Rize: Karadeniz'in Doğa ve Tarihle Dolu Keşif Durakları

Karadeniz’in en etkileyi­ci duraklarından biri olan Rize, daha ilk anda doğa­nın iç içe geçtiği bir atmosfere sa­hip. Burada zaman farklı akıyor; bulutların arasına karışan yayla­lar, gürül gürül akan dereler ve her köşede karşınıza çıkan yoğun yeşil, bambaşka bir dünya. Her virajda değişen manzaralar ve her adımda güçlenen doğa, bu yolculuğu unu­tulmaz kılıyor.

Rize denilince akla şüphesiz ön­ce yaylalar geliyor. Buradaki yay­lalar adeta başka bir boyuta geçiş kapıları.

Gito ve Badara yaylaları

Sonsuzluk hissini en derinden yaşayacağınız yerlerin başında Gi­to gelir. Salıncakta sallanırken bu­lutlara dokunacakmış gibi hisset­mek, dağların o serin rüzgarının yüzünüze vurması... Badara ise et­rafı ladin ormanlarıyla çevrili, or­tasındaki küçük göletiyle bir masal kitabından fırlamış gibidir.

Ayder Yaylası ve Elevit

Ayder, her ne kadar popülerle­şip kalabalıklaşsa da, Fırtına De­resi’nin sesiyle yankılanan, etrafı şelalelerle süslü o görkemli vadi­siyle hala Rize’nin kalbidir. Elevit Yaylası ise daha bakir doğası, ho­ron tepilen düzlükleri ve endemik çiçekleriyle doğa aşıklarının gizli mabedidir. Rize'nin yaylalarında yürürken aldığınız her nefeste, ci­ğerlerinize oksijenin yanı sıra ta­rifsiz bir yaşam enerjisi dolduğunu hissedersiniz.

Doğanın ve tarihin kalbi: Fırtına Vadisi ve Zil Kalesi

Rize'ye gelip de Fırtına Vadisi'ni görmeden, Karadeniz'in o coşkun ruhunu tam anlamıyla hissetmiş sayılmazsınız. Etrafı zümrüt ye­şili ormanlarla çevrili bu heybet­li vadinin ortasından, adını o deli dolu akışından alan Fırtına Dere­si geçer. Suyun kayalara çarparak çıkardığı o gürül gürül ses, adeta doğanın kendi bestesidir. Vadi bo­yunca derenin üzerine inci gibi di­zilmiş o tarihi taş kemer köprüler, geçmişten günümüze uzanan mi­marinin en güzel örneklerinden­dir. Fırtına Deresi'nin o hırçın su­larında rafting heyecanını yaşa­mak ise burayı ziyaret edenlerin en büyük tutkusudur.

Vadinin derinliklerine doğ­ru ilerlediğinizde, yeşilin ve sisin arasından tüm ihtişamıyla Zil Ka­lesi karşınıza çıkar. Sarp ve dik bir kaya kütlesinin üzerine, adeta bir kartal yuvası gibi kondurulmuş bu görkemli Orta Çağ kalesi, yüzyıl­lar boyunca bu sarp vadinin gü­venliğini sağlamıştır. Kalenin ta­rihi burçlarına çıkıp ayaklarınızın altında uzanan o uçsuz bucaksız yeşil vadiye ve coşkun dereye yu­karıdan baktığınızda, insana hem sonsuzluk hissi verir hem de o ta­rihi atmosferin masalsı büyüsü­ne çeker.

Suyun en hırçın, en zarif hali: Şelaleler

Rize, doğasının ihtişamını şela­leleri aracılığıyla haykıran bir şe­hirdir. Suyun kayalarla olan bit­mek bilmeyen mücadelesi, bura­da seyrine doyum olmaz bir sanata dönüşmüştür.

Palovit Şelalesi: Rize'nin en yüksek debili şelalelerinden biri olan Palovit, ormanın derinlikle­rinde gürül gürül akarken size ta­biatın o muazzam gücünü hisset­tirir. Yakınına gittiğinizde yüzü­nüze vuran su zerrecikleri, şehrin tüm stresini söküp atar.

Gelin Tülü Şelalesi: Ayder Yaylası'nın incisi olan bu şelale, adeta bir gelinin süzülen tülü gibi yamaçlardan aşağı dökülür. İnce ince, zarif ama bir o kadar da et­kileyici...

