İtalyanlar savaş ortamında bir uçağı keşif faaliyeti için dünyada ilk kez Osmanlı ordusuna karşı kullandığında takvimler Ekim 1911'i gösteriyordu.
Libya'nın Trablusgarp kenti güneyindeki Ayn Zara'da Türk askerlerinin yerini tespit etmek üzere havada olan uçaklardan biri, tüfekleriyle topluca 'baraj atışı' yapan Mehmetçik tarafından düşürüldü.
Sonraki günlerde askerlerin üzerine havadan el bombası atan uçaklardan bazıları da benzer şekilde tüfek atışıyla yere indirildi.
Yaralı İtalyan pilotlar esir alındıktan sonra Hilâl-i Ahmer Cemiyeti imkânlarıyla tedavi edildi. 1911 Libya'sı, tarihteki ilk hava saldırısının, savaşta ilk keşif uçuşlarının ve karadan açılan ateşle ilk kez düşürülen uçakların adresi oldu.
Bu hâdiseden 109 yıl sonra Türk askerleri yine Trablus'u savunurken, Halife Hafter güçlerine karşı tam otonom KARGU dronunu kullandı. 2020 yılında gerçekleşen operasyonda STM'nin KARGU'su, hedef bölgeye intikal ederek hafızasına daha önce kaydedilmiş görsel tanımla eşleştirdiği düşman askerinin üzerine hücum etti.
Gelişme, 'bir hava robotunun otonom biçimde ilk taarruzu' olarak kayıtlara geçti.
Afrika semaları sıradışı teknolojilerde dünyada ilkleri yaşamaya 2026 yılında da devam ediyor.
Sarsıcı havacılık olayının adresi bu kez Sudan oldu.
Nisan 2023'ten beri Hızlı Destek Kuvvetleri (HDK) adlı paramiliter örgütle mücadele eden Sudan Silahlı Kuvvetleri, teknolojik bakımdan yarış halinde bulunduğu BAE ve israile karşı Mayıs 2026'da iki önemli hamleye imza attı.Sudan ordusu, BAE'nin HDK'ya destek vermek üzere Etiyopya'dan kaldırdığı AKINCI TİHA'lardan birini, kendi AKINCI'sıyla hava-hava mühimmatı kullanarak düşürdü.
Kordofan semalarında ROKETSAN yapımı EREN füzesini AKINCI'dan ateşleyen Sudan kuvvetleri, BAE'nin AKINCI'sını havada imha etti. 6 Mayıs 2026 tarihinde gerçekleşen bu hâdise "SİHA'lar arasında dünyanın ilk hava muharebesi" olarak kayıtlara geçti. 2024 yılı sonlarından itibaren AKINCI'yı kullanmakta olan Sudan ordusunun hava-hava füzeleriyle de desteklenmesi, Türkiye'nin bölgedeki savaşta belirleyici aktör olmaya devam edeceğine işaret oldu.
Bu hâdiseden birkaç ay önce ise Türk AKINCI'ları, BAE tarafından Çin'den getirtilip HDK'ya teslim edilmiş hava savunma sistemleri FK-2000 ile FB-10A'yı enkaza dönüştürdü.
Operasyon sırasında ASELSAN'ın SİHA'lar için tasarladığı ANTIDOT 2-U/S podu kullanıldı.
Düşmana ait radarların sinyalini algılama, kimliklendirme, tehdidin yönünü hassas şekilde tespit edip konumunu belirleme gibi çok özel yeteneklere sahip sensör, Çin'in hava savunma sistemlerini sorunsuz şekilde buldu.
Ardından devreye, hem görüntüleyici kızılötesi arayıcı başlık (IIR) hem de TV güdüm kullanan Mini Akıllı Mühimmat girdi.
ROKETSAN MAM-L (yahut MAM-T) Sudan'da Çinli hava savunma radarları dönemini uzun bir süreliğine kapattı. 6 Mayıs'ta AKINCI'nın bir başka AKINCI'yı düşürmesinin ardından 23 Mayıs 2026 tarihinde gerçekleşen yeni bir operasyon ise dünya savaş tarihine yön verecek kadar ehemmiyetliydi.
