Milyonlarca emeklinin geleceğini etkileyebilecek büyük bir değişiklik gündemde. Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) Eski Başmüfettişi İsa Karakaş, hükümetin mevcut “maaş odaklı” sistemden, “hane geliri ve ihtiyaç odaklı” bir düzene geçiş yapacağına dair sinyaller verdi. Bu yeni model, bazı emekliler için “sıfır zam” riski taşımakta olup, sisteminin genel yapısında köklü değişiklikler öngörülmekte.
Yeni Emeklilik Modeli Üzerine Çalışmalar
Türkiye'de emeklilik sisteminin yapısını değiştirecek önemli bir düzenleme üzerinde çalışmalar sürüyor. 2019 yılında 800 bin olan “en düşük emekli aylığı” alan kişilerin sayısının, 2026 yılı itibarıyla 5 milyon kişiye ulaşması tahmin ediliyor. Bu artış, yüksek prim ödeyenler ile düşük prim ödeyenler arasındaki farkın daralması sonucu emeklilik sistemini sürdürülemez bir hale getirmiş durumda. Hükümet, bu dengesizlikleri gidermenin yanı sıra sosyal yardımların tek çatı altında toplanmasını sağlamak amacıyla “5 Aşamalı Model” üzerinde duruyor. Bu yeni düzenleme ile emekli maaşları, hane bazında değerlendirilecek ve hane gelirine göre düzenlenecek. Böylece, her bireyin kendi maaşı yerine ailenin toplam geliri dikkate alınacak.
Yeni Modelin Detayları
SGK Eski Başmüfettişi İsa Karakaş, yeni emeklilik sistemi ile ilgili önemli bilgileri paylaştı. Yeni modelin temel prensibi, emeklilerin yalnızca bireysel maaşları değil, aynı zamanda hanelerinin gelir seviyeleri ve yaşam standartlarına da odaklanılacak olmasıdır. Bu çerçevede, sistemin ana hatları şu şekilde belirlenmiştir: Sosyal Güvenlik Kurumu ile Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı'nın verileri tek bir veri havuzunda birleştirilecek. Ayrıca, belediyeler, vakıflar ve bakanlıklar tarafından yapılan dağınık yardımlar sistematik bir şekilde tek bir platformda toplanacaktır. Emeklilerin yaşadığı şehirdeki yaşam maliyeti ile gelirleri arasındaki fark da hesaplanarak, ihtiyaç sahibi olanlara daha adil bir destek sağlanması hedeflenmektedir.
Sıfır Zam Riskleri ve Etkileri
Yeni sistemin en fazla tartışılan boyutu “Sıfır Zam” riski olarak öne çıkıyor. Mevcut sistemde, kök maaşı düşük olanların maaşları Hazine destekleriyle taban aylığa tamamlanıyordu. Ancak, yeni sistemdeki kriter “Hane Başına Düşen Gelir” olacak. Karakaş, Temmuz 2026 itibarıyla, kök maaşı düşük olan ve hane gelirleri belirlenen kriterin üzerinde olan emeklilerin, mevcut maaşlarını almaya devam edeceklerini, ancak zam alamayacaklarını ifade etti. Bu durumda, örneğin 11-13 bin TL gibi kök maaşları olan emeklilerin, hane gelirleri belirli bir seviyenin üzerinde ise, taban maaş olan 20.000 TL'ye ulaşana kadar zam beklemeleri zor. Böyle bir durum, birçok emeklinin hayat standartlarını olumsuz etkileyebilir.
Sistemdeki Değişiklikler ve Örnekler Uzman bir kişinin sunduğu örneklerle emeklilik sisteminde gerçekleştirilecek değişikliklerin detayları netleşti. Emekli Ali ve emekli Veli’nin durumlarına bakalım.
Emekli Ali: Destek Alacak
Emekli Ali, kök maaşı 11.000 TL olan bir birey. Kendi evinde oturmadığı için aylık giderleri yüksektir. Ali, kirada yaşayan bir emekli olarak herhangi bir başka gelir kaynağına sahip değil. Bu durumda, Ali’nin yaşam standartlarını sürdürebilmesi amacıyla çeşitli destekler sağlanacak. Örneğin, kira yardımı, yakıt desteği ve ek nakit yardımları ile birlikte, bu emeklinin toplam geliri 22.000 TL ile 28.000 TL arasına çıkarılacak. Böylece, Ali’nin yaşam kalitesi artırılacak ve mevcut ekonomik koşullara daha iyi uyum sağlamasına yardımcı olunacak.
Emekli Veli: Destek Alamayacak
Emekli Veli ise 11.000 TL kök maaşıyla, kendi evinde yaşayan diğer bir emekli. Veli'nin eşi de 16.000 TL emekli maaşına sahip. Toplam hane geliri nedeniyle Veli’ye sosyal destek sağlanması mümkün olmayacak. Bu durumda sadece enflasyon farkı kök maaşına eklenebilecek. Ancak, eline geçen toplam tutarın, yani 20.000 TL’nin, bir süre artışı beklenmeyecek. Veli’nin durumu, yüksek hane geliri olan emeklilerin destek almasının zorluğunu gözler önüne seriyor. Bu tür örnekler, emeklilik sistemindeki farklılıkları ve adaletsizlikleri iyice anlamamıza yardımcı oluyor.
Yardımlar Nakit Desteğe Dönüşüyor
Yeni sistemde uygulanacak değişikliklerden biri de, ayni yardımlardan nakdi yardımlara geçiş. Geleneksel olarak sunulan kömür, gıda gibi yardımların yerini "Nakit Destek Kartları" alacak. Bu kartlar, ihtiyaç sahibi emeklilerin bütçelerini daha esnek bir şekilde yönetmelerine olanak tanıyacak. Emekli, kartına yüklenen bakiyeyi kişisel önceliklerine ve ihtiyaçlarına göre harcayabileceği için, bu yaklaşım onlara daha fazla özgürlük sunacak. Bunun yanı sıra, nakit yardımların daha etkin kullanılmasına olanak sağlayacak. İhtiyaç sahiplerine yönelik bu uygulama, sosyal desteklerin daha verimli hale gelmesinde önemli bir adım olarak değerlendiriliyor.
