Rize’de gençlerin üniversiteye ilgisinin azaldığını gösteren dikkat çekici veriler ortaya çıktı. Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) başvuru sayıları bu yıl 2 milyon 425 bin 560’a gerilerken, son üç yıldır süren düşüş eğilimi 2026 itibarıyla yeniden 2020 seviyelerine indi. Eğitim, barınma ve beslenme giderlerindeki artış ile mezuniyet sonrası iş bulma kaygısı, gençlerin üniversiteye gitme motivasyonunu azaltan başlıca nedenler arasında gösteriliyor.
Başvurularda Son Yılların En Düşük Seviyeleri
Türkiye genelinde YKS başvuru sayılarındaki değişim son yıllarda oldukça dalgalı bir seyir izledi.
2022 yılında YKS puan barajlarının kaldırılmasıyla başvuru sayısı 3,2 milyona yükseldi.
2023’te deprem bölgesindeki 11 ilde sınav ücretinin alınmamasıyla başvurular 3 milyon 527 bine çıkarak rekor kırdı.
2026’da ise başvurular 2,4 milyon seviyesine gerileyerek belirgin bir düşüş gösterdi.
Uzmanlara göre bu düşüş, yalnızca sınav sistemindeki değişimlerle değil, aynı zamanda ekonomik koşullarla da doğrudan bağlantılı.
Mezun Adaylar Başvurularda Ağırlıkta
YKS’ye başvuran adayların büyük bölümünü mezun öğrenciler oluşturuyor. Verilere göre başvuruların yaklaşık %70’i mezun adaylardan, %30’u ise lise son sınıf öğrencilerinden geliyor.
Her yıl ortalama 800-900 bin son sınıf öğrencisi ilk kez sınava girse de, toplam başvuru sayısını asıl belirleyen kesim mezun adaylar oluyor. Bu nedenle mezunların sınava girme eğilimindeki değişim, toplam başvuru sayısını da doğrudan etkiliyor.
Üniversite Kontenjanları Azaldı
Başvurulardaki düşüşte üniversite kontenjanlarındaki değişimin de etkili olduğu belirtiliyor. Geçtiğimiz yıl üniversite kontenjanlarında yaklaşık 190 bin kişilik bir azalma yaşandı.
Uzmanlar, kontenjanların kısmen düşmesinin önümüzdeki yıllarda da sınava giren toplam aday sayısını 2,5 milyon civarında tutabileceğini öngörüyor.
Mezuniyet Artık İş Garantisi Değil
Eğitim uzmanı Salim Ünsal, üniversiteye olan ilginin azalmasında ekonomik koşullar kadar mezuniyet sonrası iş kaygısının da etkili olduğunu belirtiyor.
Bir dönem aileler için üniversite, çocuklarının geleceğini garanti altına alan en güçlü araç olarak görülüyordu. Ancak günümüzde üniversite mezuniyetinin otomatik bir iş garantisi sağlamadığı, kontrolsüz üniversiteleşme ve artan mezun işsizliği nedeniyle bu algının değiştiği ifade ediliyor.
Rize’de de birçok ailenin artık çocuklarını üniversiteye göndermek için büyük ekonomik fedakârlık yapma konusunda eskisi kadar istekli olmadığı belirtiliyor. Artan yaşam maliyetleri ve belirsiz iş piyasası, gençlerin eğitim planlarını yeniden düşünmesine neden oluyor.
