SGK mevzuatına göre, emeklilik sadece kişinin kendi çalışmasıyla elde ettiği bir hak değil, aynı zamanda geride kalan hak sahipleri için de bir güvencedir. Birçok vatandaş, yasal haklarını tam olarak bilmediği için SGK’dan alabileceği ikinci, hatta üçüncü maaştan mahrum kalıyor. İşte dul ve yetim aylığı ile kendi emekli maaşını birleştirip “çift maaş” almanın formülleri.
Milyonlarca emekli ve hak sahibi, “Vefat eden eşimin veya babamın maaşını alabilir miyim?” sorusunun yanıtını arıyor. SGK mevzuatı, belirli şartların sağlanması durumunda bir kişiye kendi emekli maaşı, vefat eden eşinden dul aylığı ve vefat eden anne/babasından yetim aylığı olmak üzere üç farklı ödemenin aynı anda bağlanmasına imkan tanıyor. Ancak burada kilit nokta; sigorta statülerinin (SSK, Bağ-Kur, Emekli Sandığı) farklı olması ve vefat tarihleridir.
1. Hem Kendi Emekli Maaşını Hem Eşinin Maaşını Alanlar
En yaygın ve en kolay “çift maaş” formülü budur.
Durum: Bir kadın veya erkek, kendi çalışmasından dolayı emekli maaşı alıyorsa ve eşi vefat etmişse, eşinden de “Dul Aylığı” (Ölüm Aylığı) alabilir.
Şart: Burada sigorta kollarının aynı veya farklı olması maaşın bağlanmasını engellemez, sadece oranını değiştirir.
Örneğin; kadın SSK emeklisi, vefat eden eşi de SSK emeklisi ise; kadın kendi maaşını tam alır, eşinden ise maaşın %50’sini alır.
Eğer kadın SSK emeklisi, vefat eden eşi Emekli Sandığı (Memur) emeklisi ise; kadın hem kendi maaşını tam alır hem de eşinin maaşını (bazı durumlarda %75 oranında) alır.
Hem Eşten Hem Anne/Babadan Maaş (Çift Maaş)
Vefat eden eşinden dul aylığı alan bir kişi, aynı zamanda vefat eden anne veya babasından da “Yetim Aylığı” alabilir mi?
Kural: Evet, alabilir ancak burada “farklı kurum” şartı devreye girer.
Örnek: Vefat eden eş SSK’lı (4A), vefat eden baba Bağ-Kur’lu (4B) ise; hak sahibi kadın her iki maaşı da alabilir.
İstisna: Eğer hem eş hem de baba aynı statüden (örneğin ikisi de SSK’lı) emekli ise, SGK kurumu tercih hakkı sunar ve genellikle yüksek olan maaş bağlanır, diğeri kesilir.
3. Üç Maaş Birden Almak Mümkün mü?
SGK sisteminde “istisnai” ama “yasal” olan bu durum, üç farklı maaşın haneye girmesini sağlar. Bunun gerçekleşmesi için üç maaşın da kaynağının statüsünün farklı olması gerekir.
Formül:
Kişi kendi çalışmasından dolayı emeklidir (Örn: SSK emeklisi).
Vefat eden eşinden dolayı dul aylığı alır (Örn: Eşi Bağ-Kur‘ludur).
Vefat eden babasından dolayı yetim aylığı alır (Örn: Babası Emekli Sandığı mensubudur).
4A, 4B ve 4C statülerinin üçü de farklı olduğu için bu kişi, yasal olarak üç maaşı da (belirlenen oranlarda) alma hakkına sahip olabilir.
Maaş Bağlanma Oranları Nedir?
SGK, vefat eden kişinin maaşını hak sahiplerine belirli oranlarda paylaştırır:
%50 Oranı: Eğer vefat eden kişinin eşi çalışıyor veya kendi emekli maaşı varsa, eşinin maaşının %50’sini alır.
%75 Oranı: Eğer geride kalan eş çalışmıyor, emekli değilse ve vefat edenin çocuğu yoksa (veya çocuklar maaş almıyorsa), maaşın %75’ini alır.
%25 Oranı: Yetim aylığı alan çocuklar genellikle maaşın %25’ini alır.
Kaynak: HABER MERKEZİ – 5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu
