Karşılıklı Notalar, Gözaltılar ve Kültürel İptaller: Kriz Derinleşiyor
Azerbaycan ile Rusya arasında son günlerde yaşanan gelişmeler, iki ülke ilişkilerinde yıllardır görülmeyen bir diplomatik kriz doğurdu. Bakü’de Sputnik ofisine yapılan operasyon, Rus gazetecilerin gözaltına alınması ve Rusya’nın Yekaterinburg kentinde Azerbaycanlıların öldürülmesi sonrası gerilim hızla tırmandı.
Sputnik'e Baskın, Rusya’dan Nota
Azerbaycan'ın başkenti Bakü'de Rusya'ya bağlı Sputnik haber ajansının ofisine düzenlenen baskın sonucu üç gazeteci gözaltına alındı. Olay üzerine Rusya Dışişleri Bakanlığı, Azerbaycan'ın Moskova Büyükelçisi Rahman Mustafayev'i bakanlığa çağırdı. Rus yetkililer, gözaltına alınan gazetecilerin derhal serbest bırakılmasını talep etti.
Yekaterinburg Operasyonu: İki Kardeş Hayatını Kaybetti
27 Haziran sabahı Yekaterinburg’da Rus güvenlik güçleri tarafından gerçekleştirilen operasyonlarda, Azerbaycan kökenli Seferov kardeşler hayatını kaybetti. Ziyeddin ve Hüseyn Seferov’un ağır darp sonucu yaşamını yitirdiği açıklandı. Adli tıp raporlarına göre ölüm nedenleri “çoklu travmatik şok ve iç kanama” olarak kayıtlara geçti.
Azerbaycan’dan Sert Tepki: “İşkence ve Etnik Hoşgörüsüzlük Var”
Azerbaycan Dışişleri Bakanlığı, Yekaterinburg’da yaşanan olaylar nedeniyle Moskova’ya protesto notası verdi. Notada, Rus kolluk kuvvetlerinin Azerbaycan vatandaşlarına işkence uyguladığı, etnik ayrımcılık yapıldığı ve insan haklarının ihlal edildiği vurgulandı.
Ayrıca, Rus güvenlik güçlerinin eylemleri “sistematik şiddet” olarak tanımlandı ve Rusya'dan derhal kapsamlı bir soruşturma başlatması talep edildi.
Kültürel İlişkiler Askıya Alındı
Azerbaycan Kültür Bakanlığı, ülkedeki tüm Rus kültürel etkinlikleri iptal ettiğini duyurdu. Bu karar, diplomatik krizin kültürel alana da sıçradığını ve ilişkilerin derin bir kırılma yaşadığını gösteriyor.
“Rossiya Segodnya” Tartışması: Faaliyetler Yasadışı mı?
Azerbaycan Dışişleri, Sputnik’in bağlı olduğu "Rossiya Segodnya" ajansının ülkede faaliyet göstermesi için yasal bir dayanağın bulunmadığını açıkladı. Kurumun müdürüne 12 Şubat'ta faaliyetlerini durdurması için bildirimde bulunulduğu, ancak talimata rağmen yasadışı şekilde yayınlarına devam ettiği ifade edildi.
Rusya’dan Açıklama: “Soruşturma İçin Yapıldı”
Rusya İçişleri Bakanlığı ise Yekaterinburg operasyonlarının geçmiş yıllarda işlenen suçlara ilişkin bir soruşturma kapsamında yapıldığını açıkladı. Ancak hayatını kaybeden Azerbaycanlılara dair detay verilmemesi ve işkence iddialarına yanıt gelmemesi, Azerbaycan tarafında tepkilere neden oldu.
Misilleme: Azerbaycan’da Rus Vatandaşları Gözaltına Alındı
Azerbaycan Başsavcılığı, Rus kolluk kuvvetlerinin Azerbaycan vatandaşlarına yönelik eylemleri nedeniyle ceza soruşturması başlattı. Aynı gün içinde Bakü'de Rus uyruklu kişilerin yer aldığı bir organize suç örgütüne yönelik operasyon yapıldı. Gözaltına alınanlar arasında Rus gazeteciler de yer aldı.
Gerilimin Kökleri Derin: Uçak Krizi ve Kültürel Çatlaklar
Bu gerilimin ilk sinyalleri 25 Aralık 2024'te Kazakistan yakınlarında yaşanan uçak olayıyla verilmişti. Azerbaycan’a ait bir yolcu uçağı, Rus hava sahasında isabet aldıktan sonra düşmüş, Bakü bu olayla ilgili özür ve sorumluların cezalandırılmasını istemişti. Rusya’dan ise somut bir yanıt gelmemişti.
Ayrıca, "Rus Evi" olarak bilinen Rusya Kültür Merkezi’nin kapatılması ve Cumhurbaşkanı İlham Aliyev’in Moskova’daki 80. yıl törenlerine katılmaması, ilişkilerdeki kırılmanın derinliğini gözler önüne sermişti.
İlişkilerde Yeni Bir Döneme Mi Giriliyor?
Uzmanlar, Azerbaycan’ın Moskova’ya karşı bu denli açık ve sert bir tavır almasının, yalnızca yaşanan son olaylarla açıklanamayacağını belirtiyor. Azerbaycan'ın Batı ile gelişen ilişkileri, Rusya'nın bölgedeki etkinliğini sınırlandırırken, yaşanan kriz bu stratejik kırılmanın somut yansıması olarak değerlendiriliyor.
