Kamuoyunda "Kentsel Dönüşüm Kanunu" adıyla bilinen 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun, 2012 yılında yürürlüğe girerek Türkiye'de kentsel dönüşüm sürecinin başlangıcını oluşturdu. Bu düzenleme, şehirlerin modern projelerle yenilenmesi ve depreme dayanıklı yapılar inşa edilmesi adına önemli bir adım olarak değerlendiriliyor. Kanun sayesinde İstanbul'da kentsel dönüşüm çerçevesinde 1 milyon 274 binden fazla bağımsız bölüm dönüşüm sürecine dahil oldu. Bu bağımsız bölümlerin 998 bini tamamlanmışken, 276 binden fazlası ise hala dönüşüm aşamasında. Bu durum, İstanbul'un çeşitli ilçelerinde dönüşüm projelerinin devam ettiğini göstermektedir.
Kampanyanın Getirdikleri
Son dönemde kentsel dönüşüm sürecini hızlandıran faktörlerden biri, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından başlatılan “Yarısı Bizden” kampanyası oldu. Bu kampanyanın etkisiyle 376 bin 212 bağımsız bölüm dönüşüm sürecine katılmıştır. Kampanya çerçevesinde konutlar için sağlanan destekler arasında 875 bin lira hibe, 875 bin lira düşük faizli kredi ve 125 bin lira taşınma yardımı yer almaktadır. İş yeri sahipleri içinse toplam destek miktarı 1 milyon lira olarak belirlenmiştir. “Yarısı Bizden” kampanyası, 31 Aralık 2026 tarihine kadar devam edecek ve bu süre içinde riskli yapı tespiti yaptıran her vatandaş faydalanma fırsatına sahip olacaktır.
Uzmanların Uyarıları
Uzmanlar, kampanyanın son tarihinin yaklaşması sebebiyle, dönüşüm sürecine katılmayı düşünen vatandaşların başvuru ve proje işlemlerini hızlandırmaları gerektiği konusunda uyarılar yapmakta. Kentsel Dönüşüm ve Şehircilik Vakfı Başkanı Haldun Ersen, İstanbul gibi deprem kuşağında bulunan bir şehirde güvenli konutlarda oturmanın zorunluluğuna dikkat çekerek, kampanyanın sağladığı desteklerin vatandaşların eski ve depreme dayanıksız yapılarını yenilemeleri açısından çok önemli olduğunu belirtiyor. Ersen, sürecin zorlu ve zaman alıcı aşamalar içerdiğini, bu nedenle son günleri beklemenin bazı hak kayıplarına yol açabileceğini vurgulamaktadır. Bu bağlamda, vatandaşlar için en etkili çözüm, süreci derhal başlatmak olacaktır.
Toplumsal Farkındalık
Şehircilik, Kentsel Dönüşüm ve Entegre Tesis Yönetim Derneği Başkanı Hüseyin Kılınçarslan, Bakanlığın dönüşüm konusundaki kararlılığını ve toplumda bu alanda artan farkındalığı çok olumlu bulduğunu ifade ediyor. Kılınçarslan, kentsel dönüşüm süreçlerinin hızlanabilmesi için kamu sektörü, özel kuruluşlar ve sivil toplum örgütlerinin işbirliğinin ne kadar önemli olduğunu vurguladı. Bakanlıklar, valilikler ve belediyeler gibi yerel yönetimlerin, nitelikli sivil toplum kuruluşlarını sürece dahil etmesi, hem vatandaşların doğru bilgilendirilmesine hem de dönüşüm projelerinin daha verimli bir şekilde ilerlemesine yardımcı olacaktır. Aynı zamanda, deprem riskinin sürekli varlığı göz önünde bulundurulduğunda, zaman kaybetmenin bir lüks olmadığı şeklinde vurgularda bulundu.
Başvuru Süreleri ve Dikkat Edilmesi Gerekenler
Gayrimenkul hukukçusu Çiğdem Kezer, kentsel dönüşüm kampanyasına dair başvuru sürelerine özel bir dikkat çekti. Kat irtifakının kurulmasının ardından başvuru için 1 yıllık bir hak düşürücü sürenin bulunduğu belirtiliyor. Aynı zamanda, bağımsız bölümde yaşayan kişilerin, 125 bin liralık taşınma desteği ile kira yardımı arasında bir seçim yapmaları gerektiği, bu iki desteğin aynı anda alınamayacağı hatırlatıldı. Birden fazla bağımsız bölümü olan malikler içinse sadece ilk konutun hibe desteğinden yararlanılabileceği ifade edildi. Ayrıca, verilen kredilerin geri ödemelerinin, yapı ruhsatı alındıktan iki yıl sonra başlayacağı ve toplamda 10 yıla kadar vadelendirilebileceği bilgisi verilmektedir.
Bu bilgiler ışığında, dönüştürme sürecine katılmak isteyen vatandaşların, belirtilen tarihlere ve işlemlere dikkat etmeleri büyük bir önem taşımaktadır.
