Suudi Arabistan’dan 4 milyon varil ham petrol yükleyen iki süpertanker, Husilerin abluka ilan ettiği Babülmendep Boğazı’na doğru yol alıyor. Bu tankerler, her biri yaklaşık 2 milyon varil kapasiteli olan Xin Long Yang ve Cosnew Lake isimli dev gemilerdir ve Suudi Arabistan’ın Yanbu Limanı’ndan yola çıkarak Kızıldeniz'in iç kısımlarına geçiş yapıyor. Bu durum, Kızıldeniz’deki yeni güvenlik protokollerinin büyük bir testine dönüşmekte.
Gemilerin Geçişi ve Rota Değişiklikleri
Xing Long Yang isimli petrol tankeri, salı günü Babülmendep Boğazı’na yaklaşırken yönünü değiştirmiş ve orada beklemeye başlamıştı. Ancak çarşamba gecesi yeniden güneye doğru hareket etti. Gemi takibine ilişkin veriler, tankerin Yemen kıyıları boyunca ilerleyerek boğaza yaklaştığını göstermekte. Geminin otomatik tanımlama sisteminde belirlenen varış yeri olarak ise Çin’in Qinzhou Limanı yer alıyor. Önceki rota değişikliği, Suudi petrolü taşıyan tankerlerin Süveyş Kanalı’na yönelmeye başladığına dair bir gösterge olarak yorumlanmıştı. Xin Long Yang’ın tekrar güneye dönüşü, armatörlerin risk değerlendirmelerinde bir değişiklik yaşandığını gösteriyor.
Cosnew Lake’ın İlerlemesi
Çin bayraklı Cosnew Lake da, Xin Long Yang’ın oluşturduğu rotayı takip ederek Babülmendep yönünde ilerliyor. Bu tanker, Guangdong eyaletindeki Huizhou Limanı’na yük boşaltma planları yapmakta. Her iki geminin de otomatik tanımlama sistemlerinde Çinli mürettebat bulundukları tespit edildi. Tankerlerin işletmeciliği ise COSCO Shipping tarafından yürütülmekte ve her iki gemi de Asya’nın en büyük rafinerisi olan Sinopec’in ticaret kolu Unipec tarafından kiralanmış durumda. Bu geçiş kararları ve güvenlik önlemleri hakkında henüz bir açıklama yapılmadı.
Husilerin Saldırıları ve Gemilerin Güvenliği
Bölgedeki gerilim Husilerin, Suudi Arabistan’a yönelik deniz ablukasını ihlal ettiklerini iddia ettikleri iki petrol tankerine füze ve insansız hava aracı saldırısı düzenlediklerini açıklamalarıyla daha da arttı. Hedef alınan gemilerin Encelia ve Layla olduğu duyuruldu. Suudi Arabistan yönetimi, Kızıldeniz’de Encelia tankerinin vurulduğunu doğruladı. Bu saldırı, geminin ön kısmında yangına sebep oldu ancak mürettebatın güvenli olduğu bildirildi. Layla tankeri üzerindeki saldırı iddiası ise henüz bağımsız kaynaklar tarafından onaylanmadı. Encelia’ya yönelik bu saldırının doğrulanması, yapılan tehditlerin sadece sözlü bir uyarıdan ibaret olmadığını açıkça ortaya koydu.
Gemi Geçişlerindeki Düşüş
Babülmendep Boğazı'ndan geçen gemi sayısı çarşamba günü yalnızca 27’ye düşmüş durumda. Önceki gün içinde boğazdan 38 geminin geçmiş olması, dikkate değer bir değişiklik. Bu düşüş, yüzde 29 oranında bir azalma anlamına geliyor. Bazı tankerlerin yön değiştirmesi ve diğerlerinin Kızıldeniz'de beklemeye başlaması, bölgede devam eden belirsizliğin bir yansıması. Husilerin, Suudi limanlarında yükleme ya da boşaltma yapan gemileri hedef alabileceği tehditleri, risk seviyesini artırmış durumda. Babülmendep’ten bu yılın haziran ayında günlük ortalama 7,4 milyon varil petrol ve petrol ürününün geçtiği de biliniyor.
