Koranvirüs salgınıyla birlikte bozulan tedarik zincirleri, artan üretim maliyetleri ve değişen tüketim alışkanlıkları dünya genelinde enflasyonu tarihi seviyelere taşıdı.
Bankrate'in, ABD Çalışma İstatistikleri Bürosu (BLS) verilerinden hazırladığı analize göre tüketici fiyatları Şubat 2020'den bu yana ortalama yüzde 21,4 arttı.
Yaklaşık 400 mal ve hizmet kaleminin incelendiği araştırmada, ürünlerin yalnızca yüzde 6'sının pandemi öncesine göre daha ucuz olduğu görüldü.
En yüksek artışlar ise gıda, enerji, ulaşım ve konut başlıklarında yaşandı.
Evde tüketilen gıda: Yüzde 26,3Evde tüketilen gıda ürünleri son birkaç yılda ortalama yüzde 26,3 zamlandı.
Salgın döneminde evde yemek yapma alışkanlığının artması ve tedarik zincirindeki aksaklıklar fiyatların yükselmesinde etkili oldu.
Tahıl ve unlu mamuller: Yüzde 29,7Ekmek, makarna, un ve kahvaltılık tahıl ürünlerinde fiyatlar yaklaşık yüzde 30 arttı.
Küresel buğday fiyatlarındaki yükseliş ve lojistik maliyetleri bu artışı hızlandırdı.
Et, tavuk, balık ve yumurta: Yüzde 29,7Protein grubundaki ürünlerde de dikkat çeken bir fiyat artışı yaşandı.
Yükselen yem maliyetleri, iş gücü eksikliği ve arz sorunları fiyatları yukarı taşıdı.
Süt ve süt ürünleri: Yüzde 21Süt, peynir ve yoğurt gibi temel ürünlerde fiyatlar yüzde 21 yükseldi. Üretim, enerji ve taşımacılık maliyetlerindeki artış bu yükselişte belirleyici oldu.
Meyve ve sebzeler: Yüzde 18,5Olumsuz hava koşulları ve artan nakliye giderleri nedeniyle meyve ve sebze fiyatları da yükseldi.
Taze ürünlerde arz sıkıntıları fiyatları yukarı çekti.
Alkolsüz içecekler: Yüzde 27,4Kahve, çay ve meyve suyu gibi içeceklerde önemli fiyat artışları yaşandı.
Hammadde ve ambalaj maliyetlerindeki yükseliş üreticileri zorladı.
Alkollü içecekler: Yüzde 14,9Pandemi döneminde evde tüketimin artması ve üretim maliyetlerindeki yükseliş alkollü içecek fiyatlarına da yansıdı.
Restoran fiyatları: Yüzde 28,6Dışarıda yemek yemek son yıllarda çok daha pahalı hale geldi.
Artan gıda maliyetleri ve personel giderleri restoran fiyatlarını yukarı taşıdı.
Benzin: Yüzde 28,9Küresel petrol piyasasındaki dalgalanmalar ve artan talep nedeniyle akaryakıt fiyatlarında ciddi yükseliş yaşandı.
Bu durum taşımacılık maliyetlerini de artırdı.
Elektrik: Yüzde 32,2Elektrik faturalarındaki artış, yükselen enerji maliyetleri ve artan talep nedeniyle hız kazandı.
Haneler kadar işletmeler de bu artıştan etkilendi.
Doğal gaz: Yüzde 32,6Doğalgaz hizmetlerinde de yüzde 30'un üzerinde fiyat artışı kaydedildi. Üretim maliyetleri ve arz sıkıntıları zamların başlıca nedenleri arasında yer aldı.
Giyim: Yüzde 7Giyim sektörü diğer alanlara göre daha sınırlı zamlandı.
Ancak üretim ve lojistik sorunları fiyatların yine de yükselmesine neden oldu.
Yeni otomobiller: Yüzde 19,8Küresel çip krizi ve üretim maliyetlerindeki artış sıfır otomobil fiyatlarını yukarı taşıdı.
Arzın azalması da fiyatları destekledi. İkinci el otomobiller: Yüzde 30,1Yeni araç bulunabilirliğinin düşmesi tüketicileri ikinci el piyasasına yönlendirdi.
Artan talep ikinci el araç fiyatlarını rekor seviyelere çıkardı.
Tıbbi ürünler: Yüzde 7,3İlaç ve sağlık ürünlerinde de fiyat artışı yaşandı.
Pandemi boyunca yükselen talep ve üretim maliyetleri bu artışta etkili oldu.
Tütün ürünleri: Yüzde 37Araştırmada en yüksek fiyat artışı tütün ürünlerinde görüldü.
Vergi düzenlemeleri ve üretim maliyetleri fiyatların yüzde 37 yükselmesine neden oldu.
Konut: Yüzde 25Barınma maliyetleri son yılların en hızlı artışlarından birini yaşadı.
Düşük konut arzı ve yüksek talep fiyatları yukarı çekti.
Kiralar: Yüzde 25,6Özellikle büyük şehirlerde kira artışları dikkat çekti.
Sınırlı konut arzı kiralık ev fiyatlarını önemli ölçüde artırdı.
Sağlık hizmetleri: Yüzde 11Hastane ve sağlık hizmetlerinde maliyetler yükselmeye devam etti.
Personel ve ekipman giderleri fiyatlara yansıdı.
Ulaşım hizmetleri: Yüzde 34Toplu taşıma, hava yolu ve diğer ulaşım hizmetleri pandemi sonrası en çok zamlanan kalemlerden biri oldu.
Artan yakıt ve işletme maliyetleri fiyatların yükselmesine neden oldu.
