Yapay zekayla geliştirilen bir ilaç, yaşlanmayı yavaşlatabileceğine dair erken işaretler gösterdi.
Nature Biotechnology'de yayımlanan yeni bir araştırmaya göre ilaç, küçük bir hasta grubunda biyolojik yaşlanmanın bazı göstergelerini azaltmayı başardı.
Araştırmanın merkezinde, yapay zeka destekli ilaç keşfi ve geliştirme şirketi Insilico Medicine tarafından geliştirilen rentosertib adlı ilaç bulunuyor. Şirket, ilacı kronik akciğer hastalığı bulunan hastaları tedavi etmenin yanı sıra yaşam süresini uzatmak amacıyla geliştirdiğini belirtiyor.Araştırmada şirket, rentosertibin küçük bir hasta grubunda biyolojik yaşlanmanın bazı göstergelerini azaltmayı başardığını ortaya koydu.
Bu değerlendirme, bilim dünyasında "yaşlanma saatleri" olarak adlandırılan ve kişinin biyolojik yaşını tahmin etmeyi amaçlayan ölçümler üzerinden yapıldı."Yaşlanma saatleri", bir kişinin kronolojik yaşından ziyade vücudunun biyolojik olarak ne kadar yaşlandığını ölçmeyi amaçlayan göstergeler olarak tanımlanıyor.
Yapay zeka kullanılarak geliştirilen bazı modeller; kandaki biyobelirteçler, fizyolojik ölçümler ve psikolojik değerlendirmeler gibi çok sayıda veriyi analiz ederek kişinin genel sağlık durumunu yansıttığı düşünülen bir "biyolojik yaş" hesaplıyor.Araştırmaya 42 kişi katıldı.
Insilico'nun verilerine göre 12 hafta süren çalışma boyunca rentosertib verilen katılımcıların biyolojik yaşlarında düşüş görüldü.
Plasebo verilen veya herhangi bir tedavi uygulanmayan gruplarda ise biyolojik yaşın arttığı ya da değişmediği gözlendi. Şirket, çalışmada altı farklı yaşlanma saati kullandı.
Altı ölçümün tamamında yeterli düzeyde değişim gözlenmesi üzerine araştırmacılar, ilacın "biyolojik yaşlanmanın birbirini tamamlayan farklı boyutlarını etkileyebileceği" sonucuna vardı.Biyolojik yaşın düşürülmesi fikri kulağa umut verici gelse de yaşlanma saatlerinin ne kadar güvenilir olduğu konusunda bilim dünyasında hâlâ tartışmalar bulunuyor.Bu saatlerin farklı türleri mevcut ve her biri biyolojik yaşlanmayı farklı yöntemlerle ölçüyor.
Yaklaşık 10 yıl önce geliştirilen ilk modeller, DNA'daki kimyasal değişiklikleri ifade eden metilasyonu takip ediyordu.
Daha yeni modeller ise kandaki proteinlerin ölçülmesine, yani proteomi analizine odaklanıyor.2024 yılında yayımlanan bir araştırmada, kandaki proteinlerin kişinin yaşa bağlı hastalıklara yakalanma riskinin daha yüksek olup olmadığını belirlemede kullanılabileceği ortaya konmuştu.
Bazı araştırmacılar bu tür kapsamlı ölçümlerin yararlı olabileceğini düşünse de biyolojik yaşlanmayı gerçekten anlamlı biçimde ölçebilen güvenilir göstergelerin geliştirilmesi için hâlâ uzun bir yol bulunuyor.Bilim insanları, yaşlanma araştırmalarında kullanılabilecek biyolojik saatlerin doğruluğunu artırmak amacıyla çalışmalar yürütüyor.
Ancak günümüzde bir kişinin biyolojik yaşını evrensel ve kesin biçimde gösterdiği kabul edilen tek bir ölçüm bulunmuyor.Bazı doktorlar ise bu göstergelere fazla güvenilmesinin yanlış tedavilere yönelmeye neden olabileceği konusunda uyarıyor.
Uzmanlara göre yalnızca biyolojik yaşlanma göstergelerini yavaşlatmaya odaklanmak, vücudun doğal onarım mekanizmalarına zarar verebilecek müdahalelerin tercih edilmesine yol açabilir.İnsan vücudunun yaşlanmanın etkilerine karşı koymasını sağlayacak bir ilacın geliştirilmesi, gerçekleşmesi halinde tıp dünyasında büyük bir dönüm noktası olabilir.
Ancak rentosertibin henüz bu aşamaya geldiğini söylemek için çok erken.İlacın güvenliği ve etkinliğinin ortaya konması için daha geniş kapsamlı ve uzun süreli klinik araştırmalara ihtiyaç bulunuyor.
Rentosertibin herhangi bir düzenleyici kurumdan onay alabilmesi için de önünde çok sayıda klinik çalışma ve değerlendirme aşaması bulunuyor.
Dolayısıyla mevcut bulgular, ilacın insan ömrünü uzattığını ya da yaşlanmayı durdurduğunu göstermiyor.
Araştırma yalnızca, rentosertibin bazı biyolojik yaşlanma göstergeleri üzerinde olumlu yönde değişiklik oluşturabileceğine dair erken bulgular sunuyor.
