Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ile Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından hazırlanan Engelli Bireylere Yönelik Özel Bakım Merkezleri Yönetmeliği, Resmi Gazete‘de yayımlandı.
Yeni düzenlemeyle 4 Kasım 2016’dan bu yana yürürlükte bulunan yönetmelik değişti. Gerçek kişiler ve özel hukuk tüzel kişilerince açılacak özel bakım merkezlerinin başvuru ve açılışından çalışma koşullarına, personel standardından denetimlere, ücretlerden yaptırımlara kadar uygulanacak kurallar yeniden belirlendi.
EVDE BAKIMA ÖNCELİK VERİLECEK
Yeni yönetmeliğin temel ilkeleri arasında engelli bireylerin kişisel özerkliğine saygı gösterilmesi ve mümkün olduğunca sosyal çevrelerine yakın merkezlerden hizmet almaları yer aldı.
Erişilebilirliğin sağlanması, engelliliğe dayalı ayrımcılığın önüne geçilmesi, özel hayatın ve mahremiyetin korunması da düzenlemede yer verilen esaslar arasında bulunuyor.
Engelli bireyin evde bakım koşullarını taşıdığının belirlenmesi halinde öncelikle evde bakıma destek yardımı veya evde bakıma destek hizmetinden yararlanması öngörülüyor. Ailenin bakım sorumluluğunu üstlenemediğinin tespit edilmesi durumunda ise özel bakım merkezinde hizmet verilmesi alternatif model olacak.
MERKEZ AÇMAK İÇİN 5 AŞAMADAN GEÇİLECEK
Özel bakım merkezi açmak isteyenleri de yeni bir süreç bekliyor. Merkezlerin açılışı bundan sonra başvuru, konum uygunluğu, ön izin, açılış onayı ve faaliyet izni olmak üzere beş aşamada gerçekleştirilecek.
Başvurular Bakanlığın bilgi sistemleri üzerinden yapılacak.
Her yıl şubat ayında illerdeki nüfus, bakım merkezi talebi, mevcut merkezlerin kapasiteleri ve açılış işlemleri süren merkezlere ilişkin bilgiler Bakanlığın internet sitesinden duyurulacak.
Başvuruları değerlendirmek üzere il müdürlüklerinde açılış değerlendirme komisyonları görev yapacak. En az beş kişiden oluşacak komisyonda en az bir mimar ile bir inşaat mühendisi bulunacak. Başvurular hem dosya üzerinden hem de yerinde incelenecek.
ENGELLİ BİREY KABULÜ İÇİN PERSONEL ŞARTI
Faaliyet izninin alınması merkezin engelli bireyleri hemen kabul edebilmesi için yeterli olmayacak.
Hizmete başlanabilmesi için merkezde en az bir meslek personeli, bir sağlık personeli, dört bakıcı personel, bir temizlik personeli ve üç nöbet sorumlusunun çalıştırılması zorunlu olacak.
BAKIM MERKEZLERİNE YAPILACAK ÖDEME DEĞİŞTİ
Yönetmelikle özel bakım merkezlerine Bakanlık tarafından yapılacak ödemelerin nasıl hesaplanacağı da belirlendi.
Gündüzlü bakım merkezlerinde günde sekiz saat tam gün hizmet alan her engelli birey için aylık bakım ücreti, 10 bin gösterge rakamı ile memur aylık katsayısının çarpılmasıyla hesaplanacak. Dört saatlik yarım gün bakım hizmetinde bu tutarın yarısı ödenecek.
Yatılı merkezlerde 24 saat bakım hizmeti alan engelli bireyler için ise 20 bin gösterge rakamı ile memur aylık katsayısının çarpımı aylık bakım ücretini belirleyecek.
Personel sayısı ve niteliği, bakım kalitesi ve engelli bireylerin memnuniyeti de teşvik sisteminde etkili olacak. Bakım Hizmetleri Kalite Standartlarında yüzde 60 ve üzerinde standart karşılama oranına ulaşan yatılı merkezlere ayrıca teşvik verilebilecek.
Bir engelli birey için 2828 sayılı Kanun kapsamında ödenen bakım ücreti ile teşvik ücretinin toplamı ise iki net asgari ücreti geçemeyecek.
HABERSİZ DENETİM YAPILABİLECEK
Yeni dönemde özel bakım merkezleri için faaliyet, faaliyet dışı ve uygunluk olmak üzere üç farklı denetim türü uygulanacak.
Planlı faaliyet denetimleri yılda en az iki kez gerçekleştirilecek. Ancak denetimler bununla sınırlı kalmayacak.
İhbar veya şikâyetin yanı sıra yazılı, görsel ve işitsel yayınlarda, sosyal medyada ya da elektronik ortamlarda yapılan bildirimler üzerine habersiz denetim gerçekleştirilebilecek. Merkezler ayrıca herhangi bir denetim planına bağlı olmaksızın da habersiz şekilde kontrol edilebilecek.
5 KEZ CEZA ALAN MERKEZ KAPATILACAK
Denetimlerde belirlenen eksiklik ve aykırılıklar uyarıdan idari para cezasına, merkezin kapatılmasına kadar farklı yaptırımlarla sonuçlanabilecek.
İdari para cezası gerektiren eksikliklerin giderilmesi için en fazla 30 gün tanınacak. Sürenin sonunda sorun devam ederse idari para cezası iki katına çıkarılacak.
Eksikliklerin verilen sürelere rağmen giderilmemesi halinde merkez kapatılacak. Bir yıl içerisinde beş kez idari para cezası uygulanan merkez de Bakanlık tarafından kapatılacak. Bu nedenle kapatılan merkezin kurucusunun yeni bir merkez açmasına izin verilmeyecek.
KÖTÜ MUAMELEYE KARŞI 400 GÜNDEN AZ OLMAYACAK
Merkezlerde hizmet alan kişilere yönelik tehdit, baskı veya özgürlüğün keyfi biçimde kısıtlanması dahil olmak üzere fiziksel, cinsel, tıbbi, psikolojik ya da ekonomik zarar doğurabilecek davranışlara karşı gerekli önlemlerin alınması zorunlu olacak.
Bu tedbirleri almayan kurucu veya sorumlu müdüre 400 günden az olmamak üzere adli para cezası uygulanacak.
Faaliyet izni bulunmadan hizmet vermeye başlayan, izinsiz nakil veya devir gerçekleştiren ya da işlemler sırasında gerçeğe aykırı belge veya beyanda bulunduğu belirlenen merkezler ise Bakanlık tarafından doğrudan kapatılabilecek. Yönetmelik kapsamında kapatılan merkezlerin kurucuları yeniden merkez açamayacak.
