Sosyal Güvenlik Kurumu'ndan (SGK) alınan güncel verilere göre, EYT (Emeklilikte Yaşa Takılanlar) düzenlemesinin yürürlüğe girmesiyle birlikte emekli sayısı 16 milyonu aştı. Bu sayının 14-15 milyonunu aktif olarak maaş alan emekliler oluşturuyor. Türkiye'deki emekli nüfusu, birçok ülkenin toplam nüfusunu geçmiş durumda.
Yasalarımızda emekli olduktan sonra yeniden çalışma yasağı bulunmuyor. Bu da hem emekli maaşı hem de çalışılan iş yerinden ücret alınmasını mümkün kılıyor. Emekli olarak bir iş yerinde sigortalı çalışanlardan "Sosyal Güvenlik Destek Primi (SGDP)" kesiliyor. Ancak bu primler, ikinci bir emeklilik ya da mevcut maaşta artış sağlamıyor. Kayıt dışı çalıştırma ise kesinlikle yasak ve cezai işlem gerektiriyor.
İKRAMİYE VE TAZMİNAT HAKKI VAR
Çalışan emeklilerin maaşlarında herhangi bir kesinti olmuyor. Daha önce Bağ-Kurlular için uygulanan kesintiler de kaldırıldı. Dolayısıyla hem emekli maaşı hem de iş yerinden alınan ücret tam olarak ödeniyor. Ayrıca çalışan emekliler, kıdemlerine göre izin kullanabiliyor ve diğer çalışanlarla aynı özlük haklarına sahip oluyor. 50 yaş üzerindekiler için yıllık izin süresi 20 günden az olamıyor.
1 yılı dolduran emekli çalışanlar, işveren tarafından çıkarıldıklarında tazminat alabiliyor. Ancak kendi isteğiyle istifa edenler için tazminat hakkı bulunmuyor. Öte yandan, işsizlik maaşı ise alınamıyor çünkü bu kişilerden işsizlik sigortası primi kesilmiyor.
ÜÇLÜ MAAŞ FORMÜLÜ
Emekli maaşı ve çalışma ücretine ek olarak üçüncü bir gelir daha mümkün: Eşi vefat eden emekliler, eşlerinden kalan ölüm aylığını da alabiliyor. Bu kapsamda bir kişi, hem kendi emekli maaşını, hem çalıştığı iş yerinden aldığı maaşı, hem de vefat eden eşinden bağlanan dul maaşını aynı anda alabiliyor.
Örneğin; en düşük emekli maaşı 16.881 TL’ye yükseldi. Eşinden ölüm aylığı alan bir kişi, eşinin maaşının oranına göre 8.440 TL (yüzde 50) ya da 12.660 TL (yüzde 75) ödeme alabiliyor. Bu kişi bir işte çalışıyorsa, asgari ücret olan 22.104 TL de buna ekleniyor. Böylece toplam aylık kazanç en az 47.425 TL’ye ulaşabiliyor.
DUL MAAŞI İÇİN GEREKLİ ŞARTLAR
Vefat eden kişinin sigortalılık süresi ve prim ödeme gün sayısı yeterliyse, dul kalan eşe maaş bağlanıyor. Bunun için;
En az 1800 gün malullük, yaşlılık ve ölüm sigortası primi ödenmiş olması ya da
En az 5 yıl sigortalı olup, 900 gün primin yatırılmış olması gerekiyor.
Emekli ya da çalışan olan dul eşe ölüm aylığının yüzde 50’si, çalışmayan ya da emekli olmayan dul eşe ise yüzde 75’i bağlanıyor.
EMEKLİLER DEVLET MEMURU OLABİLİR Mİ?
Emekliler kamu kurumlarında çalışabilir. Ancak bu durumda emekli aylığı kesilir. Görev sona erdiğinde, emekli aylığı tekrar güncellenerek bağlanır.
