Oruç ibadeti, İslam dininin beş temel şartından biri olarak, Müslümanlar için belirli zaman dilimlerinde gerçekleştirilen kutsal bir uygulamadır. Bu ibadet, sabahın erken saatlerinden gün batımına kadar sürdürülmekte olup, bu süreç içinde niyetin tamamlanmasının ardından mazeret olmaksızın orucun bozulması fıkhî açıdan çok ciddi sonuçlar doğurabilmektedir.
Oruç Bozmanın Günahı
Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu'nun resmi açıklamalarına dayanarak, Ramazan ayında niyet edilen orucu bilerek, herhangi bir meşru mazeret olmadan yeme, içme veya cinsel ilişkiye girerek bozmak büyük bir günah sayılmaktadır. Bu tür bir eylem, Ramazan ayının kutsallığına saygısızlık olarak değerlendirilmekte ve bu kişinin yaptığı davranışın büyük bir günah olduğu vurgulanmaktadır. Dinî öğretiler, orucunu kasten bozanların kefaret yükümlülüğü altında olduğunu haber vermektedir. Hz. Peygamber (s.a.s.) da bu konuda önemli ifadelerde bulunmuş ve oruç bozan bireylerin durumu hakkında bilgiler vermiştir. Oruç kefareti, ya iki ay sürekli oruç tutmak ya da 60 fakiri bir gün doyurmak şeklinde belirlenmiştir. Bunun yanı sıra, bozulan oruç için de kazasını yapmak ve tövbe etmek gerekir.
Kefaret ve Kaza Gerekli Durumlar
Oruç ibadetinin hangi koşullar altında nasıl telafi edileceği, orucu bozma eyleminin türüne bağlı olarak değişiklik göstermektedir. Diyanet İşleri’ne göre, bilerek yemek, içmek veya cinsel ilişkiye girmek durumları, hem kaza hem de kefaret gerektirmektedir. Oruçlu bir kişinin, iftar saati gelmeden bu yasakların ihlal edilmesi, orucu bozan bir eylem olarak kabul edilir. Oruç, tan yerinin ağarmasından güneşin batışına kadar, yemek, içmek ve cinsel ilişkinin tamamen terk edilmesini gerektiren bir ibadettir. İlgili yasakların ihlali, cinsel ilişkiye girilmesi veya Meşru bir mazeret yokken gıda tüketilmesi gibi durumlarda, Hanefî mezhebine göre hem kaza hem de kefaret gereklidir; buna karşın Şâfiî mezhebine göre bu durum sadece kaza gerektirir.
Fidye ve Kefaret Arasındaki Fark
Yaşlılık, kronik hastalıklar veya sürekli tedavi gerektiren durumlarda, kefaret orucunu tutmaya gücü yetmeyen kişiler için alternatif bir çözüm sunulmaktadır. Bu durumda, 60 fakiri doyuracak kadar fidye vermek mümkündür. Fidye, kişinin sağlık durumu ve gücüne bağlı olarak sorumluluğunu yerine getirmesi anlamını taşır. Ancak bu durumda fidye verme, her koşulda kefaretin yerine geçmez. Bilerek oruç bozan bireyler için esas hüküm kefaret olmalıdır. Fidye, yalnızca gerçekten oruç tutma gücü olmayanlar için geçerli bir seçenek olarak düşünülmelidir.
