Boğaziçi ve Fatih Sultan Mehmet köprüleri ile kamuya ait otoyolların özel sektöre devredilmesi halinde geçiş ücretlerine ciddi zam gelebileceği uyarısı yapıldı.
Uzmanlar, artacak lojistik maliyetlerin birçok ürüne yansıyacağını ve enflasyonu doğrudan etkileyeceğini belirtti.Resmî Gazete’de yayımlanan kararla Boğaziçi Köprüsü, Fatih Sultan Mehmet Köprüsü, KGM Avrupa Otoyolu ve Anadolu Otoyolu’nun da aralarında bulunduğu 12 kritik ulaşım hattı Özelleştirme İdaresi Başkanlığına devredildi.Karar, geçiş ücretleri ve lojistik maliyetlerde artış yaşanabileceği tartışmasını beraberinde getirdi.
Uzmanlar, olası fiyat artışlarının enflasyonu ve yurttaşların bütçesini de doğrudan etkileyebileceğini belirtti.Yap-işlet-devret projelerindeki döviz endeksli geçiş ücretleri ve Hazine garantileri uzun süredir tartışılıyor.
Daha uygun ücretlerle kullanılan kamu otoyollarının özel sektöre devredilme ihtimali ise ekonomistlerin, sendikaların ve meslek örgütlerinin tepkisine neden oldu."YOLLARIN MALİYETİ ÇOKTAN AMORTİ EDİLDİ"İktisatçı Prof.
Dr.
Oğuz Oyan, özelleştirme kapsamına alınan köprü ve otoyolların maliyetlerini çıkardığını söyledi.
Bu yolların halka ücretsiz sunulması gerektiğini savunan Oyan, şu değerlendirmeyi yaptı:"30 yıllık bir işletme hakkı devrinden bahsediliyor. İktidar değişirse bu devrin 30 yıl sürmemesi, daha önce geri alınması gerekir.
Neden? Çünkü şu an özelleştirme kapsamına alınan köprü ve otoyolların tümü aslında vergilerle ve geçiş ücretleriyle çoktan karşılanmış, kendisini amorti etmiş vaziyette.
Normalde bunların halka bedelsiz sunulması gerekiyor. Öte yandan uçan kuşa borç var.
Hazine açıkları yüksek ve yeni kaynaklara ihtiyaç var.
Dolayısıyla her türlü kaynağa ulaşmaya çalışılıyor.”Benzer bir özelleştirme girişiminin 2012 yılında da gündeme geldiğini hatırlatan Oyan, sürecin yakından takip edilmesi gerektiğini belirtti:“Burada hem dış hem iç alıcılar var, ne olacağını göreceğiz.
Temelden bu özelleştirmeye karşı çıkmamız ve süreci yakından takip etmemiz gerekiyor.
Bu özelleştirme hukuksuzdur ve sosyal devlet ilkesine temelden aykırıdır.
Dolayısıyla yapılmaması gerekir.
Yapılırsa da ilk fırsatta geri alınması şarttır”"ENFLASYONU DİREKT ETKİLEYECEK"Ekonomist Murat Kubilay ise kararın ekonomik zorunluluktan çok ideolojik bir tercihe dayandığını savundu. İhale bedelinin; işletme süresi, geçiş garantisi ve uygulanacak ücretlere göre değişeceğini belirten Kubilay, şöyle konuştu:"Öncelikle bu özelleştirme güdüsünün ideolojik bir çerçevede ele alındığını söylemek gerekiyor.
Türkiye’de 1980 sonrasında, doğru veya yanlış, özelleştirme bir devlet politikası.
Fakat devletin kendi imkânlarıyla yapmış olduğu otoyollar özelleştirilmiyordu.
Bu seferki durum budur. Şimdi daha az miktarda bir para konuşuluyor; 3-4 milyar dolar civarı.
Tabii bu para artabilir.
Verilecek taahhüdün süresi önemlidir.
Aynı zamanda burada bir garanti olup olmayacağı, geçiş ücretlerinin hangi düzeyde belirleneceği de fiyatı belirleyecektir.
Dolayısıyla bu ihale yenilenir ve çok yüksek bir fiyat gelirse, ‘Ne kadar güzel bir ihale oldu, kamu yararı ön plana alındı’ demeyeceğiz.
Belli ki bunun bedeli kullanıcılara aktarılmış olacak, diyeceğiz.”Birgün'den Meral Danyıldız'ın haberine göre; Kubilay, yap-işlet-devret modeliyle yapılan otoyollardaki yüksek geçiş ücretlerinin Avrupa ve Anadolu otoyollarına da yansıyabileceğini söyledi.
Türkiye’de yük taşımacılığının büyük ölçüde karayolları üzerinden yapıldığına işaret eden Kubilay, kararın etkilerini şöyle anlattı:“Enflasyon ve lojistik maliyetlerini çok doğrudan, direkt etkileyecektir.
Türkiye’de yaygın bir demiryolu ağı yok.
Limanlar ile üretim tesisleri arasındaki köprü hâlâ otoyollar veya karayolları üzerinden kuruluyor.
Karayolları zaten bedava, otoyollar ise makul ücretliydi. Şimdi burada ciddi bir artış olacak.
Daha önce konuşulan 3-4 milyar veya fiyatları yukarıya çekip elde edilecek gelir 9-10 milyar dolar bile olsa, bütçe açığını kapatmaya yetecek bir miktar değil.
Dolayısıyla ben bunu daha ideolojik bir tercih olarak görüyorum. İktidarın son dönemde Batı ile yakınlaşmasına verdiği bir mesajın bir parçası. Şehir hastanelerinde de bunu yaşamıştık."
