Çin tarihinin en büyük şirket çöküşlerinden biri yıllar sonra ağır bir mahkeme kararıyla yeni bir aşamaya geçti.
Evergrande’ın kurucusu Hui Ka Yan, geniş çaplı mali suçlardan suçlu bulunarak müebbet hapse mahkûm edildi.
Mahkeme ayrıca Hui’nin tüm kişisel mal varlığının müsaderesine hükmetti.Sekiz ayrı suçlamayla yargılandıShenzhen Orta Halk Mahkemesi’nde görülen davada Hui Ka Yan; halktan yasa dışı mevduat toplama, kaynak yaratma dolandırıcılığı, usulsüz kredi verme, fonların hukuka aykırı kullanımı, hileli menkul kıymet ihracı, önemli bilgilerin kurallara aykırı açıklanması, zimmete geçirme ve kurumsal rüşvet dahil sekiz ayrı suçlamayla karşı karşıya kaldı.67 yaşındaki Hui, nisan ayında yapılan duruşmalarda suçlamaları kabul etmiş ve pişmanlığını dile getirmişti.
Mahkemenin bugün açıkladığı kararla birlikte yalnızca özgürlüğünü değil, kişisel servetinin tamamını da kaybetme noktasına geldi.Evergrande ve şirketin ana kara Çin’deki gayrimenkul birimleri de aynı soruşturmanın parçası olarak farklı mali suçlamalarla yargılanıyordu.42,5 milyar dolarlık servetten müebbeteKararın çarpıcılığını artıran en önemli ayrıntılardan biri Hui Ka Yan’ın yalnızca birkaç yıl önce Çin’in servet listesinin zirvesinde bulunması.Hui, 2017 yılında 42,5 milyar dolarlık servetiyle Çin’in en zengin insanı olmuştu.
Servetinin aynı yıl içinde bir dönem 45 milyar doların üzerine çıktığı hesaplanıyordu.Henan eyaletinde kırsal bir bölgede büyüyen ve çalışma hayatına çelik sektöründe başlayan Hui, 1996’da Guangzhou’da Evergrande’ı kurdu. Şirket hızlı kentleşme döneminde borçlanarak büyüdü, kısa sürede Çin’in en büyük gayrimenkul geliştiricilerinden biri haline geldi.Evergrande’ın faaliyetleri zamanla konuttan elektrikli otomobile, futboldan eğlence sektörüne kadar birçok alana yayıldı.
Ancak bu hızlı büyümenin arkasındaki büyük borç yükü şirketin en büyük kırılganlığı haline geldi.300 milyar doları aşan borç sistemi sarstıEvergrande’ın çöküşü 2021’de borç ödemelerinin aksamasıyla görünür hale geldi. Şirket, 300 milyar doların üzerindeki toplam yükümlülüğüyle dünyanın en borçlu gayrimenkul geliştiricisi konumuna düştü.Borç krizinin büyümesi yalnızca Evergrande yatırımcılarını etkilemedi.
Tamamlanmamış konut projeleri, ödeme bekleyen tedarikçiler, servet yönetimi ürünlerine para yatıran bireysel yatırımcılar ve şirketin tahvillerini taşıyan uluslararası alacaklılar aynı krizin içine çekildi.Evergrande’ın temerrüdü aynı zamanda Çin’de yıllardır borçla büyüyen gayrimenkul modelinin kırılma noktalarından biri oldu.
Sonraki yıllarda başka büyük geliştiricilerin de ödeme sorunları yaşaması, emlak krizini dünyanın ikinci büyük ekonomisinin en uzun süreli sorunlarından birine dönüştürdü.Tasfiye kararı geldi, borsadan da silindiHong Kong’daki mahkeme Ocak 2024’te, şirketin alacaklılarıyla uygulanabilir bir yeniden yapılandırma anlaşmasına ulaşamaması üzerine Evergrande’ın tasfiyesine karar verdi.Tasfiye memurları daha sonra şirket varlıklarını belirleme, iştiraklerin kontrolünü alma ve alacaklılar adına mümkün olduğunca fazla kaynak yaratma çalışmalarına başladı.
Bu süreçte Hui Ka Yan ve eski yöneticilere geçmiş yıllarda yapılan milyarlarca dolarlık temettü ve diğer ödemelerin geri alınması için de hukuki girişimler başlatıldı.Evergrande hisseleri ise uzun süre işlemden uzak kaldıktan sonra Ağustos 2025’te Hong Kong Borsası’ndan çıkarıldı.
Böylece bir zamanlar Çin’in en değerli özel sektör şirketlerinden biri olan grubun borsadaki yaklaşık 16 yıllık hikâyesi de sona erdi.Hui Ka Yan’a verilen müebbet hapis cezası şimdi bu çöküşün en sert kişisel sonucu oldu.
Bir dönem Çin’in en zengin insanı olan Hui’nin servet zirvesinden tüm mal varlığının müsaderesine ve müebbet hapse uzanan yolculuğu, Çin’in borçla büyüyen emlak döneminin de en çarpıcı sembollerinden biri haline geldi.
