1- 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı (93 Harbi)
Rize’de ilk Rus işgali, halk arasında 93 Harbi olarak bilinen 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı sırasında yaşandı.
Rus ordusu Doğu Karadeniz hattında ilerleyerek Batum’dan Trabzon’a kadar birçok noktada etkili oldu.
Rize kısa süreli olarak Rus kontrolüne geçti.
Savaşın ardından imzalanan Ayastefanos Antlaşması ve sonrasında Berlin Antlaşması ile bölgedeki sınırlar yeniden belirlendi.
Bu dönemde özellikle Batum’un Rusya’ya bırakılması, Rize ve çevresinde ekonomik ve demografik değişimlere yol açtı.
2- I. Dünya Savaşı’nda Rize’nin İşgali (1916-1918)
Rize’de Rus işgalinin en etkili ve uzun süren dönemi I. Dünya Savaşı sırasında gerçekleşti.
Rus kuvvetleri 1916 yılında Trabzon’u işgal ettikten sonra Rize’ye girdi.
Şehir yaklaşık 2 yıl boyunca (1916-1918) Rus kontrolünde kaldı.
Halkın büyük kısmı iç kesimlere göç etmek zorunda kaldı.
1917’de Rusya’da gerçekleşen Bolşevik Devrimi sonrası Rus ordusu geri çekilmeye başladı.
3 Mart 1918’de imzalanan Brest-Litovsk Antlaşması ile Rusya savaştan çekildi ve işgal edilen Doğu Karadeniz toprakları Osmanlı Devleti’ne geri verildi.
Rize’nin kurtuluş tarihi: 2 Mart 1918 olarak kabul edilir ve her yıl anma etkinlikleri düzenlenir.
Rize’de Rus İşgalinin Etkileri
Nüfus hareketleri ve göçler yaşandı.
Tarım ve ticaret ciddi zarar gördü.
Bölge halkı milli mücadele ruhunun temellerini bu dönemde güçlendirdi.
Rus işgali, Rize’nin sosyal ve ekonomik yapısında kalıcı izler bıraktı ve şehir hafızasında önemli bir yer edindi.
Rize’de Rus İşgali Kaç Yıl Sürdü?
1877-1878: Yaklaşık 1 yıl
1916-1918: Yaklaşık 2 yıl
Toplamda Rize, iki farklı dönemde yaklaşık 3 yıl Rus işgali altında kaldı.
Sıkça Sorulan Sorular
Rize ne zaman Rus işgaline uğradı?
→ 1877-1878 ve 1916-1918 yıllarında.
Rize’nin kurtuluş tarihi nedir?
→ 2 Mart 1918.
Rus işgali neden sona erdi?
→ 1917 Bolşevik Devrimi ve 1918 Brest-Litovsk Antlaşması sonrası Rus ordusunun geri çekilmesiyle.
