Türkiye’deki sanayi alanındaki gelişmelere ışık tutan İSO İkinci 500 rakamları açıklandı. İstanbul Sanayi Odası (İSO), 2025 yılı için Türkiye’nin İkinci 500 Büyük Sanayi Kuruluşu (İSO İkinci 500) araştırmasının sonuçlarını kamuoyuyla paylaştı. Önceki verilerle karşılaştırıldığında, bu çalışmanın ülke sanayisi için önemli bir referans noktası oluşturduğuna dikkat çekildi.
Üretimden Satışlar Artış Gösterdi
İSO İkinci 500 sıralamasında yer alan firmaların üretimden satış rakamları, 2024 yılına göre ciddi bir artış gösterdi. 2024’te bu rakam 1 trilyon 393 milyar lira iken, 2025'te %25,7 oranında artarak 1 trilyon 750 milyar liraya yükseldi. Ancak, bu artış, 2020 yılından bu yana görülen en düşük oran olarak kaydedildi. Bu veriler, sektördeki genel durumun iyi olmadığına dair ipuçları veriyor. Yıl ortalaması Yurt İçi Üretici Fiyatları Endeksi göz önüne alındığında ise, satışların reel olarak çok sınırlı bir artış gösterdiği ve sektördeki bu artışın sadece nominal terimlerle ifade edilebileceği görülüyor.
İhracat Performansı ve Rekabet Zorluğu
İSO İkinci 500'ün ihracat rakamları ise 2025 yılında geriledi. 2024’te %8,4 artışla 104,7 milyar dolara ulaşan İSO 500 ihracatının aksine, İSO İkinci 500’de %0,3 düşüş yaşandı ve ihracat 15,9 milyar dolarda kaldı. Bu durum, İSO İkinci 500 içerisinde yer alan sanayi kuruluşlarının, artan küresel rekabet koşullarında pazar payını korumakta zorluk yaşadığını ortaya koyuyor. İhracattaki bu düşüş, sektördeki mevcut riskleri ve zayıflatıcı faktörleri göstermektedir.
Karlılık Oranları ve Maliyet Yönetimi
İSO İkinci 500‘de karlılıkla ilgili veriler, satılardaki zayıf performansa rağmen dikkat çekici bir iyileşme gösterdi. Faaliyet kârı 2025'te %35,4 artarak 160 milyar liraya yükseldi ve faaliyet kârlılığı oranı %7,7’ye çıktı. Ancak yine de bu oran, son on yılın ortalaması olan %10,9'un oldukça altında kaldı. Vergi öncesi kârda da benzer bir yükseliş söz konusu; 2024'teki 34 milyar liralık vergi öncesi kâr, 2025'te 46 milyar liraya çıktı. Fakat, kâr eden firma sayısında 155 gibi yüksek bir rakam mevcut; bu, sektördeki zorlukların devam ettiğini gözler önüne seriyor.
Borç Yönetimi ve Finansman Giderleri
İSO İkinci 500’ün finansman giderleri 2025 yılında %45,2 oranında artarak 138 milyar lira seviyesine ulaştı. Aynı dönemdeki artış, firmaların kârlılıklarını etkileyen önemli göstergelerden biri olarak öne çıkıyor. Özellikle mali borçlardaki artış, 2025 yılında %52,1’e ulaştı ve kuruluşların finansal zorluklarını derinleştirdi. Kısa vadeli mali borçların toplam mali borçlar içindeki payındaki düşüş, firmaların uzun vadeli borçlanmayı tercih ettiğini gösteriyor. Bu durum, kuruluşların finansal yönetimdeki zorlukları aşma çabalarının bir yansımasıdır.
Teknoloji Yoğunluğu ve İstihdam Durumu
Teknoloji yoğunluklarına göre katma değer dağılımındaki değişiklikler de dikkat çekti. 2025 yılında İSO İkinci 500'de düşük teknoloji yoğunluklu sanayi payı %40,8 ile en yüksek düzeye ulaşsa da, geçen yıla göre 0,2 puan düşmüştür. Orta ve yüksek teknoloji yoğunluklu sanayilerin payı ise belirgin bir artış gösterdi ve yüksek teknoloji grubunun payı %4,9’a yükseldi. İstihdam açısından ise İSO İkinci 500'de toplam 285 bin kişiye gerileyen istihdam sayısının %2,2 oranında düştüğü gözlemlendi. Bu, hem özel hem de kamu kuruluşlarında görülen bir durumdur, ki istihdamdaki bu düşüş, genel ekonominin gidişatı üzerinde olumsuz etkiler yapmaktadır.
Teksan Jeneratör Zirvede
İSO İkinci 500 sıralamasında, 2025 yılında ilk sırayı alan Teksan Jeneratör, 5 milyar 317 milyon liralık üretimden satış ile dikkat çekiyor. Şirket, önceki yıl İSO 500 listesinde alt sıralarda yer alırken, bu yıl önemli bir sıçrama göstererek zirvede yer aldı. İkinci sırada 5 milyar 308 milyon lira ile Norm Salihli Vida ve Cıvata, üçüncü sırada ise 5 milyar 306 milyon lira ile Biska Tekstil yer aldı. Bu sıralama, Türkiye'nin sanayi elitasının sürekli değişim gösteren dinamiklerini yansıtmaktadır.
KDV Alacakları ve Sektör Problemleri
KDV alacakları, sanayicilerin uzun yıllardır gündeminde olan bir sorun. İSO İkinci 500’de devreden KDV alacakları, bir önceki yıla göre %25,2 artarak 22 milyar TL’ye ulaşmış durumda. Bu durum, sanayicilerin finansal sorunları ve devletten çözüm bekledikleri konulardan biri olarak öne çıkıyor. Uzun zamandır çözüm bekleyen bu sorun, sektördeki zorlukları artırmakta ve sanayicinin maliyet yapısını tehdit etmektedir.
Sektördeki Baskılar ve Gelecek Öngörüleri
İSO Yönetim Kurulu Başkanı Erdal Bahçıvan, bu araştırmanın sonuçlarının Türkiye sanayisinin direncini ve geleceğe dair potansiyelini ortaya koyduğuna dikkat çekti. Bahçıvan, zayıf talep ve zorlaşan finansman koşullarının sektörde ciddi baskılar oluşturduğunu vurguladı. Sektörün sürdürülebilir büyümesi için üretimi, yatırımı ve teknolojik dönüşümü destekleyen politikaların gerekliliğini belirtmiştir. Bahçıvan, Cumhurbaşkanı Erdoğan ve ekonomi yönetimine sanayiye sunulan destek için teşekkürü bir borç bildi. Bahçeivan, bu tür desteklerin sektöre olan inancı güçlendireceğini ve sanayinin geleceğini kurtaracak stratejik bir önem taşıdığını ifade etti.