Clash Report tarafından yayınlanmasının ardından sosyal medyada kısa sürede sarsıntıya yol açan görüntü, AKINCI'dan ateşlenmiş hava-hava mühimmatının çift motorlu bir uçağı vurduğunu gösteriyordu.
AKINCI'nın elektro-optik kamerayla takip yaptıktan sonra EREN veya SUNGUR füzelerinden birini ateşlemesi, füzenin yaklaşık 15 saniyelik uçuşu sonrası düşman platformuna ulaşması ve uçağın sol kanadı üzerinde kokpite yakın bir noktada patlaması saniye saniye kaydedildi.
Termal izleri itibariyle insanlı bir savaş uçağına çok benzeyen platform, sol kanadının kopmasıyla birlikte spin atarak hızla irtifa kaybetti.
Dikey stabilize kanadın termal kameraya yansımaması kafaları karıştırırken, uçaktan atlayan bir pilotun bulunmayışı da tartışmaları alevlendiren etkenlerden biri oldu.
Görüntüler, uçağın yere çarpmak üzereyken motorlarından birinin koptuğu anda kesiliyor.
Sudan Silahlı Kuvvetleri, Etiyopya tarafından gelerek Mavi Nil eyaleti semalarında uçtuğu sırada vurulan aracın 'bir İHA olduğunu' ileri sürdü.
Ancak hem görüntülerin tamamının yayınlanmaması hem de düşen uçağın enkazına dair bir kaydın servis edilmemesi, Hartum yönetimi ve Ankara'nın benimsediği hareket tarzını ele verdi.
Yaygın kanaate göre, 'gövde gösterisi yapmak istemeyen ve rakiplerine karar vermeleri için şans tanıyan' Türkiye, AKINCI'nın vurduğu hava aracının İNSANLI BİR SAVAŞ UÇAĞI olduğu bilgisini saklı tutmayı tercih etti.
Zira görüntüde çift motorlu platformun ısıl izi, olası iki uçağa işaret ediyordu: Fransız Rafale ve Çinli L-15.
BAE Hava Kuvvetleri, sipariş verdiği bu uçakların teslim edilmiş olanlarını yaklaşık bir yıldır kullanıyor.
L-15'ler hafif eğitim, taarruz ve akrobasi görevlerine yönelik tasarlandığı için tüm dikkatler daha çok Fransız Rafale savaş uçağına çevrildi.
Düşürülen jetin Dassault yapımı Rafale olup olmadığını kanıtlayacak enkaz görüntüsü gelişmeden günler sonra bile yayınlanmadı.
Bu nedenle soru işaretleri varlığını korumaya devam etti.
Ancak Türk SİHA'sının sadece 35 kiloluk EREN mühimmatıyla 120 milyon dolarlık Rafale'yi düşürdüğüne yönelik çok ciddi göstergeler oluştu.
TEI yapımı TJ90U mikro-turbojet motorundan güç alan ve 15 dakika boyunca uçarken 100 kilometre menzil dahilinde 'havada uçak ve İHA arayan' EREN füzesi, yapay zekâ destekli hedef tanıma kabiliyetiyle düşman hava araçlarına kurtuluş şansı tanımıyor. İran ordusu EREN füzesine benzeyen '358/9' adlı mühimmatla Amerikan F-35 jetini tahrip etmeyi başarmıştı.
Türkiye 23 Mayıs 2026 tarihinde Sudan'da bir insansız hava robotunu kullanarak -çok büyük bir ihtimalle- insanlı savaş uçağını düşürdü.
Bunun kesin delillerle açıklanması Türkiye'nin diplomatik koz olarak kullanabileceği değerli bir bilginin boşa harcanması mânâsına geleceği için Rafale enkazını gösteren kayıtlar muhtemelen uzun bir süre daha arşivlerde saklı tutulacak.
