Karadeniz Bölgesi’nin en etkileyici yapılarından biri olan Sümela Manastırı, Trabzon’un Maçka ilçesi sınırlarında yer alıyor. Yunanca adı Panagia olan manastır, deniz seviyesinden 1,150 metre yükseklikte Rum Ortodoks mamastır ve kilisesinden oluşuyor.
MS 395 yılında inşa edildiği düşünülen Sümela Manastırı, Anadolu coğrafyasında örnekleri görülen Kapadokya kiliseleri tarzında bir görünüm taşıyor. Kilisenin kurulduğu gün ile manastır haline getirildiği süre arasındaki değişime dair hiçbir yazılı kaynakta bilgi bulunmuyor.
Bölgede yaşayan insanların sıkça anlattığı bir efsaneye göre, Atinalı Barnabas ile Sophronios isimli keşişler rüyalarında, İsa’nın öğrencilerinden biri olan Aziz Luka’nın yaptığı üç Panagia ikonundan birinin Sümela’nın bulunduğu yerde olduğunu görmüşler.
Birbirinden habersiz bir şekilde, deniz yoluyla Trabzon’a gelen iki keşiş, gördükleri rüyayı birbirine anlatıp Sümela Manastırı’nın temelini atmış. Trabzon İmparatoru III. Aleksios’un manastırın gerçek kurucusu olduğuna ilişkin bazı kaynaklarda ifadeler bulunuyor.
Tarih boyunca savunma merkezi görevi üstlenen manastır, Osmanlı Devleti döneminde işlevini kaybetmemiş. Osmanlı padişahlarından Fatih Sultan Mehmed, II. Murat, I. Selim, II. Selim, III. Murad, İbrahim, IV. Mehmed, II. Süleyman ve III. Ahmed’in manastırla ilgili fermanları, imparatorluğun yapıya ilişkin olumlu bakış açısını da yansıtıyor.
Sağlanan imtiyazlarla Doğu Karadeniz Bölgesi’nde Hristiyan köylerinin çevirdiği manastır, Rum Ortodokslar için oldukça büyük önem taşıyor. Nüfus mübadelesi ile Rumların bölgeden gönderilmesi ile önemi kaybeden manastır, Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından onarılana kadar kaderine terk edilmiş.
Günümüzde bakanlık denetiminde müze olarak ziyarete açık olan manastır, 2010 yılından itibaren Türkiye’nin özel izniyle, Meryem Ana’nın göğe yükseldiğine inanılan ve kutsal sayılan 15 Ağustos gününde ayin düzenleniyor.
Sümela Manastırı’na Nasıl Gidilir
İstanbul, Ankara, İzmir, Adana, Şanlıurfa, Antalya, Bursa, Diyarbakır, Elazığ, Gaziantep, Kocaeli ve Malatya’dan Trabzon’a direkt uçmak mümkün.
Ayrıca şehirlerarası otobüs seferleri ile de Trabzon’a gelerek Maçka yönüne giden dolmuşlarla manastıra ulaşılabiliyor.
