Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), Hanehalkı Bütçe Araştırması'nın 2025 yılına ait sonuçlarını kamuoyuna duyurdu. Yayınlanan verilere göre Türkiye genelindeki hanehalklarının tüketim harcamaları içinde en büyük oranı %29,3 ile konut ve kira harcamaları oluşturuyor. Bu durum, hanehalklarının genel harcama dinamiklerini de gözler önüne seriyor.
Ulaşım ve Gıda Harcamaları
TÜİK'in araştırma bulgularına göre, tüketim harcamalarında ikinci sırayı %20,5 ile ulaştırma sektörünün aldığı görülüyor. Bu oran, hanelerin ulaşım ihtiyaçlarını ve seyahatlerini karşılama eğilimlerini yansıtmakta. Üçüncü sırada ise %17,3 ile gıda ve alkolsüz içecekler yer almakta. Bu durumda, gıda harcamaları da önemli bir yer tutmakta. Harcama kalemlerinin yapısı, hanehalkı ihtiyaçlarının çeşitliliğini gösterirken, hanelerin yaşam standartları ve gelir düzeyleri arasında da bağlantılar olduğunu ortaya koyuyor.
Düşük Gelir ve Harcama Öncelikleri
Gelir seviyelerine göre hanehalkı harcama öncelikleri belirgin bir şekilde farklılık göstermekte. Raporda yer alan bilgilere göre, en düşük gelir grubuna ait haneler, bütçelerinin %38,7'sini konut ve kiraya, %29,2'sini gıda sarfiyatına, %8,6'sını ise ulaşım masraflarına ayırıyor. Buna karşın en yüksek gelir grubundaki haneler, ulaştırma için %25, konut ve kiraya %25,7, gıda ve alkolsüz içeceklere ise %12,4 oranında harcama yapıyor. Bu durum, yüksek gelirli hanelerin ulaşım hizmetlerine daha fazla bütçe ayırmalarının bir sonucu olarak dikkati çekiyor.
Gelir Kaynağına Göre Harcamalar
Hanehalklarının gelir kaynakları da harcama kalıplarını belirlemede önemli bir rol oynamakta. Maaş, ücret veya yevmiye gelirine sahip olan haneler, konut ve kira için %26,4, gıda için %16 ve ulaşım masraflarına %21,9 oranında bütçe ayırıyor. Öte yandan, müteşebbis geliri olan haneler ise konut ve kiraya %25,5, gıdaya %17 ve ulaşıma %25,9 oranında harcama yapıyor. Bu durum, farklı gelir türlerinin hanehalklarının harcama alışkanlıklarını nasıl şekillendirdiğine dair çarpıcı veriler sunmakta.
Tek Kişilik Hanelerin Harcama Eğilimleri
Hanehalkı büyüklüğüne göre yapılan değerlendirmeler, tek kişilik hanelerin bütçelerinde konut ve kira harcamalarına %41 oranında bir pay ayırdığını gösteriyor. Bu haneler, gıda için %14,3 ve ulaşım için %14,4 oranında harcama yapıyor. Nüfusu 6 ve daha fazla kişi olan kalabalık hanehalklarında ise bütçenin %23,7'si gıda, %24,4'ü konut ve kira, %18,1'i ise ulaşım harcamalarına ayrılmış. Tek kişilik hanelerin konut ve kiraya ayırdığı pay, kalabalık hanelere göre oldukça yüksek. Bu durum, demografik yapıların harcama davranışlarına etkisini açıkça ortaya koyuyor.
Gıda İsrafı Üzerine Veriler
Hanehalklarının gıda gruplarında israf oranlarına dair veriler de araştırma kapsamında ele alındı. Sonuçlara göre en fazla israf edilen gıda grubu %39,7 ile taze meyve ve sebzeler olarak belirlendi. Bu durum, hanelerin taze gıda alımında karşılaştığı zorlukları ve israf sorununu gözler önüne seriyor. Taze meyve ve sebzelerin ardından %32,5 ile ekmek, %15,1 ile süt ve süt ürünleri gelen israf oranları sıralandı. Bu veriler, gıda israfının önlenmesi için stratejilerin geliştirilmesine ışık tutmakta.
