Ramazan, İslam takviminde (Hicrî takvim) yer alan ve Müslümanlar için ibadet, arınma ve paylaşma ayı olarak kabul edilen mübarek bir aydır. Kelime olarak Ramazan’ın, “yakıcı sıcaklık/kuruluk” anlamlarına gelen köklerle ilişkilendirildiği; manevi anlamda ise günahların affı, nefsin terbiye edilmesi ve kalbin arınması fikrini temsil ettiği anlatılır.
Rize’de Ramazan dendi mi sadece oruç değil; sahur telaşı, iftar sofraları, komşuya tabak gönderme geleneği, cami avlularındaki dayanışma ve mahalle sıcaklığı da akla gelir.
“Ramazan, Rize’de sofradan önce gönlün çoğaldığı aydır.”
Neden Oruç Tutuyoruz?
Oruç, İslam’da farz ibadetlerden biridir ve Ramazan ayında tutulur. Oruç tutmanın temel amaçları ise sadece aç kalmak değil; sabır, şükür, irade eğitimi ve empatiyi güçlendirmektir.
1) Sabır ve irade eğitimi
Oruç, günlük alışkanlıkları kontrol etmeyi öğretir. Açlık ve susuzlukla birlikte öfkeye, kötü söz ve davranışlara karşı da kendini tutma bilinci güçlenir.
2) Şükür duygusunu artırır
Gün içinde en basit nimetin bile değerini hatırlatır. Rize’de özellikle tarla, bahçe ve üretimle iç içe yaşayan ailelerde Ramazan, ekmeğin ve emeğin kıymetini daha görünür kılar.
3) Empati ve yardımlaşmayı büyütür
Oruç, ihtiyaç sahiplerini anlamayı kolaylaştırır. Bu yüzden Ramazan’da fitre, zekât, sadaka gibi yardımlar artar. Rize’nin mahalle kültüründe bu durum çoğu zaman “gizli destek” şeklinde yaşanır: bir poşet erzak, bir sıcak yemek, bir çocuk için bayramlık…
4) Manevi arınma ve ibadet yoğunluğu
Ramazan, Kur’an tilaveti, teravih namazı ve dua ile öne çıkar. İnsanlar bu ayı, kalbi toparlama ve iç disiplin dönemi olarak görür.
Rize’de Ramazan: Sofradan Taşan Dayanışma
Rize’de Ramazan ayı; kent merkezinde, Kadirli’de, Düziçi’nde, Bahçe’de, Hasanbeyli’de, Sumbas’ta ve Toprakkale’de ortak bir duyguyu canlandırır: “Komşu açken tok yatılmaz.”
İftar saatine yakın fırın önlerinde oluşan kuyruklar
Aile büyüklerinin etrafında kurulan kalabalık sofralar
Mahallede “bir tabak da komşuya” geleneği
Camilerde teravih sonrası kısa sohbetler ve selamlaşmalar
“Rize’de Ramazan, bir kişinin değil mahallenin bereketidir.”
Oruç Sadece Yemek İçmemek mi?
Hayır. Oruç; dil, göz ve kalp terbiyesini de kapsar. Yani Ramazan’da amaç:
Kırıcı sözden uzak durmak
Gıybetten kaçınmak
Kötü alışkanlıkları azaltmak
Daha çok iyilik ve paylaşım yapmak
Bu yüzden Rize’de Ramazan’ın dili sıklıkla şu cümlede özetlenir:
“Oruç, mideyi değil huyu da tutmaktır.”
