Türkiye’nin yakın tarihinde önemli bir yere sahip olan devrimci öğrenci hareketinin önde gelen isimlerinden biri olan Sinan Cemgil, siyasi kimliği, eylemleri ve trajik ölümüyle hafızalarda yer edindi. 1970’li yılların başında yaşanan toplumsal çalkantılar ve gençlik hareketlerinin yükselişi içerisinde aktif rol alan Cemgil’in hayatı, Türkiye'nin siyasi tarihine damga vuran olaylardan biri olan Nurhak çatışması ile son buldu.
Sinan Cemgil Kimdir?
Sinan Cemgil, 15 Kasım 1944 tarihinde İstanbul’da dünyaya geldi.
Eğitimli ve aydın bir aileden gelen Cemgil'in babası Adnan Cemgil, öğretmen ve aynı zamanda barış yanlısı bir aktivistti. 1950 yılında Kore Savaşı'na asker gönderilmesini protesto ettiği için tutuklanan Adnan Cemgil, bu yönüyle oğlunun ileride benimsediği ideolojik çizginin temellerini atmıştı.
Annesi Nazife Cemgil de aynı dava kapsamında Yozgat’a sürgüne gönderilmişti.
Sinan Cemgil’in entelektüel gelişimi genç yaşlarda dikkat çekiciydi. İtalyan Lisesi mezunu olan Cemgil, dört yabancı dil (İngilizce, Fransızca, İtalyanca ve İspanyolca) biliyordu. 1964 yılında ODTÜ Mimarlık Fakültesi’ne girdi. Üniversite yaşamı boyunca sosyal adalet ve devrimci düşünceler doğrultusunda aktif öğrenci hareketlerinde yer aldı.
Entelektüel duruşu nedeniyle ODTÜ’de “Sinan Hoca” lakabıyla anıldı ve “hocam” hitap geleneğini başlatan kişi oldu.
Devrimci Eylemleri ve THKO Kuruluşu 1970 yılı itibarıyla Sinan Cemgil, Türkiye'deki devrimci hareketlerin örgütlenmesinde önemli bir figür hâline geldi.
Deniz Gezmiş, Hüseyin İnan, Yusuf Aslan, Alpaslan Özdoğan ve Cihan Alptekin gibi isimlerle birlikte Türkiye Halk Kurtuluş Ordusu (THKO)’nun kurucuları arasında yer aldı.
THKO, Marksist-Leninist ideolojiyi benimseyen ve “bağımsız Türkiye” hedefi doğrultusunda silahlı mücadeleye yönelen bir yapılanmaydı. 1971’de 12 Mart Muhtırası’nın ardından ülkede siyasi baskılar artınca Cemgil ve arkadaşları dağlara çekilerek silahlı direnişe geçti.
Deniz Gezmiş ve Yusuf Aslan’ın Sivas/Gemerek’te yakalanmasının ardından onları kurtarma amacıyla THKO’nun gerilla birlikleri harekete geçirildi.
Cemgil, bu süreçte Nurhak Dağları’nda kurulan kampta silahlı eylemleri organize etmeye başladı.
Kürecik Radar Üssü Planı ve Nurhak Çatışması Sinan Cemgil’in liderliğini üstlendiği THKO grubu, Malatya’da bulunan Kürecik Amerikan Radar Üssü’ne saldırı planladı.
Amaç, üsse baskın düzenleyerek Amerikan personelini rehin almak ve bu rehineler karşılığında tutuklu devrimcilerin serbest bırakılmasını talep etmekti.
Ancak bu plan uygulamaya konulmadan önce, grubun yeri ihbar edildi.
Adıyaman ili Gölbaşı ilçesine bağlı İnekli köyü muhtarı, Cemgil ve arkadaşlarının Nurhak Dağı'nda olduğunu yetkililere bildirdi. 31 Mayıs 1971 sabahı, bölgede geniş çaplı bir operasyon başlatıldı.
Türk Silahlı Kuvvetleri’ne bağlı jandarma ekipleriyle çıkan çatışmada Sinan Cemgil, Kadir Manga ve Alpaslan Özdoğan hayatını kaybetti.
Sinan Cemgil’in Ölümünün Ardından Sinan Cemgil’in Nurhak Dağları’nda öldürülmesi, dönemin gençlik hareketleri ve sol çevreleri için büyük bir kırılma noktası oldu.
Cemgil’in ölümü yalnızca bir devrimcinin değil, aynı zamanda Türkiye’deki siyasi baskılara karşı direnişin simgesel figürlerinden birinin kaybıydı.
Mezarı İstanbul’daki Karacaahmet Mezarlığı’nda yer almaktadır.
Tarihsel Önemi Sinan Cemgil, Türkiye’de devrimci hareketin öncülerinden biri olarak hâlâ pek çok kişi tarafından anılmakta ve sosyal adalet mücadelesi içinde sembol bir isim olarak değerlendirilmektedir.
Bugün hâlâ birçok sol ve sosyalist yayın, onu bir idealist, eylemci ve fikir adamı olarak tanımlar.
Doğum Tarihi: 15 Kasım 1944, İstanbul Eğitim: ODTÜ Mimarlık Fakültesi Ölüm Tarihi: 31 Mayıs 1971, Nurhak Dağları Ölüm Nedeni: Jandarma ile çıkan çatışma sonucu yaşamını yitirdi Siyasi Kimlik: THKO kurucularından, devrimci öğrenci lideri Dil Bilgisi: İngilizce, Fransızca, İtalyanca, İspanyolca Lakabı: “Sinan Hoca”