Hürmüz Boğazındaki Durum
Boeğaza bu dönemde yaşanan baskılar Hürmüz Boğazı’ndaki geçişlerin düşük olduğu bir zamana denk geldi. Çarşamba günü sadece üç emtia gemisi Hürmüz Boğazı’ndan geçiş yaptı. Önceki gün bu sayı dördü, bir önceki çarşamba ise 18 olarak kaydedilmişti. Tankerlerin çok büyük ham petrol ve LNG tankerleri arasındaki görünürlüğü, takip sistemlerinde sınırlı kalmakta. Hürmüz Boğazı’na Umman Körfezi yönünden giren bir gemi, kirli petrol ürünleriyle yüklü bir tanker oldu. Aynı zamanda, bir kuru yük gemisinin takip sinyalini kapatarak karanlık modda seyir etmesi, güvenlik kaygılarını arttırıyor.
Alternatif Rota ve Lojistik Zorluklar
Babülmendep’in geçilmemesi durumunda, Yanbu’dan gelen tankerlerin kuzeye dönerek Süveyş Kanalı üzerinden ilerlemeleri gerekecek. Bu alternatif güzergâh, yolculuğa yaklaşık 10 bin deniz mili ekleyebilir ve 34 gün daha uzun sürmesine neden olabilir. Tüm bunlar geminin başına ek bir navlun maliyeti getirebilir ki bu rakam 5 milyon doları aşabilir. Bu hesaplamalara yakıt ve sigorta giderleri dahil değildir. Ayrıca, Süveyş Kanalı geçişi de her gemi için yaklaşık 1 milyon dolarlık bir ek masraf oluşturabilir. Tam yüklü süpertankerlerin bu kanaldan doğrudan geçiş yapamamaları, yüklerin bir kısmının Mısır’daki SUMED boru hattına aktarılmasını zorunlu kılabilir. Ancak, boru hattındaki sınırlı kapasite yeni lojistik darboğazları yaratabilir.
Yanbu Limanı'ndaki Yoğunluk
Bölgedeki Hürmüz Boğazı’ndaki kesintilerin etkisiyle, Suudi Arabistan, normal ham petrol ihracatının yüzde 70’ten fazlasını Kızıldeniz kıyısındaki Yanbu Limanı’na yönlendirmek durumunda kaldı. Yanbu’dan yapılan petrol ve yakıt sevkiyatları, nisandan bu yana günlük ortalama 4,5 milyon varili aşmış durumda. Bu yüklerin yaklaşık yüzde 70’i Asya pazarlarına gönderiliyor. Geçen yıl günlük ortalama 973 bin varil olan Yanbu çıkışları, son haftalarda 4 milyon varil çevresine tırmanmış durumda. Babülmendep’in kapanması, Suudi Arabistan'ın Hürmüz’e karşı geliştirdiği alternatif ulaşım koridorunu etkisiz hale getirebilir. Asya rafinerileri için bu, yalnızca daha yüksek navlun değil, aynı zamanda neredeyse bir aylık teslimat gecikmesi anlamına gelebilir.
Boğazlarda Biriken Tanker Sorunu
20 Temmuz itibarıyla Basra Körfezi’nde 253 yüklü tanker bekliyor. Bu tankerlerin 102’si petrol, 64’ü LNG ve 66’sı sıvılaştırılmış petrol gazı taşıyor. Geçişlerin azalması, yüklerin alıcılara zamanında ulaşmasını zorlaştırıyor. Biriken tanker sayısındaki artış ise depolama kapasiteleri üzerinde baskı oluşturarak navlun fiyatları ve sigorta primlerini etkiliyor. Brent petrol fiyatı, 96 doların üzerine çıkarken, iki boğazdaki güvenlik risklerine bağlı olarak bu artış gözlemlendi. Tankerlerin Babülmendep’i sorunsuz geçmesi, kısa süreli bir rahatlama sağlayabilir. Ancak, gemilere yönelik saldırılar ya da boğazın geçişe kapanması durumunda, petrol, navlun ve sigorta sektöründe yeni bir fiyatlama dalgası yaşanabilir.
