Tarım ve Orman Bakanlığının üst üste iki yıl işlenmeyen tarım arazilerini yeniden üretime kazandırmaya yönelik kiralama süreci devam ediyor. 1 Eylül’de başlayan ilan sürecinin ardından kesinleşen araziler için kiralama başvuruları alınacak. Araziler yalnızca tarımsal üretim amacıyla sezonluk kiralanacak ve kira bedeli doğrudan arazi sahibine ödenecek.
Türkiye’de kullanılmayan tarım arazilerinin yeniden üretime kazandırılmasına yönelik uygulamada yeni aşamaya geçiliyor.
5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu ile ilgili yönetmelik kapsamında, üst üste iki yıl boyunca işlenmeyen tarım arazileri, mülkiyeti değişmeden tarımsal üretimde kullanılmak üzere sezonluk olarak kiraya verilebilecek.
Uygulamanın temel amacı atıl durumdaki tarım arazilerinin üretime kazandırılması, tarımsal üretim potansiyelinin değerlendirilmesi ve gıda arz güvenliğinin desteklenmesi.
Arazi Devlete Geçmeyecek, Mülkiyet Değişmeyecek
Düzenlemeyle ilgili en önemli noktalardan biri mülkiyet konusu.
İki yıl işlenmeyen arazilerin kiraya verilmesi, arazinin kamulaştırılması, satılması veya mülkiyetinin devlete ya da kiracıya geçmesi anlamına gelmiyor.
Arazi sahibinin mülkiyet hakkı devam ederken, belirlenen koşulları karşılayan tarım arazisi sezonluk olarak tarımsal üretimde kullanılmak üzere kiraya veriliyor.
Kiralamadan elde edilen bedel de arazi sahibine ödenecek.
Hangi Tarım Arazileri Kiraya Verilecek?
Uygulama, farklı nedenlerle üst üste iki yıl boyunca işlenmediği tespit edilen tarım arazilerini kapsıyor.
2026 üretim yılı için il ve ilçe düzeyinde oluşturulan Arazi Tespit Komisyonlarının çalışmaları tamamlandı.
Kiralama kapsamında değerlendirilen arazilere ilişkin ilan süreci ise 1 Eylül’de başladı.
İlan aşamasının tamamlanması ve mülki amir onaylarının alınmasının ardından kiralama kapsamına kesin olarak girecek araziler belirlenecek.
Dolayısıyla bir arazinin yalnızca kullanılmıyor görünmesi otomatik olarak kiraya verileceği anlamına gelmiyor; mevzuatta öngörülen tespit, ilan ve onay süreçlerinin tamamlanması gerekiyor.
Kiralama İşlemini İl Tarım ve Orman Müdürlükleri Yapacak
Kesinleşen arazilere yönelik kiralama işlemleri İl Tarım ve Orman Müdürlükleri tarafından yürütülecek.
İlan sürecinin tamamlanmasının ardından gelen talepler değerlendirilecek ve uygun bulunan araziler tarımsal üretim amacıyla sezonluk olarak kiraya verilecek.
Kiralanan arazilerin Çiftçi Kayıt Sistemi’ne (ÇKS) kaydedilmesi ve tarımsal üretim planlaması kapsamında değerlendirilmesi amaçlanıyor.
Böylece uzun süredir üretim dışında kalan arazilerin tekrar tarımsal ekonomiye dahil edilmesi hedefleniyor.
Kira Bedeli Nasıl Belirlenecek?
Arazi sahiplerini yakından ilgilendiren konulardan biri de kira bedelinin nasıl hesaplanacağı.
Kira bedeli ilgili komisyon tarafından belirlenecek rayiç kira bedelinden düşük olamayacak.
Rayiç bedelin belirlenmesinde ise kiralanacak araziyle benzer özelliklere sahip ve aynı yerleşim yerinde bulunan kiralanmış tarım arazileri dikkate alınacak.
Emsal oluşturulurken en az üç kiralanmış tarım arazisinin tespit edilmesi öngörülüyor.
Bu yöntemle arazinin bulunduğu bölgedeki gerçek kira koşullarının dikkate alınması amaçlanıyor.
Arazi Kiralamak İsteyenler Nasıl Başvuracak?
İlan edilen tarım arazilerinde üretim yapmak isteyenlerin kiralama talep formunu eksiksiz doldurarak ilan süresi içerisinde ilgili İl Tarım ve Orman Müdürlüğüne başvurması gerekiyor.
Başvurular ayrıca Tarım Arazileri Değerleme ve Edindirme Bilgi Sistemi üzerinden de gerçekleştirilebilecek.
Başvuruların değerlendirilmesinin ardından kiralama işlemleri ilgili müdürlükler tarafından sonuçlandırılacak.
Kiralanan Arazi Sadece Tarımsal Üretimde Kullanılacak
Düzenlemenin amacı işlenmeyen tarım arazilerinin farklı amaçlarla değerlendirilmesi değil, yeniden tarımsal üretime kazandırılması.
Bu nedenle kiralama sezonluk ve tarımsal amaçlı olacak.
Uygulamayla üretim dışında kalan arazilerin tekrar ekilmesi, ÇKS sistemine dahil edilmesi ve üretim planlaması kapsamında değerlendirilmesi hedefleniyor.
Bu yönüyle düzenleme arazi mülkiyetinin el değiştirmesine yönelik bir uygulamadan ziyade, atıl tarım arazilerinin üretimde kullanılmasına yönelik kiralama modeli niteliği taşıyor.
Arazi Sahipleri Açısından En Önemli 5 Nokta
| Konu | Uygulama |
|---|---|
| Hangi araziler? | Üst üste iki yıl işlenmeyen ve süreç sonunda kesinleşen tarım arazileri |
| Mülkiyet değişiyor mu? | Hayır |
| Kiralama süresi | Sezonluk |
| Kullanım amacı | Tarımsal üretim |
| Kira kime ödenecek? | Arazi sahibine |
| Kira bedeli | Komisyonun belirlediği rayiç bedelden düşük olamayacak |
| Başvuru | İl Tarım ve Orman Müdürlüğü veya ilgili bilgi sistemi |
Atıl Tarım Arazilerinin Üretime Dönmesi Hedefleniyor
Uygulamanın tarım sektörü açısından temel hedefi, mülkiyet yapısını değiştirmeden uzun süredir kullanılmayan arazileri tekrar üretime dahil etmek.
Özellikle miras, hisseli mülkiyet, göç veya farklı nedenlerle üretim dışında kalabilen tarım arazilerinin yeniden işlenmesiyle mevcut tarımsal alanlardan daha etkin yararlanılması amaçlanıyor.
1 Eylül’de başlayan ilan sürecinin ardından kesinleşen araziler için kiralama taleplerinin alınmasıyla uygulamanın sahadaki yeni aşamasına geçilecek.
Arazi sahipleri açısından kritik nokta ise şu: İki yıl işlenmeyen arazinin mülkiyeti el değiştirmeyecek; şartları sağlayan arazi sezonluk olarak tarımsal üretime açılacak ve kira geliri malike ödenecek.
