Türkiye’de sosyal güvenlik mevzuatı çeşitli dönemlerde yenilendi. 1999 ve 2008 yıllarında hayata geçirilen düzenlemelerle sisteme yeni kurallar dahil edildi.
Sabah'ta yer alan habere göre, yakın zamanda, 2023 yılında yürürlüğe giren yasa ile 8 Eylül 1999 tarihinden önce sigorta girişi olan vatandaşlar yaş kısıtlaması olmaksızın emeklilik hakkına kavuştu.
Bu tarihten sonra sisteme dahil olanlar için ise yaş sınırı kadınlarda 58, erkeklerde 60 olarak belirlenirken, ilerleyen dönemler için bu sınır 61’e yükseltildi.
Ayrıca prim gün sayısı şartlarında da artışa gidildi.
Tüm bu standart emeklilik süreçlerinin yanı sıra, vatandaşlar için alternatif yöntemler de mevcut. İşte detaylar...Güncel emeklilik şartları nasıl hesaplanıyor?Sigorta başlangıcı 1999 ile 2008 yılları arasına denk gelenler, SSK kapsamında 7 bin gün prim ödemeleri koşuluyla erkeklerde 60, kadınlarda 58 yaşında emekli olabiliyor. 2008 sonrası girişlilerde ise prim şartı 7200 güne çıkarken, erkeklerin emeklilik yaşı 61’i buluyor.
Bağ-Kur mensubu olan kadın ve erkek sigortalıların ise 9 bin gün prim ödemesi gerekiyor.Çifte emeklilik şartları nelerdir?Mevzuatımız, ücretli çalışanların veya kendi işini yürütenlerin SGK çatısı altında bulunmasını zorunlu tutuyor.
Ancak mevcut sistemden çıkış yapmadan tamamlayıcı bir yapıya dahil olmak veya ikinci bir emeklilik hakkı elde etmek tamamen mümkün.
Böylelikle gelecekte iki ayrı emekli aylığı alma fırsatı doğabiliyor.Sisteme kimler dahil olabiliyor?Bu sisteme çalışma hayatının içindeki herkes katılabileceği gibi, aktif olarak çalışmayan vatandaşlar da dışarıdan kendi primlerini yatırarak emeklilik hakkı kazanabiliyor.
SGK'dan halihazırda emekli olmuş ve çalışmayan veya emekli maaşı alırken çalışmaya devam eden kişiler de bu imkandan faydalanabilir.
Yasalar emekliyken çalışmayı engellemiyor; fakat yatan primler sağlık primleri olduğu için SGK üzerinden yeni bir emeklilik sağlanamıyor.
Buna karşın, dışarıdan prim ödemesi yapılarak alternatif çifte emeklilik imkanı çalışan emekliler için de geçerliliğini koruyor.Uygulamadaki alternatif emeklilik sistemleri nelerdir?Günümüzde devrede olan Bireysel Emeklilik Sistemi (BES) ile Otomatik Katılım Sistemi (OKS), hem çalışan kesime hem de çalışmayanlara ek bir emeklilik kapısı aralıyor.
Gelecek süreçte hayata geçirilmesi planlanan Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi (TES) de benzer avantajlar sunmaya hazırlanıyor.Bireysel emeklilik daha mı avantajlı?Bu ek sistemler, standart SGK emekliliğine kıyasla çok daha hızlı sonuç veriyor.
Söz gelimi, 2000 senesinde SGK'lı olarak işe başlayan bir erkek çalışan 7 bin gün prim doldurup 60 yaşını beklemek zorunda.
Oysa aynı tarihlerde BES’e dahil olsaydı, on yıl (3600 gün) prim yatırarak 56 yaşında emekliliğe hak kazanabilecekti.
Bu sayede önce BES üzerinden, ardından SGK üzerinden emeklilik elde etmiş olacak.Prim ödemeleri ve devlet desteği nasıl işliyor?Bu yapıda ödenecek aylık tutarı tamamen katılımcı kendi belirliyor.
Bütçeye uygun olarak başlanan ödemeler, sonradan istenildiği an yükseltilebiliyor.
Yatırılan prim tutarının yüzde 20'si kadar da devlet desteği sağlanıyor.
Mesela aylık 1000 TL yatıran bir bireyin hesabına devlet tarafından da 200 TL ekleniyor. Üstelik biriken bu meblağ çeşitli fonlarda değer kazanıyor.OKS ve TES detayları nelerdir?Mevcut Otomatik Katılım Sistemi (OKS) kapsamında, çalışanların aylık kazançlarından her ay en az yüzde üç oranında kesinti yapılarak birikim sağlanıyor.
Ancak bu sistem zorunlu değil; isteyen çalışan sistemden ayrılabiliyor.
Gündemdeki Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi'nde (TES) ise OKS'ye benzer bir mantık kurulması bekleniyor.
Farklı olarak, TES'te sisteme girmek ve belirli bir süre kalmak zorunlu olacak.
Burada sadece devlet katkısı değil, aynı zamanda işveren desteği de bulunacak.
Böylece üçlü bir destekle birikimler büyüyecek.Giriş için yaş sınırı bulunuyor mu?Hayır, herhangi bir alt yaş sınırı yok. 18 yaşından küçük bireyler de velileri aracılığıyla açılan hesaplarla bu sisteme dahil edilip birikim yapabiliyor.3600 gün prim günü ile emeklilik şartları nelerdir?• 8 Eylül 1999 ve öncesinde sigorta girişinin (SSK) yapılmış olması.• En az 15 yıllık sigortalılık süresinin doldurulmuş olması.• 3600 prim gününün tamamlanması.• Prim ve yıl şartlarının tamamlandığı tarihe göre kadınlarda 50 ile 58, erkeklerde ise 55 ile 60 yaş aralığında değişen kademeli yaş şartının sağlanması.Kurumlara göre emeklilik şartları2000 yılında iş hayatına atılan sigortalılar için emeklilik şartları bağlı bulunulan kuruma göre farklılık gösteriyor.
SSK kapsamında çalışan kadınlar 7 bin gün prim ve 58 yaşında emekliliğe hak kazanırken, erkeklerde bu şart 7 bin gün prim ve 60 yaş olarak uygulanıyor.
Bağ-Kur'lular için prim gün sayısı kadın ve erkeklerde 9 bin güne çıkarken, yaş şartı kadınlarda 58, erkeklerde 60 olarak uygulanıyor.
Emekli Sandığı mensubu kadın memurlar 20 yıl hizmet süresi ve 58 yaşında, erkek memurlar ise 25 yıl hizmet süresi ve 60 yaşında emekli olabiliyor.
Bireysel Emeklilik Sistemi'nde (BES) ise cinsiyet fark etmeksizin 10 yıl sistemde kalma ve 56 yaşını doldurma şartı aranıyor.
