçildiği seçim kampanyasında Fransız halkına destekli ölüm hakkını yasal hale getirme sözü vermişti.
Eğer Anayasa Konseyi yeşil ışık yakarsa Fransa; Hollanda, Belçika, İsviçre, İspanya ve Kanada gibi destekli ölümü belirli sınırlar çerçevesinde yasallaştıran ülkelerin yer aldığı küresel gruba dahil olacak.
