Ayasofya-i Kebir Cami-i Şerifi'nde Cumhuriyet tarihinin en kapsamlı restorasyon, konservasyon ve güçlendirme çalışmalarında yeni bir aşamaya geçiliyor.Kültür ve Turizm Bakanlığı Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından Bilim Heyeti ve Koruma Kurulunun karar ve denetimleri doğrultusunda yürütülen çalışmalar kapsamında ana kubbedeki uygulamalar devam ederken, doğu yarım kubbede de güçlendirme çalışmaları başlatılacak.Uzmanlar tarafından gerçekleştirilen modelleme ve statik analizler sonucunda doğu yarım kubbenin güçlendirilmesi gerektiği belirlendi.
Doğu yarım kubbe güçlendirilecekÇalışmalar kapsamında doğu yarım kubbenin taşıyıcı sistemi güçlendirilecek.
Kubbenin iç yüzeyindeki mozaik ve kalem işi bezemelerde de konservasyon çalışmaları gerçekleştirilecek.Doğu yönündeki mihrap duvarında bulunan mermer yüzeylerde temizlik, konservasyon ve onarım yapılacak.Çalışmaların güvenli şekilde yürütülebilmesi amacıyla doğu yarım kubbenin iç yüzeyine erişim sağlayacak çelik çalışma platformu kurulacak. Özgün zemin koruma altına alınacakPlatform kurulmadan önce çalışma alanının sınırları oluşturulacak.
Ayasofya'nın iç mekândaki görsel bütünlüğünü korumak amacıyla özel baskılı brandalar kullanılacak.İbadetin devam edebilmesi için geçici mihrap ve minber yerleştirilecek. Özgün mihrap ve minber başta olmak üzere tarihi mimari unsurlar ise fiziki koruma sistemleriyle güvence altına alınacak.Platformun gerektirdiği sınırlı noktalardaki ahşap seki ve mermer döşemeler uzman restoratörlerin gözetiminde kontrollü olarak sökülecek.Özgün mermer döşemelerin yük ve aşınmadan etkilenmesini önlemek amacıyla çok katmanlı yükseltilmiş döşeme sistemi oluşturulacak.Platform kurulmadan önce zemin yükleme ve titreşim testleri de gerçekleştirilecek.
Ana kubbede mozaik konservasyonu sürüyorAyasofya'nın ana kubbesi için kurulan çelik platform üzerinde mozaik konservasyonu devam ediyor.Mozaik yüzeylerde toz temizliği yapılırken, yüzeylerin korunması amacıyla "facing" olarak adlandırılan geçici bezle destekleme yöntemi uygulanıyor.Ana kubbenin üzerinde geçici çelik çatının kurulumu tamamlanırken, kurşun kaplamaların kontrollü biçimde açılmasına yönelik çalışmalar da sürüyor.
Osmanlı dönemine ait ayetin izi araştırılacakDoğu yarım kubbedeki restorasyon sırasında yapının geçmiş dönemlerine ait bezeme katmanları da araştırılacak.Bilim Heyeti Üyesi Mimar Prof.
Dr.
Hasan Fırat Diker, yarım kubbedeki mevcut bezemelerin 1847-1849 yıllarındaki Fossati onarımları sırasında yapıldığını belirtti.Çalışmalarda, tarihi görsel kaynaklardan Klasik Osmanlı döneminde yarım kubbede bulunduğu bilinen ayetin izleri araştırılacak.Diker, yapılacak raspa çalışmalarında ayetin varlığının tespit edilmesi halinde Ayasofya'nın Klasik Osmanlı dönemindeki cami görünümüne ilişkin önemli bir katmanın yeniden dünya kültür envanterine kazandırılabileceğini ifade etti.
Ersoy: Bilimsel hassasiyetle ilerliyoruzKültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy da çalışmaların planlanan takvim doğrultusunda devam ettiğini bildirdi.Ana kubbedeki güçlendirme ve konservasyon uygulamalarının sürdüğünü belirten Ersoy, doğu yarım kubbeye erişim sağlayacak çelik çalışma platformunun kurulumuna başlanacağını açıkladı.Çalışmaların Bilim Heyeti ve Koruma Kurulunun denetiminde yürütüleceğini kaydeden Ersoy, restorasyon süresince ibadet ve ziyaret akışının oluşturulacak geçici düzenlemelerle devam edeceğini belirtti.
Kubbe ve yarım kubbeler birlikte güçlendirilecekBilim Heyeti Üyesi İnşaat Mühendisi Doç.
Dr.
Mehmet Selim Ökten ise gerçekleştirilen sayısal modelleme ve analizler sonucunda ana kubbenin yarım kubbelerle birlikte güçlendirilmesi gerektiğinin belirlendiğini aktardı.Ayasofya'nın yaklaşık 1500 yıllık geçmişi boyunca statik sorunlarla karşılaştığını belirten Bilim Heyeti Üyesi Sanat Tarihçisi Prof.
Dr.
Asnü Bilban Yalçın da yapının hem Bizans hem de Osmanlı dönemlerinde çeşitli onarımlar geçirdiğine dikkati çekti.
Yürütülen çalışmalarla kubbe, yarım kubbeler ve eksedraların modern bilgi ve teknolojiler kullanılarak güçlendirilmesi hedefleniyor.Restorasyon ve güçlendirme çalışmaları devam ederken Ayasofya'daki ibadet ve ziyaret akışı da geçici düzenlemelerle sürdürülecek.
