İlayda SORKU, Fildişi Sahili'nde 2006 yılında on binlerce insanı etkileyen zehirli atık olayıyla tanınan Trafigura, şimdi de Türkiye’deki maden faaliyetlerine finansman sağlamaya hazırlanıyor. Şirket, CVK Madencilik ile stratejik bir işbirliği başlatarak 70 milyon dolarlık bir ön ödeme sözleşmesi imzaladı.
Finansman Detayları
Trafigura'nın sağladığı finansmanın büyük bir kısmının, Balıkesir İvrindi'deki Sarıalan Altın İşletmesi'ne aktarılacağı duyuruldu. Kamuyu Aydınlatma Platformu'na (KAP) yapılan açıklama doğrultusunda, bu anlaşmanın 27 Temmuz’da imzalandığı kaydedildi. Trafigura'nın sağladığı maddi kaynak, sadece Sarıalan Altın İşletmesi için değil, aynı zamanda Yenipazar Polimetalik Maden İşletmesi, krom operasyonları ve CVK Madencilik’in genel finansman ihtiyaçları için de kullanılacak. Ön ödemelerin, ilerleyen dönemlerde Trafigura’ya yapılacak maden teslimatlarından kesilerek geri ödenmesi planlanıyor.
Projenin Çevresel Etkileri
Sarıalan Altın İşletmesi, CVK Madencilik’in 2025 yılında Koç Holding’e bağlı Demir Export’tan 18,5 milyon dolara satın aldığı bir proje. Ancak bu satın alım sonrası bölgede yapılan madencilik faaliyetleri, çevresel sorunlar nedeniyle büyük tartışmalara yol açtı. Yıllardır yerel halk ile çevre örgütleri, siyanürlü altın madenciliğine karşı hukuksal ve toplumsal mücadeleler yürütüyor. Özellikle Balıkesir 2. İdare Mahkemesi tarafından iptal edilen ÇED kararı, Danıştay tarafından tekrar onaylanınca projenin önü açılmış oldu. Bu süreçte, geniş orman alanlarının tahrip edilmesiyle birlikte çevre örgütleri, madencilik faaliyetlerinin su kaynakları, tarım ve hayvancılık üzerindeki olumsuz etkilerini gündeme getirerek mücadelelerini sürdürmekte.
Trafigura'nın Geçmişi ve İtibarı
Trafigura'nın uluslararası alandaki itibarı, 2006'da Fildişi Sahili'nde meydana gelen zehirli atık skandalıyla ciddi şekilde sarsıldı. Şirket, Probo Koala isimli gemide bulunan petrol türevlerini düşük maliyetle işlemiş ve bu tehlikeli atıkları güvenli biçimde bertaraf etmek yerine maliyetleri düşürmeye öncelik vermişti. Bu durum, atıkların güvenli bir biçimde ortadan kaldırılması için Hollanda’da önerilen 620 bin dolarlık bedelini ödemek yerine sadece 17 bin dolara yerel bir şirketle anlaşarak yüzlerce ton zehirli atığın Abidjan'ın farklı noktalarına dökülmesine neden oldu. Bu olay sonucunda 100 binden fazla kişi tıbbi yardım almak zorunda kaldı ve en az 15 kişinin yaşamını yitirdiği açıklandı.
Mağdurların Durumu ve Şirketin Sorumluluğu
Yaşanan bu felaket sonrasında Trafigura, 2007’de Fildişi Sahili hükümeti ile 200 milyon dolarlık bir uzlaşma sağladı ve geniş kapsamlı hukuki bağışıklık elde etti. Hollanda’da, yasa dışı atık ihracatı suçlamasıyla mahkum olmasına rağmen yalnızca 1 milyon avro para cezasına çarptırıldı. İngiltere'de açılan toplu davalarda ise, şirket sorumluluğunu kabul etmeyerek tazminat ödemeyi tercih etti. Üzerinden geçen zaman diliminde, olayın mağdurları adalet beklemeye devam ederken, Trafigura'nın Türkiye'deki madencilik projelerine finansman sağlayacak bir aktör olarak karşımıza çıkması dikkat çekiyor.
