AKP iktidarı, akademik camiada "makbul akademisyen" tanımını oluşturma çabalarını hızlandırırken, TBMM Genel Kurulu’na sunulan “Yükseköğretim Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi” dikkat çekici içeriğiyle gündeme düştü. Bu teklifin içeriğinde, güvenlik soruşturmasını içeren yasal düzenlemelerin yer alması, eğitim camiasında tartışmalara yol açtı.
Yükseköğretim Kanunu Değişiklik Teklifi
Teklifin 26. maddesi, öğretim elemanlarını güvenlik soruşturmasına tabi kılmayı planlıyor. Bu değişiklikle, 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu’na eklenen maddelerle üniversitelerde görev alacak öğretim elemanları, bu kapsamda incelenecek. Eğer bu teklif yasalaşırsa, devlet ve vakıf üniversitelerindeki akademisyenler, arşiv araştırmasının yanı sıra güvenlik soruşturmasına da tabi tutulacak. Dolayısıyla, öğretim görevlilerinin bir kuruma atanabilmeleri için artık bu süreçten geçmeleri gerekecek. Güvenlik soruşturması sürecinde ise kişilerin geçmişine dair birçok veri göz önünde bulundurulacak; istihbari bilgilerden yabancı devletlerle ilişkilerin incelenmesine kadar çeşitli unsurlar değerlendirilecek.
Güvenlik Soruşturmasının Kapsamı
Söz konusu teklifin gerekçesi, kamu görevlileri için belirlenen sınırlı sayıda güvenlik soruşturması kapsamında, akademisyenlerin de bu süreç içine alınmasını öngörmesi olarak ifade ediliyor. Eğitim camiasında oluşturulacak bu uygulamanın nasıl bir etki yaratacağı ise merak ediliyor. Akademik kariyerin getirdiği sorumlulukların yanı sıra, artık güvenlik soruşturmasının da eklenmesi, öğretim elemanlarının kariyer planlamasını zorlaştırabilir. Öğretim görevlilerinin mevcut sözleşmelerinin en fazla üç yıllık olduğu düşünülürse, yeni atama süreçlerinde her seferinde yeniden güvenlik soruşturmasına tabi olacak olmaları, iş güvencesizliğine yol açacak gibi görünüyor. Bu durumun hem eğitim kalitesini hem de akademik özgürlüğü etkileyeceği belirtiliyor.
Eğitim Sen’in Tepkisi
Eğitim Sen Yükseköğretim ve Eğitim Genel Sekreteri Evrim Gülez, bu düzenlemenin akademik özgürlükler açısından son derece sıkıntılı olduğunu vurguladı. Gülez, güvenlik soruşturmasının daha önce de uygulandığını ve dönemin ana muhalefet partisi olan CHP tarafından Anayasa Mahkemesi'ne taşındığını hatırlattı. Ancak Yüksek Mahkeme, bu uygulamayı iptal etmişti. Gülez, öğretim elemanlarının görevde yükselme süreçlerinin de güvenlik soruşturmasından etkilenmesini, akademik özgürlük ve özerklikle bağdaştırmanın imkânsız olduğunu vurguladı. Aynı zamanda, bu uygulamanın akademik kariyerleri üzerinde yarattığı kaygıların, eğitim sisteminin yaradılış amacına aykırı olduğunu belirtti. Eğitim Sen’in bu konuda sergilediği duruş, akademik özgürlüğün korunmasını sağlamak için kritik bir rol üstleniyor.
