ABD, Hürmüz Boğazı’nda üç petrol tankerinin hedef alınmasının ardından İran’a yönelik hava saldırıları düzenledi.
ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı, salı günü 80’den fazla hedefin vurulduğunu ve bunlar arasında İran Devrim Muhafızları Ordusu’na ait 60’tan fazla küçük teknenin bulunduğunu açıkladı.ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı, saldırıların uluslararası su yolunda ticari gemilere yönelik eylemlere karşı düzenlendiğini bildirdi.
Açıklamada, vurulan hedefler arasında füze fırlatma noktaları ve komuta merkezlerinin de yer aldığı belirtildi.Komutanlık, saldırıların yerlerine ilişkin ayrıntı paylaşmadı.
ABD yönetimi, tanker saldırılarını “kabul edilemez” olarak nitelendirmiş ve bu eylemlerin sonuçları olacağını açıklamıştı.İran saldırıları mutabakat ihlali olarak nitelediİran Dışişleri Bakan Yardımcısı, ABD saldırılarının geçen ay imzalanan ABD-İran mutabakat zaptını ihlal ettiğini söyledi. İran tarafı, Tahran’ın “kararlı önlemler” alacağını bildirdi.İran devlet medyası, saldırıların Keşm Adası, Bender Abbas ve Sirik bölgelerini hedef aldığını aktardı.
Haberlere göre bazı kişiler şarapnel parçaları nedeniyle yaralandı. İran, ABD saldırılarına gerekçe gösterilen üç tanker olayının sorumluluğunu doğrudan üstlenmedi.İran, ABD'nin saldırıları sonrası Kuveyt ve Bahreyn'deki askeri noktaları hedef aldıİran Devrim Muhafızları, Çarşamba günü (8 Temmuz) yaptığı açıklamada, ABD'nin "ateşkes ihlaline" yanıt olarak Bahreyn ve Kuveyt'teki 85 ABD askeri noktasını hedef aldığını duyurdu. İran ayrıca ABD'ye ait bir dronu düşürdüğünü bildirdi.ABD, Hürmüz Boğazı'ndaki üç ticari gemiye yapılan saldırıların ardından bir gün önce İran'a yönelik hava saldırıları düzenlemişti.ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), İran'a yönelik son saldırılarda 80'den fazla hedefi vurduğunu açıkladı.
Yapılan açıklamada, "güçlü" saldırıların, kritik su yolundan geçen gemilere yönelik İran saldırılarına bir yanıt olduğu ve "ticari taşımacılığı hedef almanın ağır bedelleri olacağı" belirtildi.Kuveyt ordusu, X üzerinden yaptığı açıklamada, saldırıların nereden geldiğini belirtmeden füze ve drone saldırılarına yanıt verdiklerini duyurdu.Bahreyn İçişleri Bakanlığı ise ülkede hava saldırısı sirenlerinin çaldığını belirterek, bölge sakinlerine en yakın güvenli yere gitmeleri çağrısında bulundu.ABD İran petrol yaptırımlarını sıkılaştırdıABD Hazine Bakanlığı, saldırılardan önce İran petrol yaptırımlarını geçici olarak hafifleten muafiyeti kaldırdı.
Söz konusu muafiyet, geçen ay Washington ile Tahran arasında imzalanan mutabakatın parçası olarak uygulanıyordu.İran Dışişleri Bakanlığı, bu kararı mutabakatın ihlali olarak değerlendirdi.
Bakanlık, kararın ABD yönetiminin “tutarsızlığını ve güvenilmezliğini” gösterdiğini savundu.
Açıklamada, Tahran’ın ulusal çıkarlarını ve güvenliğini korumak için gerekli gördüğü adımları atacağı belirtildi.Katar ve Suudi Arabistan İran’ı sorumlu tuttuKatar ve Suudi Arabistan, Hürmüz Boğazı çevresindeki tanker saldırılarını kınadı.
Her iki ülke de kendi ülkelerine ait tankerlerin geçiş sırasında hedef alındığını bildirdi.Katar Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Majed Al Ansari, Al-Rekayyat adlı gemiye yönelik saldırıdan İran’ı sorumlu tuttuklarını açıkladı.
Suudi Arabistan Dışişleri Bakanlığı ise Wadyan adlı Suudi tankerinin boğazdan geçişi sırasında İran tarafından hedef alındığını duyurdu.İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Esmail Baghaei, Katar’ın suçlamalarının iyi komşuluk ilkesiyle bağdaşmadığını söyledi.
Baghaei, İran ile koordinasyon kurulmadan seyreden veya takip sistemleriyle ilgili sorun yaratan ticari gemilerin çarpışma riski oluşturduğunu savundu.Deniz güvenliği raporları üç olayı kayda aldıİngiltere merkezli deniz güvenliği kuruluşu UKMTO, pazartesi günü Hürmüz Boğazı’ndan geçen bir tankerin makine dairesine kimliği belirlenemeyen bir merminin isabet ettiğini ve gemide yangın çıktığını bildirdi.Kuruluş, salı günü iki ayrı olay daha yaşandığını açıkladı.
Bir tankerin boğazdan çıkarken vurulduğu ancak bir sonraki limana ilerleyebildiği belirtildi.
Başka bir tankerin ise isabet sonrası sınırlı yapısal hasar aldığı kaydedildi.Hürmüz Boğazı yönetimi yeni anlaşmanın merkezinde yer alıyorABD ile İran arasında geçen ay imzalanan 14 maddelik mutabakat, ateşkesin genişletilmesi ve çatışmanın tüm cephelerde sona erdirilmesi amacını taşıyordu.
Mutabakat kapsamında İran ve Umman’ın, Körfez ülkeleriyle birlikte Hürmüz Boğazı’nda deniz hizmetlerinin ve gelecekteki yönetim çerçevesinin belirlenmesi için görüşmeler yapması öngörülüyordu.İran, çatışma döneminde Hürmüz Boğazı üzerindeki kontrol iddiasını artırmış ve “Basra Körfezi Boğaz Otoritesi” adlı bir yapı üzerinden güvenli geçiş izinlerini yöneteceğini açıklamıştı. İran basınında yer alan haberlerde, yeni düzenlemede boğazın Umman ile koordinasyon içinde İran tarafından yönetilebileceği ve gemilerden hizmet ücreti alınabileceği ifade edilmişti.ABD’nin İran hedeflerini vurması, Hürmüz Boğazı üzerinden geçen enerji taşımacılığına ilişkin riskleri yeniden artırdı.
Tanker saldırıları, yaptırımların sıkılaştırılması ve İran’ın yanıt uyarısı, petrol piyasasında arz güvenliği ve jeopolitik risk başlıklarının kısa vadede gündemde kalacağını gösteriyor.
