Dünyanın ilk siyahi askeri pilotu olarak kabul edilen Ahmet Ali Çelikten'in yaşam öyküsü ve Türk havacılık tarihinde sahip olduğu önemi yeniden gündeme geldi. Çelikten'in ailesi, İstiklal Madalyası sahibi olan bu önemli figürün adının doğum yeri İzmir'de yaşatılması için çağrıda bulundu.
Dünyanın İlk Siyahi Pilotunun Yolu
Ahmet Ali Çelikten, 1883 yılında İzmir’de, Nijerya kökenli bir ailenin evladı olarak dünyaya geldi. 1904 yılında denizcilik kariyerine katkı sağlamak amacıyla Haddehane Mektebi'ne girdi. İki yıl sonra, 1908 tarihinde mülazım-ı evvel unvanıyla mezun olarak Osmanlı Donanması’nda hizmet vermeye başladı. Doğasında olan havacılık yeteneğiyle, 1914 yılında Yeşilköy’deki Deniz Tayyare Mektebi'nde eğitim alma fırsatını yakaladı. 1916 yılında pilotluk diplomasını alarak askeri pilot unvanını elde etti ve bu şekilde havacılık tarihine güçlü bir adım attı.
Birinci Dünya Savaşı ve Sonrası
Dünya havacılık tarihinde tanınan ilk siyahi erkek pilot olarak öne çıkan Ahmet Ali Çelikten, Birinci Dünya Savaşı sırasında Çanakkale, Konya ve İstanbul bölgelerinde kritik görevler üstlendi. 1917 yılında havacılık teknikleri üzerine eğitim almak için Almanya’ya gönderildi. Savaşın ardından, Mustafa Kemal Atatürk'ün liderliğinde yürütülen Milli Mücadele’ye gönüllü olarak katılmaya karar vererek Amasya'dan havalanarak Ankara’daki Anadolu Hareketi'ne destek verdi. Kurtuluş Savaşı boyunca, Konya Askeri Hava Üssü’nde görev alarak vatan savunmasında önemli roller üstlendi. Cumhuriyet’in ilanından sonra 1924 yılında İzmir Hava Okulu'nda uçuş öğretmeni olarak atandı ve 1928 yılında Hava Müsteşarlığı görevine getirildi.
Ödüller ve Mirası
Kurtuluş Savaşı'ndaki üstün çalışmaları sebebiyle İstiklal Madalyası ile ödüllendirilen Ahmet Ali Çelikten, 1948 yılında albay rütbesi ile askerlik hayatına son verdi. 24 Haziran 1969’da İzmir’de gözlerini hayata yumdu. Oğlu emekli hava astsubayı Yılmaz Çelikten, babasının hem disiplinli hem de alçakgönüllü bir asker olduğunu belirtti. Babasının milli duyguları ve vatanına olan sevgisi sayesinde ailelerinin evliliğinin gerçekleştiğini paylaştı. Yılmaz Çelikten, “Babamın adını İzmir’de yaşatmak için tüm kalbimle destekliyorum.” diyerek, duyduğu büyük heyecanı aktardı. Torunu Anda Ülkü Çelikten ise dedelik dönemine ait hikayelerin gelecek kuşaklara aktarılması gerektiği düşüncesindeydi. Bu bağlamda dedesine bir sokak isminin verilmesini ya da büstünün yapılmasını önerdi.
Askeri Tarihteki Yeri ve Önemi
Çelikten'in hayatı üzerinde çalışan Güney Afrika'daki Witwatersrand Üniversitesi'nden Doç. Dr. Halim Gençoğlu, Çelikten'in dünya askeri tarihi açısından son derece önemli bir figür olduğunu ifade etti. Gençoğlu, son Osmanlı ordusunda yer alan siyahi bir pilotun varlığının öğrenciler arasında büyük bir şaşkınlık yarattığını belirtti. Ayrıca, Ahmet Ali Çelikten'in hem Türkiye boyunca hem de uluslararası alanda daha fazla tanıtılması gerektiğinin altını çizdi. İzmir'de heykelinin dikilmesi gerektiğine dair inancını da dile getirdi.
