TRT'nin "Mehmed: Fetihler Sultanı" adlı dizisi, tarihsel gerçeklere uygun olmayan bir anlatımla gündeme geldi. Çoğu kişi için tarihi bir yapım olarak değerlendirilen dizi, özellikle Çin'de önemli bir tepki ile karşılaştı. Tepkilerin sebebi, dizide işlenen bazı sahnelerin, belirtildiği gibi tarihsel olaylara dayanmaması ve yanlış bilgi içermesidir. Bu durum, Uygur Türkleri ve genel olarak Çin halkı tarafından kınandı.
Tepkilerin Sebebi
Dizide, 1514 yılında kurulan Yarkand Hanlığı'na ait bir heyetin, 1451-1481 yılları arasında tahtta bulunan Fatih Sultan Mehmed ile olan bir diyaloğu ele alınıyor. Heyetin sözcüsü olarak belirlenen Ali Şir Nevai'nin, Sultan’a hitaben söylediği sözler büyük tepki topladı. Nevai'nin "Çin, kudretiyle erkeklerimizi köle, kızlarımızı ise cariye etmeye karar kılmıştır. Orada yalnız korku vardır." şeklindeki ifadesi, pek çok kişi tarafından hakaret olarak algılandı. Bu sahne, yalnızca drama unsurları taşımanın ötesinde, tarihî bir yanlışlık olarak öne çıktı.
Uzman Raporu ve İhtarnameler
Söz konusu sahnelerin doğruluğu hakkında yapılan bir bilirkişi raporu, dizinin birçok kurgusal unsurlar içerdiğini ve tarihî gerçekleri çarpıttığını vurguladı. Raporun içeriğine göre, "Doğu Türkistan" ifadesinin 15. yüzyılda tarihsel olarak anlam ifade etmediği belirtilmekte. Üstelik, Yarkand Hanlığı’nın, Fatih Sultan Mehmed'in ölümünden yaklaşık 33 yıl sonra kurulduğu ve Ali Şir Nevai’nin bu hanlıkla ilişkilendirilmesinin de hatalı olduğu ifade edildi. Tüm bu unsurlar, dizinin duyuru ediş şeklinin yanıltıcı olduğu iddialarını güçlendirdi.
TRT’ye Gönderilen İhtarname
Gelişen olaylar üzerine TRT'nin yapım ekibine ihtarname yollandı. TRT Genel Müdürü Muhammed Ziyad Varol tarafından, Miray Yapım’a ve dizinin senaristi Ozan Bodur’a yönelik yapılan uyarıda, tarihin yanlış yorumlandığı, kamuoyunun yanıltıldığı ve hakaret içeren ifadeler yer aldığı iddiasıyla resmi bir bildirimde bulunuldu. İhtarnamede, tarihi gerçeklerin bağlamından koparılmasının yanı sıra, özür metni yayımlanarak tartışmalı sahnelerin revize edilmesi veya yayından kaldırılması talep edildi. Ayrıca, benzer durumların tekrar yaşanmaması adına gerekli önlemlerin alınması da istendi.
