Hafta sonu yapılacak olan Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) için geri sayım devam ediyor. Milyonlarca öğrenci ve aile, heyecan dolu bir bekleyiş içindeler ve bu süreçte yaşanan stresi en aza indirmek için çeşitli stratejiler geliştiriyorlar.
Sınav Kaygısı ve Yönetimi
Klinik Psikolog Selin Ergüden, sınav döneminde öğrencilerin karşılaştığı zorlukların çoğunun bilgi eksikliğinden çok, süreci yönetme biçimlerinden kaynaklandığını vurguluyor. Kaygının belirli bir oranda motive edici olabileceğini ve kişinin dikkatini arttırarak performansına katkıda bulunabileceğini belirtiyor. Ancak kaygının aşırı artması durumunda, beynin dikkati, çalışma belleği ve karar verme mekanizmaları olumsuz etkileniyor. Bu nedenle adayların sınav öncesinde benzersiz bir yaklaşım geliştirmeleri gerektiğini ifade eden Ergüden, kaygının yönetilmesi konusunda bilinçli olunması gerektiğinin altını çiziyor.
4-2-6 Tekniği ile Rahatlama
Sınav sırasında yaşanabilecek ani panik ataklarının stres sisteminin aşırı aktifleşmesinden kaynaklandığını belirten Ergüden, bu süre zarfında uygulanabilecek pratik yöntemlerin farkında olunması gerektiğini söylüyor. '4-2-6' olarak bilinen nefes alma tekniğini öneren Ergüden, bu yöntemin uygulanmasının, adayın sinir sistemine sakinleşme mesajı ilettiğini ifade ediyor. Ayrıca, ortamda bulunan nesneleri, sesleri ve bedensel duyumları fark etmenin duygusal dengeyi sağlamaya yardımcı olduğunu dile getiriyor. Panik hissiyle karşılaşıldığında ise bunun doğal bir duygu olduğu kabul edilerek bu duygu ile barışmanın önemine vurgu yapıyor.
Uyku ve Performans Arasındaki İlişki
Sınav öncesi yaşanılan uykusuzluğun yaygın bir sorun olduğunu belirten Ergüden, "Mutlaka uyumalıyım" zihniyetinin aslında durumu daha da zorlaştırdığını ifade ediyor. Kötü bir uykunun yıllarca süren bir çalışmanın etkisini büyük ölçüde azaltmadığını belirten uzman, gece yaşanacak bir uykusuzluğun birey üzerinde olumsuz sonuçlar doğurabileceğinin altını çiziyor. Uyku eksikliği hakkında olumsuz düşüncelere kapılmanın, bazen uykusuzluktan daha fazla performans düşüşüne yol açtığını vurgulayan Ergüden, uykuya geçişi kolaylaştıracak bazı rutinler öneriyor.
Aile Desteği ve Mesajların Önemi
Ailelerin, iyi niyetle çocuklarına destek olma çabasının bazen olumsuz sonuçlara yol açabileceğine dikkat çeken Ergüden, çoğu zaman "senin değerini alacağın puanla ölçeriz" düşüncesinin yaygın olduğunu dile getiriyor. Bu tarz ifadelerin, sınavın akademik bir değerlendirme olmaktan çıkıp kişisel bir değer testine dönüşmesine sebep olabileceği konusunda uyarıyor. Bunun yerine, çocukları destekleyen ve güven veren cümlelerin tercih edilmesi gerektiğini belirtiyor. "Sonuçtan bağımsız olarak senin yanındayız" gibi ifadelerin kullanılması gerektiğini ifade eden Ergüden, başarı yerine sürecin ve emeklerin önemine vurgu yapıyor.
Sınavlar Arasında Zihin Temizliği
Temel Yeterlilik Testi (TYT) sonrası, öğrencilerin sınavı zihninde sürekli değerlendirmesi, sosyal medyada soru tartışmalarını takip etmesi gibi alışkanlıkların, bir sonraki sınavda performanı riske atabileceğini açıklayan Ergüden, sınavlar arası süreçte zihnin nasıl yönetilmesi gerektiği hakkında önerilerde bulunuyor. Öğrencilerin bu tür düşünceler üzerine gitmemesi gerektiğini ifade eden uzman, zihinsel enerjinin ikinci sınava yönlendirilmesi gerektiğini belirtiyor. Dinlenme, hafif yürüyüş yapmak ve uyumak gibi basit aktiviteler sonucu olumlu etkileyebilir. AYT’ye yeni bir başlangıç olarak yaklaşılmasının, genel performansı etkileyici bir adım olacağını vurguluyor.
Etkili Çalışma ve Dinlenme Dengelemesi
Beynin sürekli çalışması durumunda yorulabileceğini hatırlatan Ergüden, sınavdan bir gün önce yoğun çalışmaların sonlandırılması ve zihinsel dinlenmenin önemine dikkat çekiyor. Sınav öncesi dönemde dinlendirici aktivitelerin, sınav hazırlığının bir parçası haline getirilmesi gerektiğini ifade ederek, ideal bir sonuç elde etmek için hedeflerin güncellenmesi gerektiği konusunda bilgiler veriyor. Başkalarının performansıyla karşılaştırmaktansa kendi potansiyeline odaklanmanın daha etkili bir strateji olduğunu belirtiyor. Sonuç olarak, öğrencilerin son günlerde stres yönetimi üzerine odaklanması gerektiğini ve dikkatlerini dağıtacak şeylerden kaçınmalarının öncelikli bir yaklaşım olacağını ifade ediyor.
