Avrupa Birliği ile Türkiye arasındaki tarihi bir sorun olan vize meselesi, güncel verilere göre yeniden tartışma konusu haline geldi. Türkiye’den yapılan vize başvuruları, son raporlarla birlikte gözler önüne serilirken, bu konuda yaşanan sıkıntılar da bir kez daha gündeme geldi. Avrupa Komisyonu'nun yayınladığı veriler, AB ve Schengen ülkelerine yapılan kısa süreli vize başvurularının dünya genelinde 11,7 milyonu geçtiğini göstermekte.
Vize Başvurularındaki Artış
2023 yılı itibarıyla, Avrupa Komisyonu'nun Schengen istatistiklerine göre kısa süreli vize başvuru sayısı, bir önceki yıla oranla yüzde 13,6'lık bir artış gösterdi. Ancak, bu rakamlar 2019 yılındaki seviyelerin altındadır. Geçen yıl toplamda 9,7 milyon Schengen vizesi verilirken, bu sayının nasıl daha yukarı taşınacağı ise bir soru işareti olarak kalıyor. Verilere göre, başvuruların en çok yapıldığı ülke Çin olurken, Türkiye, 1 milyon 173 bin 917 başvuru ile ikinci sırayı aldı. Hindistan ise 1 milyon 108 bin 239 başvuru ile Türkiye’nin hemen arkasında yer aldı. Başvuruların kabul edilmemesi, Türk vatandaşlarının yaklaşık 13,6 milyon Euro'ya mal olmasına neden oldu.
Ret Oranları ve Türkiye'nin Durumu
Türkiye’nin Schengen bölgesine yaptığı başvurularda ret oranı, Avrupa Komisyonu verilerine göre yüzde 14,5 olarak belirlendi. Bu oran, 2023 yılındaki yüzde 16,1’lik seviyeye göre bir gerileme göstermiş olsa da, Türkiye, AB’ye aday ülkeler arasında en çok başvuru ve ret yaşayan ülke konumundadır. AB Türkiye Delegasyonu, Türkiye’nin vizesiz seyahat hakkından yararlanmayan tek aday ülke olduğunu belirtmekte ve Türkiye’nin vize serbestisi için gerekli olan 72 kriterden 66’sının tamamlandığını, geri kalan 6 kriter için yeni bir sürecin başlatılabileceğini ifade etmektedir. Türkiye’nin bu konuda 2024 yılı itibarıyla 1,1 milyon rekor Schengen vizesi alması bekleniyor.
Çifte Standartlar ve Sorunlar
Avrupa Birliği'ne aday diğer ülkeler, Türkiye'nin yaşadığı zorlukları yaşamadan kolayca vize alabiliyorlar. Arnavutluk, Bosna-Hersek, Gürcistan, Karadağ, Kuzey Makedonya, Moldova, Sırbistan ve Ukrayna, kısa süreli seyahatlerde vizesiz gitme imkanına sahipken, Türk vatandaşları için bu durum pek de kolay olmuyor. İktisadi Kalkınma Vakfı'nın değerlendirmeleri, Türk vatandaşlarının vize başvurusunda yaşadığı zorlukları gözler önüne seriyor. Randevu bulmakta sıkıntı yaşayan, aylarca beklemek zorunda kalan Türk vatandaşları, VIP hizmet adı altında yüksek ücretler ödemek zorunda kalıyor. Tüm bu sorunlar, Schengen vizesinin sadece bir seyahat hakkı değil, aynı zamanda günlük yaşamı da etkileyen bir ayrımcılık meselesine dönüşmesine yol açmakta.
Yunanistan'a Yönelik Yoğun Başvuru
Son veriler Yunanistan'ın Türkiye’den yapılan Schengen başvurularında lider konumda olduğunu ortaya koyuyor. Türkiye’deki Yunan temsilciliklerine 296 bin 377 başvuru yapıldı ve bunların 264 bin 323'ü vize ile sonuçlandı. Almanya ise 215 bin 506 başvuru ile ikinci sırada, Fransa ise 151 bin 640 başvuru ile üçüncü sırada yer alıyor. Türk vatandaşları tarafından yapılan başvuru sayısı açısından Letonya, Estonya ve Portekiz en düşük rakamlara sahip. Ayrıca Türkiye’den yapılan 170 bin 129 başvuru reddedildi. AB, 15 Temmuz 2025'te Türk vatandaşları için 'kademeli' vize kolaylığı uygulamaya koymayı planlasa da mevcut sorunlar devam ediyor.
Mali Yük ve Haksızlık İddiaları
İktisadi Kalkınma Vakfı'nın Yönetim Kurulu Başkanı Ayhan Zeytinoğlu'nun açıklamalarına göre, Türk vatandaşları son 15 yılda yalnızca Schengen vize başvuru ücretlerinden dolayı 775 milyon Euro'yu aşan bir maliyetle karşı karşıya kaldı. Bu rakama henüz noter, tercüme, banka işlemleri ve seyahat giderleri dahil değil. Kamuoyu araştırmacısı Volkan Tebrizcik, Türkiye’ye yönelik yapılan bu haksızlığın sürdüğünü belirtiyor. Gerekli randevu sürelerinin uzun olması, yüksek maliyetler ve aracı kurumların fazlalığı, eğitim ve iş dünyasını olumsuz etkilemekte. Vize meselesi, artık yalnızca seyahat hakkı olarak değil, ekonomik hareketlilik ve eğitim fırsatları açısından da önemli bir sorun haline gelmiştir.
