Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü'nün (FAO) hazırladığı rapora göre, FAO Gıda Fiyat Endeksi Nisan ayında üst üste üçüncü kez artış göstererek 130,7 puana ulaştı. Mart ayına göre yüzde 1,6 oranında bir yükseliş kaydedilirken, bir önceki yılın aynı dönemine kıyasla ise artış yüzde 2 oldu. Nisan ayındaki fiyat artışlarının arkasında yatan nedenler ise dikkat çekici bir şekilde bitkisel yağ fiyatlarındaki yükselişten kaynaklanıyor.
Nisan Ayındaki Artışın Sebepleri
Nisan ayında gözlemlenen artışın temel nedeni, bitkisel yağ fiyatlarına yansıyan dalgalanmalardır. FAO Bitkisel Yağ Fiyat Endeksi, aylık bazda yüzde 5,9 oranında bir artış göstererek, Temmuz 2022'den bu yana en yüksek seviyeye ulaşmayı başardı. Bu yükselişin ardında palmiye, soya, ayçiçeği ve kolza yağlarının fiyatlarındaki artış yer almaktadır. Ayrıca, FAO, yüksek petrol fiyatlarının biyoyakıt talebini artırarak bitkisel yağ piyasasında ek baskılara yol açtığını belirtiyor. Bu durum, bahsedilen yağların fiyatlarının yükselmesine önemli ölçüde katkı sağladı.
Tahıl ve Pirinç Fiyatlarında Gözlemlenen Artışlar
Nisan ayında tahıl ve pirinç fiyatlarında da önemli artışlar yaşandı. FAO Tahıl Fiyat Endeksi, aylık bazda yüzde 0,8, yıllık bazda ise yüzde 0,4 oranında bir artış kaydetti. Özellikle buğday fiyatları, Amerika Birleşik Devletleri'nde ortaya çıkan kuraklık endişeleri ve Avustralya'daki düşük yağış beklentileri doğrultusunda yüzde 0,8 yükseldi. Mısır fiyatları ise mevsimsel arz sıkışıklığı, Brezilya'daki olumsuz hava koşulları ve ABD'deki kuraklıktan dolayı yüzde 0,7 oranında bir artış gösterdi. FAO Tüm Pirinç Fiyat Endeksi de, ham petrol ve buna bağlı diğer ürünlerdeki artışların maliyetleri yükseltmesinin etkisiyle yüzde 1,9 oranında arttı.
Gelecekteki Üretim Tahminleri ve Belirsizlikler
FAO, 2025 yılı için global tahıl üretim tahminini 3 milyar 40 milyon ton civarına yükseltti ve yıllık bazda yüzde 6 oranında bir artış beklediklerini duyurdu. Ancak 2026 yılı itibarıyla dünya buğday üretim tahmininin 817 milyon tona düşürüldüğü ifade edildi. Kuruluş, Hürmüz Boğazı'nın kapalı kalmasının enerji ve gübre maliyetlerini yükselterek belirsizlik yarattığını belirtirken, FAO Başekonomisti Máximo Torero, Hürmüz Boğazı'ndaki krizlere rağmen küresel tarım-gıda sistemlerinin dayanıklılığını koruduğunu vurguladı. Ancak enerji ve gübre maliyetlerindeki artış, özellikle bitkisel yağ sektöründe daha belirgin fiyat baskılarına neden oluyor.
Et Fiyatları Rekor Seviyeye Ulaştı
Nisan ayında et fiyatlarının rekor seviyeye ulaşması dikkat çekerken, aynı dönemde süt ve şeker ürünleri fiyatlarında düşüş gözlemlendi. FAO Et Fiyat Endeksi, aylık bazda yüzde 1,2, yıllık olarak ise yüzde 6,4 oranında artış göstererek rekor düzeye çıktı. Diğer yandan, süt ürünleri fiyat endeksi yüzde 1,1 gerileme, şeker fiyatları ise aylık bazda yüzde 4,7 düşüş gösterdi. Şeker fiyatlarındaki yıllık düşüş ise yüzde 21,2 seviyesine ulaştı. Bu veriler, küresel gıda piyasalardaki dalgalanmaların ve olumsuz hava koşullarının etkisini net bir şekilde ortaya koyuyor.
