Yıllardır alıştığımız ve adeta bir standart haline gelen 4 yıllık lisans eğitimleri için ezber bozan bir teklif masada.
Enstitü Sosyal'in son yayımladığı analiz, her bölümün aynı eğitim süresine tabi olmasını sorguluyor ve ihtiyaca göre 3 yıllık sistemlere geçiş yapılabileceğini savunuyor.
Gündeme damga vuran "2+1" ve "3+1" gibi formüller, yükseköğretimdeki kalıplaşmış yapıyı kökünden değiştirebilir.
Esas amaç belli: Gençleri iş hayatına daha çabuk kazandırmak ve ailelerin sırtındaki ekonomik yükü biraz olsun hafifletmek.
Peki, herkesin konuştuğu bu yeni modeller tam olarak ne anlama geliyor?Üniversitelerde 4 yıl şartı değişecek mi?İpek Coşkun Armağan ve Zeynep Yalçıntaş imzalı "Yükseköğretimde Eğitim Süreleri ve Programlar: Dört Yıl Şart mı?" raporu, üniversitelerdeki mevcut 4 yıl ve 240 AKTS kuralını ciddi anlamda masaya yatırıyor. Çalışmada, tek tip bir sistemin yerine daha esnek bir yapıya geçilmesi gerektiği vurgulanmış.
Aslında bu durum Avrupa'ya pek de yabancı değil. İngiltere'den Hollanda'ya, Almanya'dan Finlandiya'ya kadar pek çok ülkede 3 yıllık lisans programları oldukça sıradan bir uygulama.
Aynı sistemin Türkiye'ye entegre edilmesi, öğrencilerin iş arama sürecine bir yıl erken başlaması demek.
Tabii madalyonun bir de ekonomik yüzü var; aileler için barınma, ulaşım ve yeme-içme gibi ciddi masraf kalemleri koca bir yıl kısalmış olacak.2+1 modeli nasıl olacak?En çok merak edilen başlıklardan biri olan "2+1" formülü, aslında teoriyi ve pratiği ayırma mantığına dayanıyor. Öğrenciler ilk iki seneyi ağırlıklı olarak temel mesleki dersleri masa başında, teorik olarak görerek geçirecekler.
Eğitimin son yılında ise bambaşka bir sayfa açılıyor.
Sırf ders dinlemek yerine stajlar, girişimcilik projeleri, bitirme tezleri ve sosyal sorumluluk çalışmaları devreye girecek.
Böylece gençlerin diplomayı eline almadan önce gerçek sektör havasını soluması ve o ağır teorik ders yükünden kurtulması hedefleniyor.3+1 modeli nedir?Kariyerine akademik alanda yön vermek isteyenler için de rapor farklı bir pencere açıyor: 3+1 sistemi.
Bu modele göre, üç yılda lisansını bitiren bir öğrenci hız kesmeden bir yıllık yüksek lisans sürecine geçiş yapabiliyor.
Yani lisans ve yüksek lisans birbiriyle bütünleşip çok daha kompakt bir hale geliyor. Öğrenciler bu sayede hem iş dünyasına atılmak için zaman kazanıyor hem de akademik hedeflerine giden yolu gereksiz yere uzatmamış oluyor.Hangi bölümler 3 yıla düşebilir?Elbette her bölümün bu sisteme uyması beklenmiyor ve raporda da böyle bir toptancı yaklaşım yok.
Kısaltılmış eğitim sürelerinin en çok sosyal ve beşeri bilimler ile belli başlı mühendislik veya mimarlık programlarına uygulanması düşünülüyor. Öte yandan, işin içine doğrudan insan sağlığı ve yoğun pratik giren tıp, diş hekimliği ya da eczacılık gibi alanlarda mevcut sistemin devam etmesi öngörülüyor. Öğretmenlik veya diğer mühendislik dalları söz konusu olduğunda ise işler biraz daha ince ayar gerektiriyor.Üniversitelerde 3 yıllık eğitim için yasa değişikliği gerekiyorTüm bu planların gerçeğe dönüşebilmesi, yasalarda yapılacak kritik dokunuşlara bağlı. Çünkü Yükseköğretim Kanunu şu an lisans eğitimini "en az 8 yarıyıl" olarak kurala bağlamış durumda. 3 yıllık modelin önünü açmak için önce bu yasal engelin aşılması şart.
Ancak burada çok ince bir detay var: Süreyi üç yıla indirmek, dört yıllık müfredatı zorla üç yıla sıkıştırmak anlamına gelmemeli.
Rapor, bunun yerine eskiyen içeriklerin ayıklanmasını, sürekli birbirini tekrar eden derslerin birleştirilmesini ve genel anlamda daha sade, çağa uygun bir müfredat yaratılmasını tavsiye ediyor.3 yıllık üniversite eğitimi ne zaman başlayacak?Hemen belirtelim, şu an için ortada alınmış resmi bir karar yok.
Enstitü Sosyal'in ortaya koyduğu bu vizyon, daha çok bir fikir jimnastiği ve politika önerisi çerçevesinde ilerliyor. Özetle; 2+1 ve 3+1 formülleri, yükseköğretimdeki ezberleri bozmaya aday güçlü bir tartışma konusu.
Fakat bu heyecan verici taslağın somut bir gerçeğe dönüşmesi için köklü yasal adımlara ve kapsamlı akademik reformlara ihtiyaç var.
