Saray rejiminin ekonomi politikalarıyla kırılgan hale gelen ekonomi, enerji fiyatlarındaki sert artışlarla yeni bir eşiğe geldi.
ABD-İsrail’in İran’a yönelik saldırılarıyla derinleşen enerji krizi, eşel mobil sisteminin kaldırılması ve akaryakıt fiyatlarındaki sıçrama, elektrik ve doğalgaz zamlarıyla birleşince yük yine yurttaşın sırtına bindi. Motorine beklenen 7 lira 65 kuruşluk zammın bugün akaryakıt tablolarına 85-86 liradan başlayarak yansıtılması öngörülüyor. Gelen zamlar ile beraber, artacak fiyat listesi ise enerji faturalarından gıdaya, ulaşımdan giyime, eğlenceye kadar uzun bir zincir oluşturuyor.
KONUT 2 TARİFESİNİN HESAPLAMASI BELİRSİZ
TMMOB ve Makine Mühendisleri Odası (MMO) Enerji Çalışma Grubu Üyesi Oğuz Türkyılmaz, elektriğe ve doğalgaza gelen zamları değerlendirerek, yapılan zamların yalnızca özel elektrik şirketlerinin kârlarını garanti altına almak olduğunu söyledi. Yeni getirilen ‘Kademe 2’ tarifesinin ise önceki döneme göre %341,1 oranında fahiş bir artışa denk geldiğini kaydetti.
Türkyılmaz, elektrik ve doğalgaza yapılan yüzde 25’lik zamda en yüksek artışın doğrudan konutlara yansıtıldığını, yeni getirilen kademeli sistemle birlikte belli bir tüketimin üzerindeki abonelerin 'konut 2' tarifesine alınırken, bu tüketimin nasıl hesaplanacağını ise belirsiz ve 'mantıksız' bir yöntemle belirlendiğini kaydetti.
HALKA YANSIYAN FİYAT TAM İKİ KATINA ÇIKTI
Doğalgaz zamlarının enflasyonun çok üzerinde olduğuna dikkat çeken Türkyılmaz “2024 yılının başından itibaren doğalgaz fiyatlarına yapılan zamlar, TÜİK’in açıkladığı resmi enflasyon oranlarının çok üzerinde. Özellikle yeni getirilen ‘Kademe 2’ tarifesi, önceki döneme göre %341,1 oranında fahiş bir artışa denktir. BOTAŞ, konutlardaki 2. kademe satış fiyatını elektrik santralleri ve büyük sanayi kuruluşlarının toptan fiyatıyla eşitlemiştir. Bu durum, konut tüketicisinin artık sanayi ile aynı maliyet yükü altına girdiğini ve devlet korumasından çıkarıldığını göstergesidir” diye konuşan Türkyılmaz, konutların korunmadığını söyledi. İlan edilen rakamların sadece BOTAŞ’ın toptan fiyatları olduğu, bu tutarın üzerine birim hizmet bedeli, amortisman, ÖTV ve KDV eklendiğinde, İGDAŞ gibi kurumların yurttaşa yansıttığı nihai satış fiyatı ilan edilenin neredeyse iki katına çıktığını kaydetti. Daha çarpıcı olan ise fiyat eşitlemesi. Yeni düzenlemeyle konutların ikinci kademesi, sanayi ve elektrik üreticileriyle aynı fiyat seviyesine çekildiğini belirtti.
Enerji maliyetlerinin yalnızca faturalarla sınırlı kalmayacağını belirten Türkyılmaz, zincirleme etkiye işaret etti: “Doğalgaz sanayide kullanılıyor, elektrik üretiminin önemli kısmı doğalgaza bağlı, akaryakıt ise ulaşımın ana girdisi. Bu üçlüdeki artışın sonucu ise kaçınılmaz. Bütün lojistik maliyetler artacak ve fiyatlar fırlayacak.”
AMAÇ ŞİRKETLERİ GARANTİYE ALMAK
Elektrikte de benzer bir tablo olduğunu, piyasa takas fiyatının kısa sürede yukarı çekildiğini hatırlatan Türkyılmaz, bu adımın doğrudan tarifelere yansıdığını belirterek, “Amaç özel elektrik üretim şirketlerinin kârlarını garanti altına almak" ifadelerini kullandı.
2024 Ocak ayı ve 2026 Nisan ayı fiyat artışlarını hesapladığımızda, karşılaşılan tablo şu şekilde oldu:
Konut doğalgaz (1. kademe): %160,36 artış
Konut doğalgaz (2. kademe): %341,1 artış
Küçük sanayi doğalgaz: %110 artış
Büyük sanayi doğalgaz: %58,3 artış
Elektrik üreticileri doğalgaz: %50 artış
Motorin: 34 TL → 77,47 TL (%127,9 artış)
Elektrik (konut): %115,6 artış
Elektrik (sanayi): %116,4 – %129,8 arası
Elektrik (hizmetler): %57,7 – %90,4 arası
Elektrik piyasa tavan fiyatı: 3400 TL → 4500 TL
***
ENFLASYONDA % 100 SAPMA VAR
TEPAV Merkez Direktörü ve ekonomist Prof. Dr. Hakkı Hakan Yılmaz, TÜİK’in açıkladığı mart ayı enflasyon verilerine işaret ederek, "TÜİK, tüketici enflasyonunu mart ayı için yüzde 1,94 olarak açıkladı. Buna göre üç aylık enflasyon 10,04, son bir yıllık enflasyon yüzde 30,87 oldu. Özellikle endeks içindeki ağırlığı nedeniyle gıda fiyatlarındaki artışın mart ayında 1,80’de, konut grubunun yüzde 1,90’da kalması temel soru işaretlerini oluşturuyor. Çarşı pazarda, fiyat artışlarının neredeyse yüzde10’a yaklaştığı bir ortamda gıdada yüzde 1,80 anlaşılır değil" diye konuştu. 2026 için Orta Vadeli Program'da (OVP) enflasyon tahmininin yüzde 16 olduğunu hatırlatan Yılmaz, "Merkez Bankası da bunu devam ettirmiştir. Yılın ilk çeyreği bittiğinde hedefin neredeyse yüzde 100’ü seviyesinde bir sapma var" dedi.
