Türkiye’de çocukların yaklaşık %13,8’i akran zorbalığına maruz kalıyor. Bu sorun günümüz dijital çağında daha da yaygın hale gelirken, Aile ve Sosyal Hizmetler, Millî Eğitim ile Sağlık Bakanlıkları, 2025 yılına kadar kapsamlı bir mücadele planı üzerinde çalışıyor. Bu plan doğrultusunda okullarda 6,3 milyon öğrenciye çeşitli eğitimler verilmekte, ebeveynler yönelik uygulamalar geliştirilmektedir. Ayrıca, siber zorbalıkla mücadele için özel programlar hazırlanarak çocukların sosyal, duygusal ve akademik gelişimleri korunmaya çalışılmaktadır.
Zorbaliğin Oranları ve Çeşitleri
Yapılan araştırmalar, çocukların her ay en az bir kez akran zorbalığına maruz kaldığını göstermektedir. Kız çocuklarında bu oran %14,2, erkek çocuklarında ise %13,4 olarak kaydedilmiştir. Bu zorbalık türleri, fiziksel ve sözlü şiddetin yanı sıra siber zorbalığı da içermektedir ve çocukların gelişimini çeşitli şekillerde olumsuz etkileyebilmektedir. Ülkedeki artan dijitalleşme ile birlikte, sosyal medya ve çevrimiçi platformlar zorbalığın yeni arenası haline gelmiştir. Dolayısıyla, çocukların bu tehditlere karşı korunması daha önemli bir hale gelmiştir.
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı: Eğitim ve Danışmanlık
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, Türkiye genelinde 81 ilde toplam 139 eğitim programı düzenleyerek 9.504 çocuğa ulaşmayı başarmıştır. Bu eğitim programları, akran zorbalığı, siber zorbalık, güvenli iletişim ve olumlu akran ilişkileri gibi konular üzerinde yoğunlaşmaktadır. Eğitimlerin yanı sıra, "İlk Öğretmenim Ailem" isimli mobil uygulama 1 milyondan fazla kullanıcı tarafından indirildi. Bu uygulama, zorbalığın türleri, belirtileri ve çözüm yolları hakkında kapsamlı bilgiler içermektedir. Ayrıca, UNICEF ile iş birliği yaparak geliştirilen "Akran Zorbalığı Odaklı Psikososyal Destek ve Pozitif Ebeveynlik Programı" 6–18 yaş arası çocuklar ve ebeveynler için 8 oturumdan oluşan eğitimler sunmaktadır.
Sağlık Bakanlığı: Danışmanlık ve Duygusal Destek
Sağlık Bakanlığı, Sağlıklı Hayat Merkezleri, Göç Sağlığı Merkezleri ve hastanelerdeki uzman kadrosuyla akran zorbalığına karşı çok yönlü hizmetler sağlamaktadır. 2025’in ilk dokuz ayında 5.323 kişi akran zorbalığı nedeniyle başvuruda bulunmuş, 14.326 kişiye danışmanlık hizmeti verilmiştir. Bunun yanı sıra 1.869 eğitim programında toplam 107.306 kişi bu konuda farkındalık kazanmıştır. Bakanlığın EASE Programı, çocukların duygusal becerilerini güçlendirmeye yönelik 7 haftalık grup çalışmaları düzenlemektedir; bu program empati, öfke kontrolü ve sosyal becerilerin güçlendirilmesini hedeflemektedir.
Millî Eğitim Bakanlığı: Okullarda Koruyucu-Önleyici Çalışmalar
Millî Eğitim Bakanlığı, rehberlik ve psikolojik danışma hizmetleri aracılığıyla okullarda gerçekleştirilen önleyici çalışmalar yürütmektedir. 44.129 rehber öğretmen, iletişim becerileri ve zorbalıkla mücadele konularında etkinlikler düzenlemektedir. 2024-2025 eğitim döneminde 6.393.853 öğrenci ve 60.605 öğretmene zorbalığın önlenmesi konusunda eğitimler verilmiştir. Bunun yanı sıra, 338.590 veli bilgilendirme programlarına katılarak, çocukların sosyal duygusal becerilerini geliştirmeye yönelik desteklenmiştir. Programlar öz farkındalık, öfke kontrolü, empati ve sağlıklı iletişim becerileri üzerine yoğunlaşmaktadır.
Siber Zorbaliğa Karşı Özel Programlar
Millî Eğitim Bakanlığı, öğrencilerin dijital dünyadaki riskler konusunda bilinçlenmeleri için özel farkındalık programları geliştirmiştir. "İkizlerin Hikâyesi" ve "Kahramanın Maceraları" gibi hikâye kitapları ilkokul çocuklarına dağıtılmaktadır. Bunun yanı sıra, öğretmenler ve veliler için broşür, sunum ve rehberler hazırlanmıştır. Ayrıca, 2024 yılında yayımlanan “Okullarda Şiddetin Önlenmesi Genelgesi” ile öğrencilerin öfke kontrolü, stres yönetimi, iletişim becerileri ve güvenli davranış modellerinin geliştirilmesi amaçlanmaktadır. Rehberlik servisleri ise, zorbalık yapan ve zorbalığa maruz kalan çocuklar için ayrı psikoeğitim programları uygulamaktadır.
Görünürlük Artıyor, Algı Yükseliyor
Medya organlarında akran zorbalığına dair haberlerin artması ve CİMER'e yapılan başvuruların çoğalması, konunun daha görünür hale geldiğini göstermektedir. Araştırmalar, bu haberlerin yarısının bilgilendirici içerikler oluşturduğunu ve olayların %70’inin okul dışında meydana geldiğini ortaya koymaktadır. Bunun yanı sıra, algı artışının çoğu zaman her bir olayın farklı başlıklarla yeniden gündeme gelmesinden kaynaklandığı ifade edilmektedir.