Ağaran Şelalesi: Çayeli sınır­ları içinde bulunan Ağaran, yük­sek ve sarp kayalıkların arasın­dan beyaz bir köpük halinde dö­külür. Hemen tepesindeki doğal havuzlar ise doğanın insanlara sunduğu gizli jakuziler gibidir.

Türk tarihinde Rize’nin derin izi

Böylesine büyüleyici bir coğraf­ya, şüphesiz tarihi süreçlerde de stratejik bir öneme sahip olmuş­tur. Rize, tarih boyunca Karade­niz ticaret bağlarının önemli bir düğüm noktasıydı. Malazgirt Za­feri’nin ardından Türk boylarının (özellikle Çepnilerin) bu bölgeye yerleşmesiyle, Rize'nin Türkleş­me ve İslamlaşma süreci hız ka­zanmıştır.

Osmanlı döneminde Fatih Sul­tan Mehmet’in 1461’de Trabzon’u fethiyle birlikte doğrudan Os­manlı topraklarına katılan Rize, özellikle denizcilik alanında im­paratorluğa büyük katkılar sağ­lamıştır. Ancak Rize’nin Türk ta­rihindeki en gurur verici sayfa­larından biri I. Dünya Savaşı ve Kurtuluş Savaşı dönemidir. Rus işgali altında büyük acılar çeken Rize halkı, milli mücadele döneminde takalarla Anadolu’ya silah ve cephane taşı­yarak destansı bir kah­ramanlık örneği sergile­miştir. "İpsiz Recep" gibi milis kahramanlar, Karadeniz’in o hır­çın dalgalarını yararak bağımsız­lık meşalesini taşıyan yiğitler ola­rak tarihe adlarını altın harflerle yazdırmışlardır.

Rize mutfağı

Doğasıyla gözünüzü, oksije­niyle ciğerlerinizi doyuran Rize, mutfağıyla da damağınızda unu­tulmaz izler bırakır. Havasından mı, suyundan mı bilinmez, bu topraklarda pişen her yemeğin ayrı bir ruhu var.

Muhlama (Kuymak): Mısır unu, hakiki Trabzon/Rize tereya­ğı ve uzadıkça uzayan, insanın iş­tahını kabartan o meşhur peyni­rin muazzam buluşması... Sabahın erken saatlerinde bir yayla evinde yediğiniz muhlamanın tadını dün­yanın hiçbir Michelin yıldızlı res­toranında bulamazsınız.

Kara lahana (Pancar)çorba­sı ve sarması: Karadeniz insanı­nın vazgeçilmezi kara lahana. İçi­ne katılan barbunya, mısır yarması ve o incecik doğranmış lahananın acımsı ama eşsiz tadı, üzerine sü­rülen mısır ekmeğiyle birleşince tam bir şölene dönüşür. Etli ve­ya zeytinyağlı sarması ise ayrı bir destandır.

Kavurma: Rengarenk yayla­larda otlayan hayvanların etinden yapılan Rize kavurması, kendine has usulüyle odun ateşinde pişer. Yanında pilavla servis edildiğinde damak çatlatır.

Hamsili pilav ve hamsi ku­şu: Karadeniz'in "altını" sayılan hamsinin en güzel hallerinden bi­ri. Kuş üzümü, çam fıstığı ve ba­haratlarla harmanlanmış iç pila­vın, parlak hamsilerle sarılıp fı­rına verilmesiyle ortaya çıkan bu lezzet, bir deniz kokusu taşıyan sanat eseridir.

Laz böreği: Tatlı olarak adının börek olduğuna bakmayın. İnce­cik açılmış yufkaların arasında ne­fis, karabiberli bir muhallebi dü­şünün. Üzerine dökülen şerbet­le kızarmış o çıtır çıtır katmanlar, Karadeniz'in tatlı yiyip tatlı ko­nuşma ritüelinin başrolündedir.

Pokut ve Sal yaylaları

Çamlıhemşin’den kıvrıla kıvrıla, bazen yüreğiniz ağzınıza gelerek çıktığınız o yolların sonunda sizi bulut denizinin üzerine kurulmuş bir rüya bekler. Pokut Yaylası'nda ahşap bir dağ evinin verandasına oturup, ayaklarınızın altında dalgalanan o pamuksu bulut denizini izlemek, insanın hayatta yaşayabileceği en epik anlardan biridir. Hemen karşısındaki Sal Yaylası ise geleneksel ahşap evleri ve dokunulmamış doğasıyla size zamanı unutturur.