Tayvan, haziran ayında ada çevresinde 55 adet Çin sahil güvenlik ve araştırma gemisi tespit etti. Bu sayının bir önceki aya göre yüzde 83 oranında bir artış göstermesi, Taipei’yi Pekin’in Pasifik’teki ikmal yollarını kesmeyi amaçlayan eylemler gerçekleştirdiği konusunda endişeye sevk etti. Haziran ayında Tayvan çevresindeki Çin hükümet gemilerinin faaliyetleri önemli ölçüde arttı.
Artan Gemi Faaliyetleri
Tayvan Sahil Güvenlik Teşkilatı, haziran ayı içinde toplamda 55 geminin tespit edildiğini duyurdu. Mayıs ayında bu sayı sadece 30 iken, bir ay içerisinde %83 oranında bir artışla 55’e ulaştı. Bunun yanı sıra, geçen yıl haziran ayında kaydedilen sadece 25 gemi tespiti ile karşılaştırıldığında, yıllık artış %120 seviyesine ulaştı. Ancak, bu verilere Tayvan’ın Çin’in kıyılarına yakın kontrolündeki adalar çevresindeki gemi hareketleri dahil edilmemektedir.
Pekin'in Nihai Hedefleri
Tayvan’ın ana adasının doğusu ve Pasifik kıyısındaki bu hareketlilik, ayrı bir risk unsuru olarak değerlendiriliyor. Çin ordusu, Tayvan çevresinde neredeyse her gün uçaklar ve savaş gemileri ile faaliyet gösteriyor. Son dönemlerde Pekin, sahil güvenlik ve araştırma gemilerini de etkin bir şekilde kullanmaya başladı. Taipei yönetimi, bu askeri olmayan gemilerin faaliyetlerinin, Çin’in Tayvan üzerindeki egemenlik iddialarını hukuken pekiştirmek amacı taşıdığını savunuyor. Tasarladıkları bu stratejiyi "hukuk savaşı" olarak nitelendiriyorlar.
Askeri Geçmişe Sahip Gemiler
Tayvanlı yetkililerin ortaya koyduğu bilgilere göre, Çin Sahil Güvenliği envanterindeki bazı gemiler, geçmişte donanmada görev yapan muhriplerden dönüşümden geçirilmiştir. Bu gemiler, sahil güvenlik renklerine boyanmış olsalar da, askeri sınıfın büyüklüğünü ve dayanıklılığını korumaktadır. Bu büyük gövdeli gemilerin uzun süre açık denizde kalabilmesi, Tayvan’ın daha küçük sahil güvenlik filosu üzerindeki baskıyı artırırken, Çin gemileri genellikle ikili gruplar halinde Tayvan’ın Pasifik kıyısındaki ekonomik sularının hemen dışında faaliyet göstermektedir. Taipei, bu gemilerin bölgede sürekli varlık göstererek tatbikattan daha kalıcı bir deniz varlığı oluşturmaya çalıştığını düşünüyor.
Ticari Gemilere Yapılan Müdahale
Çin’in sahil güvenlik gemileri, bölgede seyrederken bazı ticari gemilere liman giriş ve çıkış bilgilerini sorma girişiminde bulunuyor. Ancak Tayvanlı yetkililer, söz konusu ticari gemilerin hiçbirinin güzergahlarını değiştirmediğini aktardı. Tayvan Sahil Güvenliği, bu gemilere normal rotalarına devam etmeleri ve Çin tarafından gelen müdahaleleri dikkate almamaları yönünde çağrıda bulundu. Gerektiği takdirde Tayvan gemilerinin ticari deniz trafiğine eşlik edeceği bildirildi. Bu tür denetim ve sorgulama taleplerinin yaygınlaşması, bölgedeki taşımacılık şirketlerinin risk değerlendirmelerini yeniden şekillendirebilir.
Yükselen Güvenlik Gerilimleri
Tayvanlı güvenlik yetkilileri, artan deniz hareketliliğinin, düşmanca bir durum söz konusu olduğunda adanın Pasifik üzerinden alabileceği dış yardımları ve ikmal yollarını kesmeyi hedefleyen bir prova olabileceği değerlendirmesinde bulunmaktadır. Tayvan'ın batı kıyısı, Çin anakarasına; doğu kıyısı ise açık Pasifik’e yöneliktir. Tayvan, potansiyel bir abluka durumunda ABD ve diğer müttefiklerinden gelecek enerji, gıda, askeri malzeme ve ticari sevkiyatların bu rota üzerinden ulaşmasını beklemektedir. Çin gemilerinin doğu kıyısındaki varlığının artışı, Tayvan Boğazı’nın yanı sıra Pasifik yollarının kontrol altına alınması endişesini de beraberinde getiriyor.
Tayvan’ın Tatbikat Hazırlıkları
Tayvan Sahil Güvenliği, Çin’in deniz ablukasını aşamalı bir şekilde uyguladığı senaryolar üzerinde çalışmalar yürütmektedir. Planlar, masa başı incelemelerin yanında canlı tatbikatlarla da test edilecek. Senaryo çerçevesinde, Çin’in öncelikle ticari gemilerden bildirim isteyeceği, ardından ise denetim, gemiye çıkma, arama ve el koyma gibi uygulamalara geçileceği öngörülüyor. Tayvan ordusu ve sahil güvenliği, bu aşamada ortak bir müdahale gerçekleştirme niyetindedir. Yetkililer, böyle bir girişimin abluka seviyesine ulaşmasının, fiili bir yarı savaş ortamı yaratabileceğini ifade ediyor.
Uluslararası Tepkiler
ABD, İngiltere, Fransa ve Almanya, Çin’in Tayvan’ın doğusundaki faaliyetlerinden duydukları kaygıyı daha önce dile getirmişlerdi. Batılı ülkeler, bu tür sorgulama ve denetim girişimlerinin uluslararası denizcilik kurallarını zayıflatma ihtimali konusunda uyarıda bulunuyor. Buna karşılık, Çin yönetimi Tayvan’ın kendi topraklarının bir parçası olduğunu ve bölgedeki faaliyetlerinin egemenlik hakları dahilinde olduğunu iddia ediyor. Tayvan ise, Pekin’in ada ve çevresindeki sularda yargı yetkisine sahip olmadığını belirtiyor. Önümüzdeki süreç içerisinde, Çin gemilerinin Tayvan’ın doğu kıyısında ne kadar süre kaldığı, ticari gemilere yönelik yeni denetim talepleri ve Tayvan’ın canlı tatbikat programı yakından izlenecektir.
