Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş, TVNET ekranlarında gerçekleştirdiği açıklamalarında, sosyal yardım politikalarının dönüşümüne ilişkin önemli bir modelden bahsetti. Bu yeni model, Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi (GETAD) adı altında dar gelirli hanelere yönelik planlanmış bir destek paketi olarak tanıtıldı. 2026 yılında pilot uygulamasının başlayacağı belirtilen bu sistem, hane gelirinin belirli bir seviyenin altına düşmesi durumunda, devletin aradaki farkı kapatmayı hedefliyor.
GETAD Nedir ve Nasıl İşleyecek?
Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Hizmeti (GETAD), sosyal yardım alanında yeni bir anlayışla oluşturulmuş bir sistemdir. Temel amacı, bir ailenin toplam gelirinin, belirlenen asgari yaşam standardının altına düştüğünde, devletin eksik olan kısmı tamamlayarak ailenin geçim düzeyini yukarı çekmektir. Bu sistem, toplumda 'vatandaşlık maaşı' olarak bilinen bir model üzerinden ilerleyerek, geleneksel sosyal yardım yöntemlerinden farklılık göstermektedir.
GETAD, daha önce belirli kategorilere ait yardımlar sunulurken, bu sefer doğrudan gelir açığını kapatmayı hedefleyen bir mekanizmaya dayanmaktadır. Bakan Göktaş, bu sistemin sosyal devlet anlayışını güçlendirmeyi ve yoksullukla daha etkin bir şekilde mücadele etmeyi amaçladığını dile getirdi. Ayrıca, sistemin adil bir biçimde ihtiyaç sahiplerine ulaşmasını sağlamak için tasarlandığı da ifade edildi.
GETAD Kimlere Yönelik Bir Destek Sunacak?
GETAD programı, özellikle düşük gelirli haneleri hedef almak üzere hazırlanmış bir destek mekanizmasıdır. Öncelikli olarak, kişi başına düşen geliri belirlenen eşik seviyenin altında kalan aileler, sosyal güvencesi olmayan bireylerin bulunduğu haneler, çok çocuklu aileler ve düzensiz gelir elde eden vatandaşlar bu destekten yararlanabilecekler. Burada temel kriter, hanedeki kişi başına düşen aylık gelirin belirli bir eşik değerinin altında olmasıdır.
Bunun yanı sıra, söz konusu eşik değeri ekonomik göstergelere ve yaşam maliyetlerine göre belirlenerek ihtiyaç sahiplerinin daha etkin bir şekilde belirlenmesi hedefleniyor. GETAD, bu yönüyle toplumda adaletsizliğin azaltılması ve gerekli yardımların daha doğru bir şekilde yapılmasını sağlama amacını gütmektedir.
2026 Yılında Geçerli Olacak Şartlar Neler?
2026 yılı itibarıyla pilot uygulaması başlatılacak olan GETAD sisteminin şartları netleşmeye başladı. Bu çerçevede, hane bazlı gelir tespiti yapılması, kişi başına düşen gelirin belirlenen sınırın altında olması, sosyal inceleme sürecinde geçmesi ve gerçek beyan esasına dayalı gelir bildiriminde bulunulması gerekeceği belirtiliyor. Ayrıca, GETAD’ın çalışma hayatına katılımı teşvik edici bir yapı sunacağı da vurgulandı.
Destek alan bireylerin, istihdama yönlendirilmesi ve aktif iş gücü politikalarıyla entegrasyonu teşvik edilecek. Bu sayede, sistemin sadece ekonomik destek vermekle kalmayıp aynı zamanda çalışan kesimi de desteklemeyi hedeflediği anlaşılıyor.
Destek Miktarları ve Hesaplama Yöntemi Nasıl Olacak?
