Hasadın sona ermesiyle birlikte birçok bahçe sahibi budama makasını eline alıyor. Ancak uzmanlara göre meyvenin toplanmış olması, ağacın budamaya hazır olduğu anlamına gelmiyor.
Özellikle hâlâ yapraklarını taşıyan ve aktif gelişimini sürdüren ağaçlarda kalın dalların kesilmesi için biraz daha beklemek gerekebiliyor.
Yapraklar dökülmeden sert budamaya dikkat
Elma ve armut gibi yaprağını döken meyve ağaçlarında kapsamlı budama için ağacın dinlenme dönemine girmesi önemli kabul ediliyor.
Yaprakların tamamen dökülmesi, ağacın aktif büyüme dönemini tamamladığının en belirgin işaretlerinden biri.
Bu nedenle eylül ayında hâlâ yeşil olan bir ağacın ana dallarını kesmek veya tacını ciddi ölçüde küçültmek doğru olmayabiliyor.
Yeni sürgünler soğuklara yakalanabilir
Erken ve sert budama ağacın yeni sürgünler oluşturmasını teşvik edebiliyor.
Sonbaharda ortaya çıkan bu taze sürgünlerin kış gelmeden önce yeterince olgunlaşamaması ise don zararına karşı hassasiyetlerini artırıyor.
Özellikle gecelerin hızla soğuduğu bölgelerde genç sürgünlerin zarar görmesi, ağacın bir sonraki sezona daha zayıf girmesine neden olabiliyor.
Fazla budamak verimi artırmıyor
Meyve ağaçlarında en sık yapılan hatalardan biri de çok fazla dal kesmenin daha fazla ürün getireceğinin düşünülmesi.
Oysa sert şekilde budanan ağaç, kaybettiği dalların yerine güçlü ve dik yeni sürgünler oluşturmaya yönelebiliyor.
Bu durumda ağacın enerjisinin önemli bir bölümü yeni dal gelişimine harcanırken meyve oluşumu geri planda kalabiliyor.
Türkiye’nin her bölgesinde tarih aynı değil
Budama zamanı belirlenirken ağacın türü kadar bulunduğu bölgenin iklimi de dikkate alınmalı.
Antalya, Mersin, İzmir ve Muğla gibi kışların daha ılıman geçtiği bölgelerde ağaçlar dinlenme dönemine daha geç girebilirken, İç Anadolu ve Doğu Anadolu’da erken donlar çok daha belirleyici olabiliyor.
Bu nedenle aynı tür meyve ağacının Antalya’daki budama zamanı ile Erzurum’daki budama zamanı aynı olmayabiliyor.
Her meyve ağacına aynı işlem uygulanmıyor
Elma ve armutlarda dinlenme dönemindeki kış budaması yaygın şekilde uygulanırken kayısı, şeftali, kiraz, zeytin ve turunçgiller için farklı dönemler tercih edilebiliyor.
Özellikle kayısı gibi bazı sert çekirdekli meyve ağaçlarında gereğinden fazla kalın dal kesilmesi ağacı zorlayabiliyor.
Portakal, mandalina ve limon gibi turunçgillerde ise don riski nedeniyle daha dikkatli bir takvim izlenmesi gerekiyor.
Bu nedenle bahçedeki bütün ağaçları aynı gün ve aynı yöntemle budamak doğru değil.
Eylülde hangi işlemler yapılabilir?
Kırılmış, tamamen kurumuş veya açık biçimde zarar görmüş dalların temizlenmesi ile ağaca şekil vermek amacıyla yapılan sert budama birbirinden ayrılmalı.
Ağacın büyük bölümünü değiştirecek kapsamlı işlemler yerine türüne, bulunduğu bölgeye ve yaprak durumuna göre doğru zamanın beklenmesi gerekiyor.
