Türkiye ile ABD ilişkilerinin en kritik başlıklarından biri olmayı sürdüren CAATSA yaptırımları, savunma sanayii projeleri ve F-35 süreci üzerindeki etkileri nedeniyle yeniden gündemde.
Yaptırımların kapsamı, uygulanma gerekçesi ve kaldırılmasına ilişkin son durum merak ediliyor.
Türkiye ile Amerika Birleşik Devletleri arasındaki savunma ilişkilerinde uzun süredir çözülemeyen başlıkların başında CAATSA yaptırımları geliyor.
Ankara’nın Rusya’dan S-400 hava savunma sistemi satın almasının ardından uygulanan yaptırımlar, Türkiye’nin tamamını hedefleyen genel bir ekonomik ambargo niteliği taşımıyor.
Tedbirler ağırlıklı olarak Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkanlığına, kurumun bazı yöneticilerine ve ABD kaynaklı savunma teknolojilerine erişime yönelik sınırlamalar içeriyor. 8 Temmuz 2026 itibarıyla Türkiye’ye uygulanan CAATSA yaptırımları kaldırılmış değil.
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan da 2 Temmuz 2026 tarihli açıklamasında, Türkiye açısından kurumsal kalıcılığı bulunan başlıca olumsuz konunun CAATSA yaptırımları olduğunu belirtti.
Bu açıklama, yaptırımların kaldırılması için diplomatik görüşmeler sürse de henüz resmî bir kaldırma kararının alınmadığını gösteriyor.
CAATSA Yaptırımları Nedir?
CAATSA, İngilizce “Countering America’s Adversaries Through Sanctions Act” ifadesinin kısaltmasıdır.
Türkçeye genellikle Amerika’nın Hasımlarıyla Yaptırımlar Yoluyla Mücadele Yasası şeklinde çevriliyor.
ABD’de 2 Ağustos 2017 tarihinde yürürlüğe giren yasa; Rusya, İran ve Kuzey Kore’ye yönelik yaptırım mekanizmalarını düzenliyor.
Yasanın 231’inci maddesi, Rusya’nın savunma veya istihbarat sektörleriyle “önemli işlem” gerçekleştiren kişi ve kuruluşlara yaptırım uygulanabilmesine imkân sağlıyor.
Türkiye’nin Rusya’dan S-400 sistemi satın alması, ABD yönetimi tarafından bu kapsamda değerlendirildi.
Türkiye’ye CAATSA Yaptırımları Neden Uygulandı?
Türkiye, hava savunma ihtiyacını karşılamak amacıyla Rusya ile S-400 anlaşması imzaladı ve sistemin ilk parçaları 2019 yılında teslim edildi.
ABD yönetimi, S-400 radarlarının NATO sistemleriyle ve özellikle F-35 savaş uçaklarıyla birlikte kullanılmasının güvenlik riski oluşturabileceğini savundu.
Washington yönetimi, Türkiye’nin S-400 alımını tamamlamasının ardından 14 Aralık 2020 tarihinde CAATSA’nın 231’inci maddesi kapsamında yaptırım kararı aldı.
Kararın doğrudan hedefi Türkiye ekonomisinin tamamı değil, S-400 tedarik sürecini yürüten Savunma Sanayii Başkanlığı oldu.
CAATSA Yaptırımları Neleri Kapsıyor?
Uygulanan tedbirler kapsamında ABD’den Savunma Sanayii Başkanlığına yapılacak belirli savunma ürünü ve teknoloji ihracatları için lisans ve izin verilmesi yasaklandı.
Ayrıca ABD finans kuruluşlarının kuruma belirli tutarın üzerinde kredi sağlamasına kısıtlama getirildi ve uluslararası finans kuruluşlarından verilebilecek kredilere ABD’nin karşı çıkması kararlaştırıldı.
Dönemin Savunma Sanayii Başkanı İsmail Demir ile kurumda görev yapan Faruk Yiğit, Serhat Gençoğlu ve Mustafa Alper Deniz hakkında mal varlığı dondurma ve ABD’ye giriş sınırlamaları uygulandı.
Yaptırımlar, ABD Hazine Bakanlığının ilgili listelerinde Savunma Sanayii Başkanlığı ve söz konusu yöneticilerle bağlantılı tedbirler şeklinde yer aldı.
CAATSA Yaptırımları Türkiye Ekonomisini Etkiliyor Mu?
CAATSA, Türkiye’ye yönelik geniş çaplı bir ticaret veya bankacılık ambargosu değildir.
Türk vatandaşlarının banka hesaplarını, uluslararası para transferlerini, turizmi veya ABD ile yapılan bütün ticareti doğrudan durduran bir düzenleme bulunmuyor.
Bununla birlikte yaptırımlar, Türk savunma sanayiinin ABD menşeli motor, elektronik sistem, yazılım, lisans ve teknolojiye erişimini zorlaştırabiliyor. Özellikle Amerikan ihracat iznine ihtiyaç duyan savunma projelerinde gecikme, alternatif tedarik arayışı ve maliyet artışı yaşanması mümkün oluyor.
CAATSA İle F-35 Kararı Aynı Şey Mi?
Türkiye’nin F-35 programından çıkarılması ile CAATSA yaptırımları birbirine bağlı ancak hukuken ayrı süreçlerdir.
Türkiye, S-400 teslimatının başlamasının ardından 2019 yılında F-35 programından çıkarılma sürecine alındı.
CAATSA yaptırımları ise Aralık 2020’de Savunma Sanayii Başkanlığına karşı ilan edildi.
Bu nedenle CAATSA yaptırımlarının kaldırılması, Türkiye’nin otomatik olarak F-35 programına döneceği anlamına gelmiyor.
F-35 konusu için ABD yönetiminin ve Kongresinin ayrı siyasi ve hukuki kararlar alması gerekebilir.
ABD’nin geçmiş açıklamalarında S-400 sisteminin F-35 güvenliğiyle uyumsuz olduğu savunulmuştu.
CAATSA Yaptırımları Kaldırıldı Mı?
CAATSA yaptırımları henüz kaldırılmadı.
ABD Hazine Bakanlığının güncel yaptırım kayıtlarında Savunma Sanayii Başkanlığına yönelik tedbirler bulunmaya devam ediyor.
Türkiye ise yaptırımların NATO müttefikliğiyle bağdaşmadığını savunarak kaldırılmasını talep ediyor.
Hakan Fidan, daha önce ABD yönetiminde yaptırımların kaldırılmasına yönelik siyasi irade bulunduğunu ancak teknik ve hukuki işlemlerin tamamlanması gerektiğini söylemişti.
