Gök bilimciler, beklenenden çok daha hızlı oluşan ve bir milyon yıldan daha genç olan, Jüpiter büyüklüğünde bir bebek dünya olan Elias 2-24 b gezegenini doğruladı.
Bu gezegen, ev sahibi yıldızının etrafındaki gaz ve toz diskinin içinde gömülü bir şekilde bulunuyor.
Araştırmacılar, bu gezegenin aşırı genç olmasının, büyük gezegenlerin ne kadar hızlı şekillenebileceği konusundaki mevcut anlayışlarını sorgulamaya yönlendirdiğini belirtiyor.Şili'deki Astrofizik Çalışmaları Enstitüsü'nde profesör olan ve bu konudaki makalenin ortak yazarı Lucas Cieza, gezegen oluşum modellerinin daha önceki en genç gezegen rekorunu elinde tutan sistemleri açıklamakta zorlandığını ifade etti.
Cieza, Elias 2-24 b'nin en iyi gezegen oluşum modellerinde bile bazı önemli süreçlerin eksik olduğunu gösterdiğini vurguladı.Elias 2-24 b'nin keşfi nasıl gerçekleşti?Tozlu bir diskin içinde saklanan gezegen, Astrophysical Journal Letters dergisinde 16 Eylül'de yayımlanan bir çalışmada incelendi.
Bu çalışma, Şili'deki Diego Portales Üniversitesinden doktora adayı Andrea Bernardi liderliğinde gerçekleştirildi ve yedi yıldızın arşivlenmiş gözlemleri üzerinde yoğunlaştı.
Bu yıldızlar, daha önce Hawaii'deki W. M. Keck Gözlemevi'nde bulunan bir koronagraf ile gözlemlenmişti.Koronagraf, bir yıldızın yoğun ışığının büyük bölümünü engelleyerek gök bilimcilerin yakındaki çok daha sönük nesneleri aramasını kolaylaştırıyor.
Söz konusu yedi yıldızın her biri, toz, gaz, buz ve kayalık materyallerle dolu bir enkaz diskiyle çevrili bulunuyor.
Gök bilimciler, bu disklerdeki boşluklar ve diğer desenlerle özellikle ilgileniyor çünkü bu tür özellikler gezegenlerin oluştuğuna ve çevrelerindeki materyalde yollar açtığına işaret edebiliyor.Genç gezegenlerin gözlemlenmesi neden zor?Yeni doğan gezegenler, genellikle oluştukları gaz ve tozun arkasına saklandıkları için bu en erken aşamayı incelemek zorluk taşıyor.
Bilinen ötegezegenlerin çoğu, geçiş yöntemiyle keşfedildi.
Bir geçiş, bir gezegenin bizim bakış açımızdan yıldızının önünden geçerek yıldızın parlaklığının hafifçe düşmesine neden olduğunda meydana geliyor.
Ancak genç gezegenleri bu şekilde tespit etmek zor olabiliyor, çünkü kalın toz onları gizleyebiliyor.Sonuç olarak, şu anda doğrulanmış yaklaşık 6 bin ötegezegenin büyük çoğunluğu milyarlarca yaşında ve yıldızlarına nispeten yakın bir yörüngede dönüyor.
Gök bilimciler, bu nedenle teori, bilgisayar simülasyonları ve genç yıldızların gözlemlerini birleştirerek gezegen oluşum modelleri oluşturuyor.
Elias 2-24 b gibi daha fazla son derece genç dünyayı keşfetmek, bu modelleri geliştirmek için önemli kanıtlar sağlayabiliyor.Gelecekteki gözlemler ve yeni teleskoplarCieza, galaksinin sürekli olarak yeni yıldızlar ve gezegenler ürettiğini, bu nedenle evrimin her aşamasında çok sayıda bulunduğunu belirtti.
Ancak mevcut teleskopların tespit edebildiği şeyler konusunda büyük bir boşluk olduğunu kaydetti.
Bu bebek gezegenlere karşı çoğunlukla kör olduklarını ifade etti.
Yeni doğrulama, gök bilimcilerin yaklaşık on yıldır araştırdığı bir soruyu da çözüyor.Şili'deki ALMA'dan yapılan önceki gözlemler, Elias 2-24'ü çevreleyen tozlu disk içinde bir boşluk olduğunu ortaya koydu.
Daha sonra Avrupa Güney Gözlemevi'nin Şili'deki Çok Büyük Teleskobu, aynı boşluğun içinde sönük bir ışık noktası tespit etti.
Bu gözlem, gök bilimcilerin genç bir gezegen gördükleri ihtimalini gündeme getirdi.
Ancak bu fikri mevcut gezegen oluşum modelleriyle bağdaştırmak zordu.Bernardi ve meslektaşları, nesnenin önceki gözlemlerde görünüp görünmediğini anlamak için Keck Gözlemevi Arşivi'ne başvurdu.
Ekipler, 2018 ve 2020 yıllarında toplanan verilerde aynı sönük kaynağı buldu.
Gözlemleri birleştirerek nesnenin zaman içinde nasıl hareket ettiğini izleyen araştırmacılar, bunun bir arka plan yıldızı veya görüntüleme sürecinin yarattığı bir hata değil, yörüngedeki bir gezegen gibi davrandığını belirledi.Bu kanıt, ekibin nesneyi Elias 2-24 b olarak doğrulamasını sağladı.
Bernardi, bu doğrulamanın yalnızca birden fazla teleskobun birlikte kullanılmasıyla mümkün olduğunu ifade etti.
Elias 2-24 b'nin mevcut teleskopların tespit edebileceği sınırda olduğunu aktaran Bernardi, NASA'nın Nancy Grace Roman Uzay Teleskobu gibi yeni araçlarla bu tür tespitlerin kolaylaşması gerektiğini belirtti.Roman, mevcut birçok teleskobun yıldızlarının aşırı parlamasından ayırmakta zorlandığı gezegenleri tespit etmek için tasarlanmış daha gelişmiş bir koronagraf taşıyor.
Bu geliştirilmiş yetenek, gök bilimcilere büyük ölçüde gizli kalmış genç bir gezegen popülasyonuna erişim sağlayarak gezegen oluşumu araştırmalarındaki en büyük gözlemsel boşluklardan birini doldurmaya yardımcı olma potansiyeli taşıyor.
Cieza, modern teknolojiyle gezegen oluşumunu iş başında görmenin inanılmaz olduğunu ve Roman'ın gezegen avcılığını bir sonraki seviyeye taşıyacağını kaydetti.