GETAD kapsamında sağlanacak destek miktarları ilgili hanelerin ekonomik durumuna göre değişkenlik gösterecek. Her hanenin bireysel ihtiyaçları ve yaşam koşulları dikkate alınarak, hane sayısı, toplam aylık gelir ve yaşanılan bölgenin ekonomik şartları gibi faktörler göz önünde bulundurulacak. Amacın, hanelerin en az asgari refah seviyesine ulaşmasını sağlamak olduğu vurgulanıyor.
Örneğin, eğer belirlenen gelir eşiği 20 bin lira ise ve ailenin toplam geliri 15 bin lira olarak hesaplandığında, aradaki 5 bin liralık fark devlet tarafından finanse edilebilecek. Bu model, doğrudan gelir açığını kapatarak geleneksel yardım kalemlerinden ayrılıyor.
Pilot Uygulama Hangi İllerde Başlayacak?
Bakan Mahinur Özdemir Göktaş, GETAD sisteminin 2026 yılının içerisinde pilot uygulama ile hayata geçirileceğini açıkladı. İlk aşama olarak belirli şehirlerde uygulanacak olan bu model, yıl içerisinde test edilecektir. Pilot süreçte elde edilen geri dönüşlerin ardından sistemin kapsamının genişletilmesi planlanıyor.
Bu noktada, pilot uygulamanın özellikle ekonomi açısından zorluğun hissedildiği bölgelere öncelik verilerek başlatılması gerektiği ifade ediliyor. Kapsamlı bir değerlendirme sürecinin ardından GETAD'ın tüm Türkiye genelinde uygulanmasının hedeflendiği belirtiliyor.
Başvuru Süreci ve Bilgileri
Yeni sistemin resmi başvuru süreci henüz başlamamışken, GETAD’ın e Devlet sistemi ile entegre bir biçimde yürütülmesi planlanıyor. Başvuruların, il ve ilçe sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıfları aracılığıyla da alınabileceği ifade ediliyor. Başvuru sürecinde gerekli belgeler arasında kimlik bilgileri, hane gelir beyanı, ikamet bilgisi ve sosyal inceleme raporu yer alıyor.
Pilot uygulama öncesinde detaylı başvuru kılavuzunun yayımlanması beklenmektedir. Bu aşamada, sistemin etkin bir şekilde uygulanabilmesi için başvurularda hangi kriterlerin dikkate alınacağı açıkça belirtilmiş olacaktır.
Yaşlı Nüfus ve Sosyal Destek Çalışmaları
Bakan Göktaş, GETAD sistemi dışında, yaşlı nüfusa yönelik sosyal desteklerin de artırılacağına değindi. Türkiye’de 65 yaş üstü nüfus oranının yüzde 11,1’e ulaştığını belirten Bakan, sosyal hizmetlerin bu demografik değişime uygun hale getirileceğini açıkladı. Şu anda toplamda yaklaşık 114 bin kişiye evde bakım hizmeti verilmektedir.
Ayrıca, gündüzlü yaşlı bakım merkezlerinin yaygınlaştırılması ve yaşlı bireylerin kendi evlerinde yaşamaya devam edebilmeleri için daha fazla destek sağlanması hedeflenmektedir. Bu bağlamda GETAD’ın, özellikle sosyal destek almakta zorlanan yaşlı bireyler için bir güvence mekanizması oluşturması beklenmektedir.
Yeni Sosyal Devlet Modeline Geçiş
Uzmanlar, GETAD sisteminin, sosyal yardımların yapılış tarzında daha bütünleyici bir yapıya geçiş anlamına geldiğini vurguladı. Parçalı yardımlar yerine gelir açığını doğrudan hedefleyen bir sistem oluşturulması, toplumda gelir eşitsizliğini azaltma, yoksullukla mücadelede etkinliği artırma ve temel yaşam standartlarının korunması gibi hedeflere katkı sunması beklenmektedir.
2026 yılında başlayacak olan pilot uygulama, GETAD’ın sürdürülebilirliği ve etkinliği açısından kritik bir dönüm noktası olacak. Bu potansiyel değişimin, ülkemizde sosyal yardım mekanizmalarına yeni bir soluk getirmesi bekleniyor.
