Orta Doğu da dahil olmak üzere dünya genelinde süregelen jeopolitik gerginlikler, savunma ve havacılık firmalarının hisse senedi performanslarını etkilemeye devam ediyor. Son yıllarda Rusya ve Ukrayna arasında süregelen savaşın yanı sıra, ABD-İsrail ve İran arasındaki gerilim, Japonya ile Çin arasındaki çatışmalar ve ABD'nin Venezuela'ya müdahale girişimleri gibi olaylar, uluslararası güvenlik ihtiyacını artırdı. Bu durum, ülkelerin savunma bütçelerini yükseltmelerine neden oldu ve sonuç olarak, borsa üzerinde olumlu etkiler yarattı.
Savunma Harcamalarındaki Artış
Gelişen jeopolitik durumlar, birçok ülkenin savunma harcamalarını artırmasına yol açtı. Bu harcamalar, özellikle halka açık olan savunma ve havacılık şirketlerinin hisse senetlerinin değer kazanmasına yol açtı. Türkiye'nin önde gelen savunma sanayi firması ASELSAN, 2023 yılının ilk yarısında yatırımcılarına %48,9 kazanç sağladı. Şirket, bu dönemi 1 trilyon 630 milyar 200 milyon liralık bir piyasa değeri ile tamamlayarak, BIST 100 endeksinde en yüksek piyasa değerine sahip olan firma konumunu sürdürdü. Diğer uluslararası şirketlere baktığımızda ise İngiliz Rolls-Royce %25,6, Alman Lufthansa %19 ve Fransa'nın Safran şirketi %16 değer kazanmış durumda. Bu, küresel çapta savunma sanayisinin ne kadar önem kazandığını gösteriyor.
Olumsuz Gelişmeler ve Hisse Değerlerindeki Düşüş
Gerçekleşen bu olumlu gelişmelere rağmen, bazı küresel savunma şirketleri yatırımcısına hayal kırıklığı yaşattı. Örneğin, ABD merkezli Boeing %0,3, L3Harris Technologies %1 ve Airbus %1,9 değer kaybetti. Ayrıca, Fransız Thales %2,2, Japon Mitsubishi Heavy %4,5, İtalyan Leonardo %4,6, İsveçli Saab %6,5, ABD'li Northrop Grumman %13 ve Almanya'nın Rheinmetall şirketi %36,5 oranında değer kaybı yaşadı. Bu durum, jeopolitik belirsizliklerin sadece kazanç sağlamakla kalmayıp aynı zamanda büyük kayıplara da neden olduğunu ortaya koyuyor. Piyasalardaki bu dalgalanmalara paralel olarak, yatırımcılar bu şirketlerin gelecekteki performanslarına dair endişelere kapılıyor.
Özel Durumlar ve Tedarik Zinciri Problemleri
Rusya-Ukrayna çatışmasının sona erebileceğine dair herhangi bir umut, Avrupa menşeli savunma ve havacılık şirketlerinin hisse değerlerinde düşüşlere sebep oldu. Bunun yanı sıra, Çin, aralarında Boeing'in de bulunduğu 46 ABD savunma şirketini kamu ihale süreçlerinden menetti. Bu karar, bu firmaların Çinli şirketlerle olan iş ilişkilerini büyük ölçüde etkiledi. Ayrıca, Airbus'ın tedarik zincirinde karşılaştığı zorluklar, Avustralyalı hava yolu şirketi Qantas'ın "Project Sunrise" projesi kapsamındaki A350 teslimatını Nisan 2027'ye ertelemek zorunda kalmasına yol açtı. Bu gelişmeler, piyasada dalgalanmalara ve olumsuz beklentilere sebep oldu.
Piyasa Performansında Dikkat Çeken Rakamlar
Küresel çapta savunma ve havacılık sektöründe yaşanan gelişmeler, yılın ilk yarısında bu alandaki şirketlerin getirilerini de etkilemiş durumda. Örneğin, ASELSAN %48,9, Rolls-Royce %25,6, Lufthansa %19, Safran %16 değer kazanırken, Boeing %0,3 ve L3Harris Technologies %1, gibi daha az değer kaybı yaşadı. Ancak, avionik üretimi üzerinde etkili olan bu durum, özellikle Airbus ve Rheinmetall gibi önemli firmaların hisse performanslarını etkiledi. Airbus, bu yılın ilk çeyreğinde ticari uçak teslimatlarında gecikmeler ve ABD dolarındaki zayıflıkla birlikte piyasa beklentilerinin altında kaldı. Öte yandan, Rheinmetall'in hisse değerlerindeki sert düşüşler, Almanya'nın fırkateyn inşa projesinin iptal olma ihtimalinin yankıları olarak değerlendiriliyor.
