İsrail ordusunun Gazze'de yürüttüğü askeri operasyonlar devam ederken, Başbakan Binyamin Netanyahu, Amerika Birleşik Devletleri Dışişleri Bakanı Marco Rubio ile Tel Aviv'de bir araya geldi. İki lider arasındaki görüşmeler, bölgede süregelen gerginlik ve çatışmalar çerçevesinde önemli bir diplomatik adım olarak değerlendiriliyor.
Ziyaretin Ayrıntıları
Netanyahu ve Rubio'nun gerçekleştirdiği bu ziyaret, yalnızca siyasi ilişkilerin geliştirilmesi açısından önemli bir anlam taşımıyor. Aynı zamanda Kudüs’teki Mescid-i Aksa çevresinde yer alan bir arkeolojik alanın açılışı sırasında Netanyahu'nun yaptığı açıklamalar medyanın gündeminde geniş yer buldu. Netanyahu, konuşmasında 1998 yılında Türkiye'nin o dönemdeki Başbakanı Mesut Yılmaz ile yaptığı bir görüşmeden bahsederek, Osmanlı dönemine ait olan Siloam (Silvan) Yazıtı’nın transferi hakkındaki süreci anlattı. Bu bağlamda, Netanyahu’nun Siloam Yazıtı’nı almak için gerçekleştirdiği girişimlerin başarısızlığa uğraması, o dönem Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı olduğu zamanlarda artan hassasiyetlerle ilişkilendirildi.
Siloam Yazıtı’nın Geçmişi ve Önemi
Siloam Yazıtı'nın Türkiye'den alınması girişimlerinin, Netanyahu’nun yanı sıra 2007 yılında Kudüs Belediye Başkanı Uri Lupoliansk ve 2022'de İsrail Cumhurbaşkanı Isaac Herzog tarafından da tekrarlandığı biliniyor. Bu eser, 1882 yılında Osmanlı İmparatorluğu döneminde Kudüs'ten İstanbul’a taşınmış durumda ve hâlihazırda İstanbul Arkeoloji Müzeleri’nde sergilenmektedir. Bu yazıtın tarihi değeri ve sembolik önemi, Türkiye seyahatleri ve diplomatik temaslar sırasında sıkça gündeme geliyor. Netanyahu'nun açıklaması, Türkiye'de hem halkta hem de akademik camiada bu eserin yeniden tartışılmasını tetikledi.
Siloam Yazıtı Nedir? İçeriği ve Anlamı
Siloam Yazıtı, yaklaşık 2,700 yıl öncesine, Yahuda Kralı Hizkiya dönemine tarihleniyor. Bu eser, Kudüs’ün su ihtiyacını karşılamak üzere açılan tünelin tamamlanması sonrası hazırlanmış. Yazıt, antik İbrani alfabesiyle yazılmış ve toplamda altı satırdan oluşuyor. Yazıtta, işçilerin tünel kazarken birbirlerinin seslerini işittikleri ve büyük bir mühendislik başarısıyla tünelin birleştiği anı tasvir edildiği belirtiliyor. 1880 yılında Kudüs’te keşfedilen bu yazıt, Osmanlı yönetimi tarafından Türkiye'ye ihraç edildi ve günümüzde hâlâ İstanbul’daki müzelerde sergileniyor. Siloam Yazıtı'nın tarihi ve kültürel önemine rağmen, Türkiye'nin elinde bulunması, İsrail’in söz konusu yazıtı alma isteğini artırmış durumda.
Yazıtın Çevirisi ve Önemi
Siloam Yazıtı, antik İbranicenin en eski örneklerinden biri olarak önem taşıyor. Yazıtın metni, tünelin yapım sürecini detaylandırıyor. Çeşitli kopyalarının yapılmasına rağmen, orijinal yazıt, şu anda İstanbul'da varlığını sürdürüyor. Yazıtın çeşitli bölümlerinde yer alan ifadeler, kazı işlemlerini ve işçilerin çalışma koşullarını aktarıyor. Yazıt şöyle bir metne sahip: "Kazısı; kazı nasıl yapıldı; daha….Kazmalar aynı doğrultuda ve birbirine karşı idiler. Kanalın açılmasına üç endaze kala sesler işitildi. Bu sesler karşılıklı olarak birbirine bağıranların sesi idi. Çünkü orada kuzey ve güneyinden açılan tünel birleşiyordu. Ve o gün kanal açılmış oldu. Tünelin açılması ile her iki taraftaki işçiler ve kazmaları karşılaştılar. Sular kaynaktan bin endaze uzaklıktaki havuza aktı ve işçilerin başları üstündeki kayanın yüksekliği yüz endaze idi." Bu metin, tarihi açıdan oldukça kıymetli ve İsrail'in tarihsel tercihlerini anlayabilmek adına büyük bir kaynak oluşturuyor.
