Araç muayenesi yalnızca bir bürokratik zorunluluk değil yol güvenliğinin, çevresel standartların ve kamu düzeninin temel unsurlarından biri. Bu nedenle dünyanın tüm gelişmiş ülkelerinde muayene sistemleri son yıllarda yeniden tasarlanıyor. Daha fazla teknoloji, daha kısa işlem süreleri, daha yüksek veri entegrasyonu ve kullanıcı deneyimi odaklı modeller öne çıkıyor. Avrupa’da ve ABD’de araç parkı büyürken muayene altyapıları da dijitalleşme ve otomasyon yatırımlarıyla yenileniyor.
20 YILDA 3 KAT ARTIŞ OLDU
Posta'nın özel haberine göre, artan araç sayısı, klasik kapasite planlamasıyla yönetilemiyor. Sistem ya ölçek büyütecek ya da tıkanacak. Türkiye bu açıdan sıradan bir pazar değil. Avrupa’nın en büyük araç parklarından birine sahip. Trafikteki araç sayısı 20 yıldan kısa bir sürede üç kattan fazla arttı. Bu ölçek, araç muayenesini yalnızca teknik bir kontrol süreci olmaktan çıkarıp stratejik bir altyapı meselesine dönüştürüyor. Tam da bu nedenle, araç muayene hizmetinde 2027 itibarıyla devreye girecek yeni model yalnızca işletmeci değişimi değil, 20 yıllık bir sistemin yeniden tasarlanması anlamına geliyor.
YILDA 16 MİLYON ARAÇLIK İŞLEM
Türkiye’de araç muayene hizmeti, 2007 yılında özel sektör modeliyle başladı. O gün ülkedeki araç sayısı 10 milyon civarındaydı. 189 muayene istasyonuyla kapılarını açan TÜVTÜRK, 19 yıldır sürdürdüğü hizmeti gelecek yıl devretmeye hazırlanıyor. Türkiye’de 2025 yılı itibarı ile araç parkı 33.8 milyona çıktı. Bir yıl içinde yollara 2 milyondan fazla araç eklendi. Trafiğe kayıtlı toplam taşıt sayısı da bir önceki yıla göre yüzde 7’den fazla arttı. Her yıl yaklaşık 13.5 milyon muayene yapılıyor ve bu sayı tekrarları ile 16 milyona ulaşıyor.
TALEP PATLADI, KAPASİTE YETMEDİ
Peki bu tabloda istasyon sayısı ne oldu? 189’dan 217’ye çıktı. Artış oranı yüzde 15 civarı. Yani talep patladı, kapasite aynı hızda artmadı. Araç sayısı yüzde 230 büyürken istasyon artışı yüzde 14-15 seviyesinde kaldı. Sonuç itibarıyla büyük şehirlerde muayene süresi 2-3 saati bulmaya başladı. Randevu almak için haftalar öncesinden plan yapmak da gerekiyor. Özellikle ticari araçlar için bu süreç zaman kaybı, operasyonel maliyet ve stres anlamına geliyor. Yetersiz hizmet ise şikayetlerin artmasında etkili oldu.
TOPLAM 850 HATLA HİZMET VERECEK
Araç muayenesi güvenlik için zorunlu bir kamu hizmeti. Ama kullanıcı deneyimi açısından uzun süredir ‘zorunlu bir külfet’ gibi algılanıyor. Bunun temel nedeni ise talep artışı ile kapasite yatırımlarının aynı hızda gitmemesi. Bu tablo 2027 itibarıyla değişecek. Ağustos 2027’den itibaren araç muayene hizmetlerini TURKA (MOI Ortak Girişim Grubu) devralacak. Grup, 25 Şubat 2025’teki hizmet ihalesini 1.72 milyar dolarlık rekor bir bedelle kazandı. Bu rakam tek başına, önümüzdeki dönemin ölçeğini gösteriyor.
MOBİL İSTASYONLAR ETKİLİ
İhaleyi kazanan MOI Ortak Girişim Grubu’nun ABD’li ortağı Opus’un CEO’su Lothar Geilen geçtiğimiz günlerde Türkiye’deydi ve POSTA’ya özel açıklamalarda bulundu. Yılda 65 milyon adet araç muayenesi yapan Opus’un CEO’su Geilen’in verdiği mesajlar, yeni dönemin nasıl şekilleneceğine dair önemli ipuçları içeriyor. Geilen’in ifadesi net: “Türkiye’deki araç muayene programı dünyanın en büyüklerinden biri. Yeni dönemde en az 250 sabit istasyonla başlanması planlanıyor. Bu istasyonlarda 772 muayene hattı olacak. Ayrıca yaklaşık 80 mobil istasyon devreye girecek. Toplamda 850 hatta ulaşan bir kapasite hedefleniyor.”
patronlardunyasi.com
