İster doğuştan engelli olarak SSK, Bağ-Kur veya kamu çalışanı olsun, ister iş hayatına girdikten sonra engelli duruma gelsin; %40 ve üzeri çalışma gücü kaybı bulunan tüm engelli bireyler erken emeklilik hakkına sahiptir. Malulen emeklilik ise, çalışma gücünü kaybeden sigortalılara tanınan bir sosyal güvenlik hizmetidir.
Malulen Emeklilik ve Kapsamı
Malulen emeklilik, çalışma gücünün en az %60’ını kaybeden ve Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) tarafından belirlenen kriterleri karşılayan sigortalılara tanınan bir haktır. Bu durum, bireylerin iş hayatında devam etme becerisinin önemli ölçüde etkilenmesiyle doğrudan ilişkilidir. SGK, malulen emekliliğe hak kazanabilmek için belirli sağlık sorunları ve uzun süredir devam eden rahatsızlıklarla ilgili düzenlemeler yapmaktadır. Bu hastalıklar arasında kanser, multipl skleroz (MS) ve Parkinson gibi ciddi sağlık sorunları yer alır.
Malulen Emeklilik Şartları
Malulen emekli olabilmek için bazı şartların sağlanması gerekiyor. Bunlar, en az 10 yıl süresince sigortalı çalışmış olmak ve toplamda en az 1800 gün prim ödemiş olmaktır. Ayrıca, başvuran kişinin sağlık durumu da önemli bir kriterdir. Eğer kişi, işe girmeden önce %60 veya daha fazla bir çalışma gücü kaybına sahip değilse, ancak sonrasında bu orana ulaştıysa malulen emeklilik için başvuru yapabilir. Ancak, 10 yıllık sigortalılık koşulu, süre zarfında prim ödemeleri ile desteklenmelidir.
İstisnalar ve Özel Durumlar
Malulen emeklilik sisteminde çeşitli istisnalar bulunmaktadır. Örneğin, kanser hastaları teşhis tarihinden itibaren malul sayılmaktadır ve bu hastalar, sağlık kurulu raporu olmadan malullük aylığı başvurusunda bulunma hakkına sahiptir. Teşhis konulmasının hemen ardından 1 yıl içinde başvurulması şartıyla, kanser hastalarına 18 ay süresince maaş desteği sağlanabilir. Ancak, bu sürenin sona ermesinin ardından bireyin çalışma gücünde kayıp devam ederse, belirli koşullarda maluliyet maaşı almaya devam edebilecektir.
Malulen Emeklilikle Engelli Emekliliği Arasındaki Farklar
Malulen emeklilik ve engelli emekliliği arasında belirgin farklılıklar vardır. Malulen emeklilik için kişinin çalışma gücündeki kaybın %60 ve üzerinde olması gerekirken, engelli emekliliği için yalnızca %40 oranına sahip olmak yeterlidir. Her malul kişi engelli olduğu gibi, her engelli de malul sayılmamaktadır. Malulen emeklilik başvurularında kişinin sağlık durumu ve rapor onayı büyük rol oynamaktadır; SGK’ya yazılı başvuru, sağlık kurumuna yönlendirme gibi süreçler izlenmelidir.
Engelli Emekliliği Hesaplama Yöntemleri
Engelli emekliliğinin hesaplanması, sigorta başlangıç tarihi ve engellilik durumu gibi faktörlere dayanmaktadır. Sigortası 01.08.2008 tarihinden önce başlayan bireyler için ayrı bir tablo, 01.08.2008 sonrasında çalışanlar için başka bir tablo uygulanmaktadır. Bu hesaplamalar sırasında engellilik oranı ve çalışılan süreler detaylı bir şekilde ele alınmaktadır. Emeklilik sürecinde, bu kriterler etkili bir şekilde değerlendirildiğinde, engelli bireylerin hak ettikleri emeklilik maaşının hesaplamaktır.
