Bursa’nın Osmangazi ilçesindeki Uzunçarşı Caddesi üzerinde yer alan Koza Han, şehrin tarihi ve turistik açıdan en çok ilgi çeken duraklarından biridir. Koza Han’ın inşaatı, 1489 yılının mart ayında, Sultan II. Bayezid’in emriyle başlamıştır. Dönemin en usta mimarlarından biri olan Abdülûlâ bin Pulad Şah tarafından tasarlanan yapının inşa amacı, II. Bayezid’in İstanbul’da konumlanan medrese ve camisi için gelir elde etmektir. Ulu Cami ile Orhan Camii arasında yer alan Koza Han’ın inşa süreci 30 Eylül 1491’de sona ermiş ve han halkın hizmetine açılmıştır.
Geçmişte Beylik Han, Cedīd-i Evvel, Yeni Han ve Hân-ı Cedîd-i Âmire gibi isimlerle de anılan Koza Han, Osmanlı’nın tarihi mirasının etkileyici dokularını günümüzde de açıkça görebileceğiniz bir tasarıma sahiptir. Büyük ve dikdörtgen şeklindeki bir avlunun içine inşa edilmiş iki katlı bir yapıdan oluşur. Odaların önünde bulunan revak bölümleri kırk beton kubbe kullanılarak tasarlanmıştır. Hanın içinde 95 oda bulunur. Bunların ellisi üst, kırk beşi de alt katta yer almaktadır. İnşa sırasında çoğunlukla kesme taş kullanılmış, bazı bölümlerde tuğla da eklenmiştir.
Koza Han’ın üst katında yer alan odaların tamamı ağırlıklı olarak ipek satan dükkanlardan oluşur. Hanın üst katındaki kapı güneye, alt katındaki kapı ise kapalı çarşıya ve Orhan Cami’nin olduğu tarafa açılır. Kuzeye açılan üçüncü ve en büyük kapı da firuze çinilerle süslenmiş oldukça görkemli bir tasarıma sahiptir. Hanın iç avlusunda bulunan şadırvan ve mescit de boyut bakımından küçük olmalarına rağmen, son derece zarif bir duruş sergiler.
15. yüzyıldan günümüze dek uluslararası çapta bir alışveriş ve ticaret merkezi olarak varlığını koruyan Koza Han, asırlardır birçok farklı milletten tüccara ve müşteriye ev sahipliği yapmıştır. Günümüzde de ticari açıdan canlılığını sürdüren bu etkileyici yapı, hafta içi 08:00-19:30, cumartesi günleri 08:00-20:00 ve pazar günleri 10:30-18:30 saatleri arasında ziyarete açıktır. Siz de buram buram tarih kokan Koza Han’ı bu saatler aralığında ziyaret edebilir; ipek kumaşlardan konfeksiyon ürünlerine, hediyelik eşyalardan gümüş takılara kadar uzanan geniş ürün yelpazesini inceleyebilirsiniz.
