Çölyak hastalığı ve gluten intoleransı bulunan bireyler için üretilen glutensiz ürünler, zamanla sağlıklı bireyler arasında da ilgi görmeye başladı. Ancak İzmir'de çalışan Beslenme ve Diyet Uzmanı Dyt. Mısra Aydın, bu eğilimin beraberinde bazı önemli riskler getirdiğine dikkat çekti.
Glutensiz Beslenmenin Gerçek Anlamı
Aydın, sağlıklı bireylerin gereksiz yere glutensiz beslenmeye yönelmesinin, besin alımında kısıtlamalara neden olabileceğini belirtti. “Burada önemli olan husus, gluteni tamamen diyet dışına çıkarmak değil, beslenme niteliğini genel anlamda geliştirmektir” ifadelerini kullanan uzman diyetisyen, glutenin ne olduğunu ve insanların bu proteine olan yanıtlarını da özetledi. Gluteni içeren gıdalar, buğday, arpa ve çavdarda yer alan bir protein grubudur. Çölyak hastalığı olan kişilerin bağışıklık sistemi gluten ile etkileşime geçerek, ince bağırsak duvarını tahrip eder ve besin maddelerinin emilimini bozar. Bu duruma maruz kalan bireyler, ömür boyu glutensiz diyet uygulamak zorunda kalır. Gluten duyarlılığı ise kesin bir tanı testi olmaksızın ortaya çıkan ve şişkinlik, baş ağrısı, yorgunluk gibi belirtilerle kendini gösteren ayrı bir durumdur.
Sağlıklı Bireylerde Glutensiz Diyetin Zararları
Diyet Uzmanı Mısra Aydın, sağlıklı bireylerin glutensiz beslenmelerinin gereksiz bir tutum olduğunu vurguladı ve bu durumun olası zararlarını sıraladı. Gluten barındıran tam tahıllar, lif, B vitaminleri, demir ve çinko açısından zengindir. Bu besin maddeleri diyetten çıkarıldığı takdirde, bireylerde çeşitli besin eksiklikleri görülebilir. Ayrıca, glutensiz ürünlerin çoğu işlenmiş gıdalardır ve genellikle daha az besin değeri taşırken, kan şekerini hızla yükseltecek içeriklerden meydana gelmektedir. Dolayısıyla, glutensiz diyet uygulamak, sağlıklı bireylerde beklenmedik sağlık sorunlarına yol açabilir.
Kilo Kaybıyla İlişkilendirilmemeli
Aydın, glutensiz bir diyetin kilo kaybına doğrudan katkısı olmadığını ifade etti. Gerçek kaybın, sıklıkla işlenmiş gıdaların ve rafine karbonhidratların diyet dışına çıkarılması sonucunda ortaya çıktığını belirtti. Yani, bir kişi glutensiz beslenerek değil, daha az paketlenmiş ve yüksek yağ içeren gıda tüketerek kilo vermektedir. Dolayısıyla, glutensiz beslenmeyi kilo verme yöntemi olarak görmek yanıltıcı olabilir. Uzman, sağlıklı beslenme pratiği için dengeli ve çeşitli bir diyete önem verilmesi gerektiğinin altını çizdi.
Uzun Vadeli Etkileri ve Dikkat Edilmesi Gerekenler
Mısra Aydın, glutensiz diyetin uzun vadede sağlıklı bireylerde beslenme yetersizliklerine yol açabileceğine de dikkat çekti. Bu durum, özellikle lif, B12 vitamini, folik asit, demir ve çinko eksiklikleri olarak kendini gösterebilir. Bazı sporcuların performans artırmak için glutensiz bir beslenme biçimine yönelmesinin araştırmalarla doğrulanmadığını belirten Aydın, glutenin spor performansı üzerinde belirgin bir etkisi olmadığının altını çizdi. Bunun yanı sıra, sağlıklı bir yaşam sürmek isteyenlerin, popüler diyet akımlarına kapılmadan önce mutlaka bir profesyonel desteği alması gerektiğini vurguladı.
